II SA/Łd 105/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K. i S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], znak [...] Starosta Powiatowy w P. na podstawie art. 124 w zw. z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku radcy prawnego J. B., działającego w imieniu A S.A. z siedzibą w R.: 1. ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, położonej w obrębie A i B w gminie K., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 125, stanowiącej własność S. i K. K., przez udzielenie zezwolenia A SA na założenie i przeprowadzenie, przez działkę nr 125, linii energetycznej 400 kV A - B, w tym podwieszenie przewodów linii elektoenergetycznej zgodnie z trasą oznaczoną na mapie ewidencji gruntów, z uwidocznioną służebnością gruntową, stanowiąca integralną część decyzji ; 2. zobowiązał właścicieli nieruchomości do jej udostępnienia w celu wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń wyżej wskazanych; 3. zobowiązał inwestora A SA do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego w terminie 14 dni po dokonaniu inwestycji, oraz orzekł, że jeśli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielowi nieruchomości przysługuje odkodowanie odpowiadające wartości poniesionych szkód. Ponadto, jeżeli w skutek tych zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadająca temu zmniejszeniu; 4. orzekł, iż decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie wszczęte zostało na wniosek A, który wpłynął do Starosty Powiatowego w P. w dniu 29 kwietnia 2008r, następnie sprecyzowany w piśmie, które wpłynęło 30 czerwca 2008r. W trakcie przeprowadzonej w dniu 18 czerwca 2008r. rozprawy administracyjnej K. i S. K. nie wyrazili zgody na przeprowadzenie linii energetycznej przez ich nieruchomość, ze względu na niskie odszkodowanie. Ponowili, złożoną, w pismach z dnia 10 kwietnia 2008r. i 22 kwietnia 2008r., propozycję wykupu przedmiotowej nieruchomości. W oparciu o zebrany materiał dowodowy ustalono, iż sporna inwestycja stanowi inwestycję celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego gminy K., przyjętym Uchwałą Rady Gminy w K. nr [...] z dnia [...] na przedmiotowej działce nr 125 przewidziany jest przebieg linii wysokiego napięcia. Następnie organ przytoczył treść przepisu art. 124 ust. 1, 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami Dodał, iż sprawa ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości, wyrządzone szkody i ewentualny koszt przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu, wszczętym na wniosek uprawnionej osoby złożony po zakończeniu budowy urządzenia w obrębie tej nieruchomości. Podobnie ewentualne roszczenie o nabycie nieruchomości przez inwestora, przysługuje właścicielowi nieruchomości do sądu powszechnego, po zakończeniu inwestycji na działce, a jednym z warunków je umożliwiających, jest istnienie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami W odwołaniu od powyższej decyzji K. i S. K. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji uznając za nieuzasadnioną odmowę wykupienia przedmiotowej działki przez inwestora. Ponadto wymienili straty związane z ewentualnym przeprowadzeniem linii energetycznej i podnieśli, że inwestor nie odniósł się rzetelnie do ich zastrzeżeń i propozycji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Po przytoczeniu dotychczasowego przebiegu postępowania i treści przepisu art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda podkreślił, iż bezspornym jest, że przeprowadzono rokowania, o których mowa w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednak nie doprowadziły one do zawarcia umowy, zatem Starosta Powiatowy w P., mając na uwadze fakt, iż plan miejscowy przewiduje na przedmiotowej nieruchomości realizacje celu publicznego, słusznie ograniczył sposób korzystania z tejże nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że odszkodowanie jest pochodną zezwolenia na zakładanie i przeprowadzanie urządzeń i bez tego zezwolenia nie byłoby prawa do odszkodowania, a żądanie wykupu nieruchomości w sytuacji określonej w art. 124 ust. 5 powołanej ustawy ma charakter cywilnoprawny i nie wszczyna postępowania administracyjnego. Na powyższą decyzję K. i S. K. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Skarżący wskazali, iż organy administracji publicznej nie dostrzegły, że przywrócenie do stanu poprzedniego zajętego terenu po zainstalowaniu sieci energetycznej nie będzie możliwe, co stanowi naruszenie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podnieśli, że po zainstalowaniu tej sieci nastąpi znaczny spadek wartości przedmiotowej nieruchomości, nie będzie możliwe na niej założenie zakładu agroturystycznego, a wykorzystywanie działki dla celów rekreacyjnych będzie znacznie utrudnione. Z uwagi na silne oddziaływanie pola elektromagnetycznego, nie będzie można uprawiać warzyw i owoców, a także wypoczywać w promieniu kilkudziesięciu metrów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) Stosownie do art. 124 ust 1. wskazanej ustawy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Warunkiem udzielenia zezwolenia jest realizacja celu publicznego zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji celu publicznego. Powyższe zezwolenie może być udzielone z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. Ponadto udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, bowiem dopiero brak stosownej zgody uzasadnia wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Zacytowany przepis przewiduje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności, prawa użytkowania wieczystego, najmu, dzierżawy lub trwałego zarządu. Takiego ograniczenia dokonał Starosta Powiatowy w P., zezwalając na założenie i przeprowadzenie, przez działkę skarżących, linii energetycznej, w tym podwieszenie przewodów linii elektoenergetycznej zgodnie z trasą oznaczoną na mapie ewidencji gruntów. Bezspornym jest, że przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów. Podobnie, jak i to, że jest uwzględniona w planie zagospodarowania przestrzennego gminy K., przyjętym Uchwałą Rady Gminy w K. nr [...] z dnia [...]. W rozpatrywanej sprawie decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, będącej własnością S. i K. K. wydana została na wniosek A S.A. z siedzibą w R.. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wszczęcie postępowania w sprawie wydania przedmiotowej decyzji poprzedzone było stosownymi rokowaniami. Propozycja odszkodowania za przeprowadzenie linii przez działkę skarżących, nie została przez nich zaakceptowana. Przeszkodą był brak zgodnych stanowisk stron w zakresie ustalenia kwoty odszkodowania. Okoliczność tą potwierdzili również skarżący na rozprawie przed Sądem. Wobec powyższego zostały w rozpatrywanej sprawie spełnione przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwalającej na założenie i przeprowadzenie, przez działkę K. i S. K., linii energetycznej 400 kV A - B, w tym podwieszenie przewodów linii elektroenergetycznej. Uzależnienie przez skarżących wydania takiej decyzji od ustalenia satysfakcjonującego ich odszkodowania nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Sąd podziela stanowisko organu, iż sprawa ustalenia odszkodowania za obniżenie wartości nieruchomości, wyrządzone szkody i ewentualny koszt przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego zostanie rozpatrzona w odrębnym postępowaniu, wszczętym na wniosek uprawnionej osoby złożony po zakończeniu budowy przedmiotowej linii energetycznej w obrębie tej nieruchomości. Podobnie, ewentualne roszczenie o nabycie nieruchomości przez inwestora lub starostę przysługuje właścicielowi nieruchomości do sądu powszechnego, po zakończeniu inwestycji na działce, a jednym z warunków je umożliwiających, jest istnienie ostatecznej decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości wydanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ustalenie i wysokość odszkodowania nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, wprawdzie stosownie do art. 129 ust. odszkodowanie ustala starosta w decyzji o wywłaszczeniu, ale nie dotyczy to przypadków określonych w art. 124 ustawy, w których starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Zaskarżona decyzja jedynie ogranicza prawo własności nieruchomości, polegające na znoszeniu przez jej właścicieli niedogodności związanych z realizacją celu publicznego, ale tylko w okresie trwania prac związanych z realizacją danego przedsięwzięcia. Po tym okresie, stosownie do art. 124. ust. 4 na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po zakończeniu prac związanych z realizowaną inwestycją, a jeżeli jest to niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właściwy organ ustala odszkodowanie w oparciu o art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast stosownie do art. 124 ust. 5, jeżeli założenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust 1 tegoż przepisu, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Z takim żądaniem można wystąpić do podmiotu, który uzyskał zezwolenie. Przepis ten nie przewiduje zatem wydania decyzji administracyjnej, lecz nabycie nieruchomości w drodze umowy, a więc w drodze czynności z zakresu prawa cywilnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że roszczenie z art. 124 ust. 5 nie może być realizowane na drodze postępowania administracyjnego (por. postanowienie NSA OZ w Katowicach z dnia 22 czerwca 1998r., II SA/Ka 921/98, wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 października 2000r., IV SA 1654/98, wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2002r., I SA/ 980/01, wyrok NSA OZ w Gdańsku, II SA/Gd 3291/00 (nie publ.). Powyższe stanowisko podzielane jest także w orzecznictwie sądów powszechnych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2002r. III CZP 1/02, OSNC z 2003r., z. 1, poz. 4 wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12 listopada 2002r., ACa 1156/02). Zatem, jeśli w okolicznościach wskazanych w art. 124 ust. 5, nabycie nieruchomości może nastąpić tylko w drodze umowy, to spór na tym tle może mieć wyłącznie charakter cywilnoprawny, wobec tego nie wszczyna postępowania administracyjnego, co prawidłowo wskazał Wojewoda Łódzki w zaskarżonej decyzji. Wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.