II SA/Łd 1052/15

Dnia 10 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi P. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta P. z dnia [...], nr [...] i umarza postępowanie administracyjne. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], znak: [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta P. Nr [...] z dnia [...], znak: [...], udzielającą Panu M. S. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego wielorodzinnego na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w P.(działka nr ewid. 217 obręb [...]). Z akt sprawy wynika, że w dniu [...]Prezydent Miasta P. wydał decyzję nr [...], którą zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. S. pozwolenia na rozbiórkę przedmiotowego budynku. Decyzji tej na wniosek inwestora nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Budynek mieszkalny położony przy ul. [...] w P. został rozebrany, a prace rozbiórkowe zostały zakończone 29 czerwca 2010 roku (zawiadomienie o zakończeniu rozbiórki). Jednak w wyniku złożonego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...], nr [...], ponownie orzekł o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowego budynku, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy tę decyzję. Wskazał na dopuszczalność rozpoczęcia robót rozbiórkowych przed uzyskaniem pozwolenia w celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, na co pozwala przepis art. 31 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), jednak nie zwalnia z obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 października 2012 roku, w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 476/12, uchylił decyzje obu instancji. Sąd podkreślił, iż instytucja określona w art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane ma charakter wyjątkowy, gdyż oparta jest na swoistym stanie wyższej konieczności. Istnienie tego stanu inwestor powinien wykazać w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na rozbiórkę lub w treści zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce, np. przedstawiając organowi sporządzone przez rzeczoznawców budowlanych lub osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności opinie i ekspertyzy bowiem przepis ten może być nadużywany, zwłaszcza gdy służy inwestorowi nie do wykonania robót, o których mowa w tym przepisie, lecz do całkowitej rozbiórki obiektu budowlanego z ominięciem wymogu uzyskania zezwolenia. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 października 2014 roku sygn. akt II OSK 931/13 oddalając skargę kasacyjną od tego wyroku ocenił, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie winno ulec umorzeniu z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Bowiem rozbiórka obiektu miała miejsce w 2010 roku, na podstawie tytułu wykonawczego – decyzji nieostatecznej, lecz z rygorem natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że w chwili dokonania rozbiórki inwestor był do tego uprawniony. Jednak Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] Nr [...] ponownie udzielił M. S. pozwolenia na rozbiórkę budynku, a Wojewoda [...] uchylając tę decyzję przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji winien wezwać inwestora do udokumentowania (np. przedłożenia sporządzonych przez rzeczoznawców budowlanych lub osoby posiadające uprawnienia budowlane w odpowiedniej specjalności opinie i ekspertyzy), że w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności określone w art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane. Po złożeniu stosownej ekspertyzy, potwierdzającej iż w badanej sprawie wystąpiła okoliczność określona w art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane Prezydent P. decyzją z dnia [...], Nr [...] udzielił M. S. pozwolenia na rozbiórkę, a Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją utrzymał tę decyzję w mocy . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł P. N., nie przestawiając żadnych zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartych w wyroku z dnia 24 października 2014 roku, sygn. akt II OSK 931/13, którego ocena na podstawie art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. jest wiążąca dla organów administracyjnych oraz wojewódzkiego sądu administracyjnego, odnosząc się do przywołanego powyżej stanu faktycznego, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowalne roboty budowlane można rozpocząć na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. O robotach budowlanych ustawodawca stanowi w art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane, zaliczając do nich budowę, przebudowę, montaż, remont lub rozbiórkę obiektu budowlanego. Skoro w przedmiotowej sprawie decyzji udzielającej pozwolenia na rozbiórkę nadano, na podstawie art. 108 k.p.a., rygor natychmiastowej wykonalności, inwestor uprawniony był, nie czekając na uostatecznienie się decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, do jej realizacji, co też uczynił. Istota rygoru natychmiastowej wykonalności polega na tym, że decyzja staje się wykonalna i stanowi tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że rozbiórkę spornego obiektu wykonano w czerwcu 2010 roku. W myśl art. 32 ust. 4a ustawy Prawo budowlane, nie wydaje się pozwolenia na budowę w przypadku rozpoczęcia robót budowlanych z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Rozpoczęcie robót budowlanych, a także ich zakończenie powoduje ten skutek, że postępowanie w przedmiocie wydania pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe, a postępowanie w tym zakresie powinno, z mocy art. 105 k.p.a., ulec umorzeniu. Przeto organ administracji publicznej, skonstatowawszy, że roboty rozbiórkowe, zrealizowano w oparciu o decyzję, której został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, obowiązany był do wydania decyzji, w trybie art. 105 k.p.a. o umorzeniu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjnym w sposób jednoznaczny ocenił, iż prawidłowa była decyzja Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...] umarzająca postępowanie w sprawie wszczętej wnioskiem M. S. o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę, gdyż postępowanie to stało się bezprzedmiotowe z uwagi na faktyczne wykonanie rozbiórki obiektu. Jednakże decyzja owa została niezasadnie wyeliminowana z obiegu prawnego. W takiej sytuacji brak jest podstaw do czynienia ustaleń, czy roboty rozbiórkowe, przed uostatecznieniem się decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę, prowadzone były w celu usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Stosownie bowiem do art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia zamierzonej rozbiórki obiektu budowlanego. Inwestor nie działał jednak w trybie art. 31 ust. 5 ustawy Prawo budowlane, tj. w "stanie wyższej konieczności", o której mowa w ww. przepisie, bowiem podstawą jego działań była decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę, z rygorem natychmiastowej wykonalności. A więc w takiej sytuacji, kiedy obiekt zostanie całkowicie rozebrany przed dokonaniem zgłoszenia rozbiórki lub przed wydaniem pozwolenia na rozbiórkę, postępowanie w sprawie rozbiórki staje się bezprzedmiotowe, gdyż przestaje istnieć przedmiot tego postępowania. Stąd konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. A wobec tego, że konsekwencją wyeliminowania podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć byłaby konieczność umorzenia przez organ I instancji wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego, sąd korzystając z dyspozycji obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 roku art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm; powoływanej jako "p.p.s.a."), sam umorzył to postępowanie, zwalniając tym samym organ administracji publicznej z obowiązku wydania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 145 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. ms