II SA/Łd 1038/07

Dnia 19 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów I Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...]; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. Ł. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego; 3. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata M. K. prowadzącego Indywidualną Kancelarię Adwokacką w Ł. ul. [...] wynagrodzenie w kwocie 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) obejmującej należny podatek VAT, z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem poniesionych opłat. Wyrokiem z dnia 6 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [..] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 16 maja 2001 roku w przedmiocie pozbawienia J. Ł. uprawnień kombatanckich. Ponadto zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonani do dnia uprawomocnienia się wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują z innego tytułu prawnego niż "utrwalanie władzy ludowej". Sąd administracyjny wyjaśnił również, że już po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego skarżący wskazywał na swoje działanie w czasie okupacji związane z udzieleniem pomocy oddziałowi Armii Krajowej, jak również dostarczył wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 19 września 1946 roku skazujący za posiadanie broni. W ocenie Sądu organ administracji przy rozpoznaniu sprawy nie uwzględnił powyższych okoliczności, a ponadto w żaden sposób nie rozpoznał żądań skarżącego w przedmiocie przeprowadzenia dowodów ze świadków. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy decyzją z dnia [..] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącego uprawnień kombatanckich przyznanych orzeczeniem Związku Bojowników o Wolność i Demokracje Zarząd Wojewódzki w S. z dnia [..] z tytułu udziału w walkach zbrojnych o utrwalanie władzy ludowej w ramach Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej . W uzasadnieniu organ wskazał, że nie ma podstaw prawnych do przyznania J.Ł. uprawnień kombatanckich z innego tytułu. Organ administracji podniósł, że warunkiem koniecznym uzyskania uprawnień na podstawie art. 4 ust.1 pkt. 4 ustawy o z dnia 24 stycznia 2001 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego jest posiadanie decyzji potwierdzającej okoliczność przebywania w więzieniu za działalność polityczną. Z uwagi na to, że stronie odmówiono wydania takiej decyzji, nie ma podstaw prawnych do ubiegania się o uprawnienia kombatanckie na tej podstawie. Odnosząc się do działalności skarżącego w szeregach Armii Krajowej organ administracji wyjaśnił, że ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich przez ZBoWiD w 1989 roku, skarżący w życiorysie oraz w deklaracji członkowskiej nie wspominał o swojej działalności w szeregach AK. Dopiero po wszczęciu postępowania weryfikacyjnego wnioskodawca wskazał na swoje działania w tej organizacji. W ocenie organu administracji skarżący nie pełnił służby w organizacji AK, lecz co najwyżej współpracował z tą organizacją. Współpraca natomiast nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Skarżący wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy, opisując we wniosku swoją przynależność do tej organizacji i represje, jakich doznał z tytułu tej działalności, wnosił o przesłuchanie świadka S. O. na powyższe okoliczności. Wskazał, że starając się o uzyskanie uprawnień kombatanckich w 1988 roku podał, że należał do AK. Wówczas jego podanie zostało odrzucone. Ponownie zatem składając wniosek pominął ten fragment swojego życiorysu, aby uzyskać uprawnienia kombatanckie. Decyzją z dnia [..] Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [..]. W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy strona nie podała nowych okoliczności uzasadniających uchylenie własnej decyzji. Organ wyjaśnił, że w pismach skierowanych do Urzędu strona wskazuje na pomoc udzielaną podziemnej organizacji, polegająca na przewożeniu meldunków lub broni. Wnioskodawca nigdy nie podnosił, że był zaprzysiężonym członkiem organizacji, posiadał pseudonim, czy też stopień wojskowy, co jest warunkiem koniecznym, aby przynależeć do formacji charakteryzującej się podporządkowaniem służbowym. Również w ocenie organu administracji oświadczenie świadka S. O. nie stanowi dowodu potwierdzającego służbę strony w Armii Krajowej. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J. Ł. podnosząc, że w czasie okupacji działał w ramach organizacji Armii Krajowej, miał pseudonim S. i był łącznikiem. Po II Wojnie Światowej był więziony i bity za działalność w AK . W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W sprawie bezsporne jest, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej od sierpnia 1946 do 1 lipca 1947 roku , jako członek ORMO. Kwestią sporną jest natomiast wypełnienie przez skarżącego przesłanek wymienionych w art. 1 ust.2 pkt.3 oraz art. 4 ust.1 pkt.4 powołanej wyżej ustawy o kombatantach, stanowiących podstawę ubiegania się przez skarżącego o uprawnienia kombatanckie. W myśl powołanych przepisów kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym za działalność kombatancką uznaje się m.in pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945 ( art. 1 ust.1 , ust.2 pkt. 3 ) Przepisy powołanej ustawy o kombatantach stosuje się również do osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego. Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski na mocy skazania w latach 1944-1956, na podstawie przepisów wydanych przez władze polskie, przez sądy powszechne, wojskowe i specjalne albo w latach 1944-1956 bez wyroku - za działalność polityczną bądź religijną, związaną z walką o suwerenność i niepodległość. ( art. 4 ust.1 pkt.4 ). W rozpoznawanej sprawie zasadnie organ administracji przyjął, iż zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 pkt.1 powołanej ustawy o kombatantach brak decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. potwierdzającej pobyt skarżącego w wiezieniu za działalność polityczną wyłącza możliwość ubiegania się przez skarżącego o uprawnienia kombatanckie z tytułu określonego w art. 4 ust.1 pkt.4. powołanej ustawy o kombatantach. Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej działalności skarżącego w ramach Armii Krajowej Sąd stwierdza, że organ administracji nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego, czym naruszył przepisy określone w art. 7, art. 77, art. 80 kpa. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wprawdzie odwołał się m.in. do zeznań świadka S. O., ale nie przesłuchał świadka, a poprzestał na zeznaniach, które zostały złożone w innym postępowaniu. W ocenie Sądu, organ administracji nie powinien ograniczyć się do zeznań złożonych przez świadka na potrzeby innej sprawy, bowiem nie dotyczyły one kwestii istotnych dla niniejszego postępowania. Treść protokołu sporządzonego w dniu 10 grudnia 2004 roku wskazuje, że świadek S. O. był przesłuchiwany na okoliczność posiadania broni przez skarżącego. Zagadnienie dotyczące szczegółów i charakteru działalności skarżącego w ramach AK nie było przedmiotem badanie w tamtej sprawie. Wobec tego organ administracji obowiązany był uwzględnić wniosek skarżącego dotyczący przesłuchania S. O. w charakterze świadka. Zaniechanie czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza w sytuacji, gdy dotyczy spornych i fundamentalnych zagadnień dla sprawy, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Należy również zauważyć, iż wprawdzie skarżący w niektórych pismach pisze o pomocy oddziałowi AK, ale jednocześnie dość szczegółowo opisuje, na czym jego działania polegały i te właśnie działania winny zostać poddane analizie i rozważaniom, niezależnie od użytych przez J. Ł. sformułowań. Dopiero po przeprowadzeniu dowodu zawnioskowanego przez skarżącego i ponownej ocenie całego materiału dowodowego organ będzie mógł wyprowadzić ostateczne wnioski, czy skarżący spełnił kryteria uzasadniające przyznanie mu uprawnień kombatanckich z innych przyczyn niż przynależność do formacji ORMO. Przedstawione wyżej braki w zgromadzonym materiale dowodowym przesądzają o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jako wydanych przed wyjaśnieniem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt.1lit.c p.p.s.a w zw. z art.135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a w zw. z art 205 § 2 w zw. z art. 250 p.p.s.a. P.H.