II SA/Łd 1037/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2006 roku sprawy ze skargi S. S. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. A. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...]. II SA/Łd 1037/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...](Nr [...]) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odmówił S.S. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ulicy A. Rozstrzygnięcie to wydane zostało w związku z wnioskiem Pana S., w którym oświadczył, iż w obozie przesiedleńczym przebywał w okresie od 20 lipca 1940r. do końca sierpnia 1940r. wraz z rodzicami i dwójką starszego rodzeństwa. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść przepisów art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), które stanowią podstawę prawną ubiegania się Pana S. o przyznanie uprawnień kombatanckich. Jak również na materiał dowodowy sprawy, w którym znalazły się m.in. życiorys, rekomendacja Związku Kombatantów, pismo z Archiwum Państwowego w Ł. z dnia 4 listopada 1998r. z informacją, iż we fragmentarycznych aktach Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu Oddział w Ł. z lat 1939-1945, w wykazach osób wysiedlonych z pow. Wieluń nie występuje nazwisko S.S. oraz oświadczenia M. W. i A. S. Po analizie tych materiałów organ wywiódł, iż dowody przedłożone przez stronę nie mogą stanowić dostatecznych dowodów potwierdzających fakt przebywania w obozie przesiedleńczym. Organ odmówił wiarygodności przede wszystkim zeznaniom świadków, ponieważ wysiedleni oni zostali z innej niż strona miejscowości, nadto w czasie pobytu w obozie byli w wieku 4 i 7 lat, zaś przeciętny czas pobytu w obozie wynosił od kilku dni do kilku tygodni ze stanem osobowym nawet do kilku tysięcy osób. Trudno zatem uznać by w takich okolicznościach świadkowie mogli pamiętać wnioskodawcę i dlatego też organ nie znalazł podstaw do przyznania stronie uprawnień. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyjaśniła, iż zna świadków od czasu gdy byli dziećmi, chodzili razem do szkoły podstawowej w Kurowie, również rodzice wszystkich dzieci znały się. Odnosząc się do stwierdzenia organu, iż wnioskodawca i świadkowie pochodzą z różnych miejscowości, strona wyjaśniła załączając zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w Wieluniu, iż miejscowości T. i K. są miejscowościami sąsiadującymi, położonymi od siebie w odległości 1,5 - 2 km. Decyzją z dnia [...](Nr [...]) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o odmowie przyznania S.S. uprawnień kombatanckich. Uzasadniając powtórzył swą dotychczasową argumentację, nadto wskazał, iż w ramach postępowania odwoławczego zwrócił się do Archiwum Państwowego w Ł. i Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji, czy zasoby archiwalne tych instytucji zawierają informacje o wysiedleniu wsi T. oraz osadzeniu jej mieszkańców w obozie przesiedleńczym w Łodzi. W odpowiedzi na powyższe Instytut Pamięci Narodowej wskazał, że w zgromadzonym zasobie archiwalnym nie odnaleziono materiałów dotyczących wysiedlenia w czasie drugiej wojny światowej miejscowości Turów, brak również dokumentów, na podstawie których można byłoby potwierdzić fakt przebywania w obozie przesiedleńczym S. S.. Natomiast w piśmie z Archiwum Państwowego czytamy, iż w aktach oraz na listach osób i rodzin wysiedlonych odnaleziono nazwę miejscowości T. z okresu okupacji "Urbach", która figuruje w wykazach osób wysiedlonych dnia 18 listopada 1940r. oraz na listach transportowych osób wywożonych w dniu 21 czerwca 1944r. z jednego z obozów przesiedleńczych podległych Centrali przesiedleńczej w Poznaniu, Oddział w Ł. do III Rzeszy. Równocześnie na w/w listach nie odnaleziono nazwiska S.S.. Reasumując organ powtórzył, iż w świetle uzyskanych informacji dowody przedłożone przez stronę nie stanowią dowodów dostatecznie potwierdzających pobyt w obozie, brak jakiegokolwiek dokumentu urzędowego lub prywatnego, natomiast zeznania świadków są lakoniczne i nie potwierdzają słów strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i powtórzył dotychczas przedstawiane argumenty. Podkreślił, iż niesłusznie organ nie uznał zeznań świadków wskazując m.in. na ich młody wiek, bowiem rozmiar i rodzaj traumatycznych przeżyć, których doznali świadkowie i strona nie pozwalają na ich ignorowanie i zatarcie w pamięci. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. nie znajdując uzasadnienia dla argumentów strony podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 w/w ustawy). Ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 w/w ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przy czym sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż kwestionowane rozstrzygnięcie oraz poprzedzająca je decyzja zapadły z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, które skutkuje uchyleniem obu decyzji. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż organy administracji publicznej działając w myśl określonej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej, obowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W celu wykonaniu tego obowiązku winny zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 kpa) a samo postępowanie administracyjne prowadzić tak by pogłębić zaufanie obywateli do organów praworządnego państwa (art. 8 kpa). Materiał dowodowy, na którym jest oparte rozstrzygniecie winien być zatem kompletny i dotyczyć wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Dlatego też organy administracji mają obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności, które zmierzać będą do zebrania wszelkich dostępnych materiałów oraz mają prawo i obowiązek żądać od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń, z żądaniem takim mogą również wystąpić do innych organów lub instytucji o zajęcie stanowiska w sprawie. W ocenie Sądu postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie kontrolowanych obecnie decyzji nie zostało należycie przeprowadzone. Materiał dowodowy w sprawie nie został należycie i wyczerpująco zebrany a następnie rozpatrzony a dokonana ocena zgromadzanego w sprawie materiału przekracza zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 80 kpa a tym samym uchybia również art. 107 § 3 kpa. Jak wynika z akt sprawy w materiale dowodowym zgromadzonym dla potrzeb rozstrzygnięcia znalazły się m.in. dwa oświadczenia osób, które zostały wysiedlone wraz z rodziną z miejscowości Kurów, a którym zostały przyznane uprawnienia kombatanckie. Organ administracji po analizie tych oświadczeń stwierdził, iż z pism tych nie wynika czy skarżący rzeczywiście przebywał w obozie przesiedleńczym, oświadczenia te są lakoniczne w swej treści a ponadto budzą wątpliwości. Nadto organ podkreślił, iż w obozie okresowo przebywało nawet do kilku tysięcy osób, pobyt tam trwał czasami jedynie kilka dni, zaś świadkowie byli wówczas 4 i 7 letnimi dziećmi, wszystkie te okoliczności powodują, iż zdaniem organu nie można od świadków wymagać by pamiętali skarżącego. Organ wskazuje również, iż świadkowie zostali wysiedlenia z innej niż strona miejscowości tj. z Kurowa. W ocenie Sądu tak przeprowadzona ocena dowodów zgłoszonych przez stronę sprowadzająca się do arbitralnego zakwestionowania wiarygodności tych dowodów nie może zostać uznana za przeprowadzoną zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W chwili gdy organ uznał, iż przedłożone oświadczenia budzą wątpliwości, winien je wyjaśnić przy użyciu dostępnych prawem środków, powinien był zatem przesłuchać świadków (art. 75 § 1 i art. 86 kpa) a jeżeli nie byłoby to możliwe winien w treści uzasadnienia wskazać na tę okoliczność. Ponadto skoro świadkom zostały przyznane uprawnienia to na jakiej podstawie organ uznał ich oświadczenia za niewiarygodne. Zostali oni wysiedleni z miejscowości oddalonej od Turowa o ok. 2 km a oznacza to, że w ich sprawie istniał materiał historyczny stanowiący podstawę do przyznania uprawnień. W tej sytuacji organ powinien zweryfikować posiadane materiały i zebrać informacje również odnośnie Kurowa, obie miejscowości znajdowały się blisko siebie, nadto ich nazwy jako podobnie brzmiące mogły być mylone lub uznawane za nazwę jednej miejscowości. Organ zebrał dane wyłącznie odnośnie miejscowości T. natomiast zasadne byłoby zbadanie czy z miejscowości K. były wysiedlenia, w jakim okresie i do jakich obozów, być może udałoby się ustalić listę osób wysiedlonych. Uzasadniając podjęte decyzje organ opierał się również na informacji z Instytutu Pamięci Narodowej, zgodnie z którą w zgromadzonym zasobie archiwalnym nie odnaleziono materiałów dotyczących wysiedleń z miejscowości Turów, brak także dokumentów potwierdzających fakt przebywania w obozie przesiedleńczym skarżącego. Z kolei Archiwum Państwowe wskazało, iż odnaleziono miejscowość Turów, z okresu okupacji "Urbach", natomiast nie odnaleziono żadnych dokumentów, w których pojawiłoby się nazwisko S.S.. W ocenie Sądu dane te wskazują wyłącznie na to, iż na listach z lat 1939-1945 osób i rodzin wysiedlonych z byłego powiatu Wieluń nie odnaleziono nazwiska skarżącego i nie istnieją dokumenty, które mogłyby potwierdzić fakt przebywania strony w obozie. Wobec fragmentarycznie zachowanych akt sprawy nie jest również możliwe potwierdzenie, iż tam nie przebywał. Odmowa potwierdzenia uprawnień kombatanckich nie może być uzasadniona wyłącznie brakiem zasobów archiwalnych, organ orzekający jest obowiązany przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa, por. wyrok NSA z dnia 11 marca 1999r. sygn. akt V SA 1813/98, publ. ONSA 2000/1/35. Ponadto jak wskazywał skarżący, został wysiedlony z rodzicami i dwójką starszego rodzeństwa, natomiast w aktach sprawy nie znajdują się żadne oświadczenia ani inne dokumenty, które wskazywałyby, iż organ przesłuchał rodzeństwo lub próbował uzyskać inne informacje potwierdzające pobyt w obozie rodzeństwa i skarżącego. Natomiast postępowanie w tym kierunku nie jest uzależnione od wniosku strony zatem winno zostać przeprowadzone z urzędu. Z uwagi na powyższe uchybienia procesowe, polegające na naruszeniu art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego, przez nie rozważenie całego materiału dowodowego co skutkowało nie wyjaśnieniem przytoczonych powyżej okoliczności, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.