II SA/Łd 1043/04

Dnia 19 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant: Anna Tuczek - Podczaska, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H. B. kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów sądowych. IISA/Łd 1043/04 Uzasadnienie Decyzją z [...] podjętą na podstawie art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania H. B. uprawnienia do świadczenia z wyżej wskazanej ustawy, uznając, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że strona doznała prześladowań nie objętych przepisami ustawy. W dniu [...] H. B. zwrócił się do organu z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie mu świadczenia pieniężnego. W piśmie tym stwierdził, iż urodził się w dniu [...] na terenie Niemiec, gdzie do końca wojny przymusowo pracowali jego rodzice. W tym czasie pozbawiony był właściwej opieki i normalnego dzieciństwa, co stanowiło rodzaj represji. Do Polski wrócił wraz z rodzicami dopiero po wojnie. W piśmie powołał się na artykuł, który ukazał się w dniu 20 sierpnia 2004r. w "Rzeczpospolitej", z którego wynika, że za osobę represjonowaną zgodnie z niepublikowanym wcześniej wyrokiem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego uznana została osoba urodzona na deportacji. Do pisma tego H. B. załączył kserokopię wskazanego wyżej artykułu z "Rzeczpospolitej". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 1 i 2 wskazanej wyżej ustawy z dnia 31 maja 1996r. ( Dz.U. nr 87, poz. 395 ze zm. ) w dniu [...] wydał postanowienie, którym stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ podniósł, iż decyzję z dnia [...] strona otrzymała w dniu 26 kwietnia 2004r. Zgodnie z art. 129 § 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy strona mogła wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o czym była pouczona. Ponieważ wniosek ten strona złożyła w dniu 30 sierpnia 2004r.(data stempla pocztowego na kopercie) orzeczono, jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. B. wniósł o zmianę wydanej wcześniej decyzji i postanowienia oraz uznanie go za osobę represjonowaną i przyznanie mu z tego tytułu świadczenia. Stwierdził, że uchybienie terminu nastąpiło, ponieważ zrezygnował ze składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dopiero po ukazaniu się artykułu w "Rzeczpospolitej" postanowił wystąpić ponownie z wnioskiem. Z treści wskazanych w artykule wyroków wynikało bowiem, że osoba, która urodziła się, tak jak skarżący, na terenie III Rzeszy, w okresie wykonywania pracy przez matkę, która była deportowana do pracy, może być uznana za osobę represjonowaną. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Podobnego rodzaju unormowanie zawarte jest w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, jak oczekuje tego skarżący, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego oraz legalność rozstrzygnięć tego organu, tj. ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie - stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, co - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. W niniejszej sprawie okolicznością poza sporem jest, iż skarżący decyzję organu z dnia [...] otrzymał w dniu 26 kwietnia 2004r. W tej sytuacji termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego upływał w dniu 10 maja 2004r. Gdyby więc przyjąć, iż pismo H. B. istotnie było wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożone we wskazanym wyżej trybie, zachodziłaby podstawa do wydania postanowienia w oparciu o art. 134 kpa, stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Jednakże organ, rozpoznając sprawę, nie zwrócił uwagi na istotną okoliczność wynikającą z treści przedmiotowego wniosku i załącznika do niego w postaci kserokopii publikacji z "Rzeczpospolitej", która - w ocenie Sądu - wskazywała na to, iż wniosek H. B. z dnia [...] winien być odczytany jako wniosek o wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli organ miał w tym przedmiocie jakieś wątpliwości, to winien je wyjaśnić. Nie miał natomiast prawa do tego, by bez wyjaśnienia okoliczności niezbędnych do rozpoznania wniosku, tj. bez ustalenia rzeczywistej treści zgłoszonego żądania, podejmować rozstrzygnięcie. Treść żądania wyznacza bowiem przedmiot postępowania, a organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany kwalifikacji prawnej żądania strony. Ma to szczególne znaczenie w stosunku do osób, których treść składanych pism świadczy o tym, iż są osobami nieporadnymi i niezorientowanymi co do obowiązujących w sprawie przepisów. Oznacza to w konsekwencji, iż w razie wątpliwości organ administracji publicznej ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony, czego nie uczynił w niniejszej sprawie. W aktach brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałoby, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął próbę ustalenia treści żądania, a w konsekwencji trybu, w jakim to żądanie należało rozpoznać. Doszło tym samym do naruszenia zasad określonych w art. 7-9 Kodeksu postępowania administracyjnego ( por. np. M.Jaśkowska, A.Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. Kantor Zakamycze 2000, s. 827-828 oraz B.Adamiak i B.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 78, Naczelnego także wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 października 1984r. sygn. II SA 1205/84 - ONSA nr 2, poz. 98 i z dnia 11 czerwca 1990r. sygn. I SA 367/90 - ONSA nr 2-3, poz. 47 ). Na marginesie należy podnieść - pomimo, że decyzja z dnia [...] jako ostateczna nie podlega kontroli Sądu, iż została ona wydana z naruszeniem art. 107 § 3 kpa. Jej uzasadnienie nie zawiera bowiem koniecznych, gdyż wynikających ze wskazanego wyżej przepisu prawa, elementów. Ograniczono się w nim jedynie do stwierdzenia, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż strona doznała prześladowań nie objętych przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996r., dlatego odmówiono jej przyznania uprawnienia do świadczenia z tejże ustawy. Reasumując, wobec stwierdzonych uchybień, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie, z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonego postanowienia, Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej wyżej ustawy za zbędne.