II SA/Łd 1047/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie NSA Janusz Nowacki (spr.), p.o. sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. Nr [...] z dnia [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. na podstawie art.12 ust.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej/Dz.U. nr 90 z 1998r. poz.575 z późn. zm./, § 1 ust.1 i § 10 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych/Dz.U. nr 65 poz.265 z późn. zm./ oraz art.104 kpa uznał, iż brak jest podstaw do uznania u H. S. choroby zawodowej narządu słuchu. W uzasadnieniu stwierdzono, iż H. S. w okresie od dnia 2 września 1985r. do dnia 31 października 2001r. był zatrudniony w Fabryce Wyrobów Frotowych i Kocowych A w Z. w wydziale przędzalni jako robotnik transportu wewnątrz wydziałowego, operator-koordynator trzepani oraz skręcacz – koordynator i był narażony na działanie hałasu. Był on badany przez Przychodnię Chorób Zawodowych, która rozpoznała u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia. Ubytek ten jest typowy dla przewlekłego urazu akustycznego lecz nie można uznać, iż jest to choroba zawodowa gdyż upośledzenie słuchu jest mniejsze niż 30 dB. H. S. był również badany w Instytucie Medycyny Pracy, który stwierdził u niego obustronny odbiorczy ubytek słuchu małego stopnia, cechy dysfunkcji błędników pod postacią oczopląsu samoistnego i upośledzenia .pobudliwość lewego narządu przedsionkowego. Stwierdzone zmiany nie wykazują jednak klinicznych cech zawodowego uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem i brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Mając na uwadze treść wymienionych orzeczeń lekarskich organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył H. S. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa, art.12 ust.2 pkt.1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Inspekcji Sanitarnej/Dz.U. nr 90 z 1998r. poz.575 z późn. zm./ i § 10 ust.1i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. nr 65 poz.265 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż brak jest podstaw do orzeczenia choroby zawodowej narządu słuchu. Charakter kliniczny schorzeń narządu słuchu rozpoznanych u H. S. nie daje podstaw do orzeczenia o istnieniu choroby zawodowej. Orzeczenia dwóch placówek upoważnionych do orzekania w sprawach chorób zawodowych wydane zostały po przeprowadzeniu specjalistycznych badań i zawierają szczegółowe uzasadnienia. Są więc miarodajnym dowodem na okoliczność nie występowania u H. S. choroby zawodowej narządu słuchu. Organ administracji I instancji słusznie zatem odmówił stwierdzenia choroby zawodowej. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administarcytjnego złożył H. S. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż przez okres 14 lat był narażony na działanie hałasu i ubytek słuchu został spowodowany warunkami pracy. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu administracji I instancji. Strona przeciwna w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga H. S. jest uzasadniona. Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/. Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga H. S. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych(Dz. U. Nr 65 z 1983r. poz.294 z późn. zm./ Zgodnie z treścią § 1 ust.1 wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Z wymienionego przepisu wynika, iż o tym czy schorzenie jest chorobą zawodową decyduje spełnienie dwóch przesłanek a mianowicie: schorzenie musi być wymienione w wykazie chorób zawodowych oraz praca musi być wykonywana w warunkach narażających na powstanie tego schorzenia. W przypadku stwierdzenia obu przesłanek istnieje domniemanie, iż choroba jest następstwem warunków w jakich praca była świadczona a więc, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy chorobą a warunkami pracy. Domniemanie takie może być obalone w razie wykazania, że chociaż praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby to jednak została spowodowana przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą. Dla obalenia domniemania niezbędne jest wykazanie jakie konkretne przyczyny spowodowały chorobę i dlaczego warunki pracy nie miały wpływu na powstanie schorzenia. Pogląd taki wyraził Sad Najwyższy w wyroku z dnia 19 lipca 1984r. w sprawie II PRN 9/84/OSNCP nr 4 z 1985r. poz.53/ oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 lutego 1996r. w sprawie I S.A. 1540/95/Prawo Pracy nr 3 z 1997r. poz.37/. W myśl pkt.15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. chorobą zawodową jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż u skarżącego rozpoznano odbiorczy ubytek słuchu. H. S. przez okres ponad 16 lat pracował jako skręcacz, operator-koordynator na trzepalni oraz robotnik transportu wewnątrz wydziałowego. Był on narażony na działanie hałasu przekraczającego dopuszczalne normy. Organy administracji obu instancji nie wykazały w sposób przekonywujący, iż schorzenie skarżącego powstało wskutek przyczyn nie mających związku z warunkami pracy. Przy wydaniu decyzji organy administracji oparły się na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy z dnia [...]. Należy zaznaczyć, iż oba orzeczenia nie są ze sobą zgodne. Orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych wskazuje bowiem, iż u H. S. rozpoznano ubytek słuchu typu ślimakowego, co jest charakterystyczne dla niedosłuchu spowodowanego hałasem lecz uznano, że nie jest to choroba zawodowa gdyż upośledzenie słuchu jest mniejsze niż 30 dB. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy wynika natomiast, iż u skarżącego stwierdzono odbiorczy ubytek słuchu, który nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego. Podkreślić należy, iż stopień uszkodzenia słuchu nie jest przesłanką stwierdzenia, że schorzenie to jest chorobą zawodową. Z punktu 15-go wykazu chorób zawodowych wynika jedynie, że chorobą zawodową jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. W punkcie tym nie mowy, że musi to być uszkodzenie słuchu konkretnego stopnia. Rozmiar uszkodzenia słuchu może mieć znaczenie dla oceny zdolności do pracy konkretnej osoby lub dla ustalenia wielkości dochodzonego odszkodowania. Nie ma natomiast żadnego znaczenia dla uznania schorzenia za chorobę zawodową. Pogląd taki wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2000r. w sprawie III RN 202/99 /Wokanda nr 9 z 2000r. str.33/ i w wyroku z dnia 14 marca 2002r. w sprawie III RN 78/01 /Prawo Pracy nr 3 z 2003r. str.31/. W orzeczeniu Poradni Chorób Zawodowych błędnie zatem przyjęto, iż ubytek słuchu u skarżącego nie jest choroba zawodową bo upośledzenie słuchu jest mniejsze niż 30 dB. Jeżeli chodzi o orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy to nie wyjaśniono w nim jakiego rodzaju ubytek słuchu występuje u H. S. a mianowicie czy jest to ubytek typu ślimakowego czy pozaślimakowego. W orzeczeniu jest wprawdzie sformułowanie, iż "ubytek słuchu nie jest charakterystyczny dla przewlekłego urazu akustycznego" lecz brak jest uzasadnienia tego stwierdzenia. Nie wyjaśniono jakie upośledzenie jest charakterystyczne dla ubytku spowodowanego hałasem oraz dlaczego schorzenia skarżącego nie można uznać za chorobę zawodową. Nadto orzeczenie w tej części jest sprzeczne z orzeczeniem Poradni Chorób Zawodowych, w którym przyjęto, że ubytek słuchu jest charakterystyczny dla niedosłuchu spowodowanego działaniem hałasu. Skoro w aktach administracyjnych znajdują się dwie sprzeczne opinie co do rodzaju uszkodzenia słuchu rozpoznanego o skarżącego to organ administracji winien ustosunkować się do obu opinii. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ administracji oparł się na orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy co wskazywałoby, że orzeczenie to uznał za wiarygodne. Nie odniósł się natomiast do orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych z dnia [...], w którym stwierdzono, że uszkodzenie słuchu jest charakterystyczne dla niedosłuchu wywołanego działaniem hałasu. Organ administracji nie wyjaśnił rozbieżności występującej w obu orzeczeniach jednostek służby zdrowia co do rodzaju uszkodzenia słuchu u skarżącego. Nie ocenił zatem całego zebranego materiału dowodowego. Należy zaznaczyć, iż opinia biegłego lub instytutu jest konieczna gdy w sprawie są wymagane wiadomości specjalne i sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Opinia powinna zawierać wnioski biegłego przedstawione w sposób logiczny i dostępny dla stron oraz organu prowadzącego postępowanie. W uzasadnieniu powinny być wyjaśnione przesłanki, które doprowadziły do konkluzji opinii. Uzasadnienie winno być tak napisane aby można było skontrolować logiczny tok rozumowania biegłego. Dowód z opinii biegłego, jak każdy inny dowód jest bowiem oceniany pod kątem fachowości i logiczności. Oceny takiej dokonują zarówno strony jak i sąd. Orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy nie odpowiadają wymogom opinii w znaczeniu o którym mowa w art.84 § 1 kpa. Nie wyjaśniają one co to jest ubytek słuchu typu ślimakowego i pozaślimakowego oraz jaki ma to związek z wykonywaniem pracy w narażeniu na działanie hałasu. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nie wyjaśnia nadto jakiego rodzaju ubytek słuchu rozpoznano u skarżącego, jaka jest etiologia rozpoznanego schorzenia ani nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia. Przede wszystkim jednak nie wyjaśnia jaka jest przyczyna upośledzenia słuchu o skarżącego. Dla oceny, iż dane schorzenie nie jest chorobą zawodową konieczne jest wykazanie w sposób jasny i wyczerpujący jakie inne okoliczności nie związane z warunkami pracy doprowadziły do powstania choroby. Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy nie zawiera w tej kwestii praktycznie żadnego uzasadnienia. Organy administracji obu instancji odmawiając stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej naruszyły przepisy postępowania określone w art.7, 77 § 1 i 84 § 1 kpa. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego. Również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego zaś swoje decyzje oparły na orzeczeniach Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycyny Pracy nie spełniających wymogu opinii. Uchybienia jakich dopuściły się organy administracji obu instancji są istotne i miały one wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest tego rodzaju, iż nie podlega wykonaniu. W związku z czym orzekanie czy i w jakim zakresie decyzja organu odwoławczego może być wykonana jest bezprzedmiotowe. Mając to na uwadze sąd odstąpił od orzekania w tej kwestii. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy winny zostać uzupełnione oba orzeczenia lekarskie. Należy dokładnie wyjaśnić co to jest ubytek słuchu typu ślimakowego i pozaślimakowego i na czym ono polega oraz jakiego rodzaju upośledzenie słuchu występuje u skarżącego. W przypadku rozbieżności orzeczeń co do tego jakiego typu niedosłuch posiada H. S. organy administracji winny tę kwestię wyjaśnić. W razie ewentualnego uznania pozazawodowej etiologii schorzenia należy to wyczerpująco uzasadnić. Dopiero po wydaniu orzeczeń odpowiadających wymogom opinii organy administracji winny ocenić cały zebrany materiał dowodowy i wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej. Swoje rozstrzygnięcia organy administracji winny nadto uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.