II SA/Łd 1054/09

Dnia 23 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3, art. 7 pkt 5 – 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz.U. z 2008r., nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a, pkt 2 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135, poz. 950) oraz art. 108 § 1 K.p.a., działając z upoważnienia Wójta Gminy R., Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. przyznał J. S. zasiłek celowy w wysokości 150 zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu: żywności, leków środków czystości, gazu opłacenie rachunku za energię elektryczną i przejazdy autobusowe. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że w dniu 14 lipca 2009r. J. S. złożył wniosek o udzielenie wsparcia finansowego. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że J. S. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że jego źródłem utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,6695 ha przeliczeniowych oraz zasiłek stały otrzymywany na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności. Został on uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i zgodnie z treścią orzeczenia o niepełnosprawności jest zdolny do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Miesięczny dochód strony wynosi 477,00 zł netto i nie przekracza kryterium dochodowego. Jej trudna sytuacja materialna spowodowana jest niepełnosprawnością oraz problemami zdrowotnymi. W odwołaniu od tej decyzji J. S. nie zgodził się z wysokością przyznanego mu decyzją organu pierwszej instancji świadczenia. Zarzucił, iż organ nie powinien uwzględniać przy ocenie jego sytuacji materialnego dochodu z gospodarstwa rolnego, którego nie użytkuje z uwagi na stan zdrowia, i z którego nie uzyskuje żadnych dochodów. Zakwestionował także sposób przeprowadzenia postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż zasiłek celowy jest świadczeniem fakultatywnym, nieobowiązkowym, co oznacza, że organ może, ale nie musi przyznać tego świadczenia (nawet w sytuacji, gdy osoba bądź rodzina występująca o pomoc kwalifikuje się do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Ocenę w tym zakresie ustawodawca pozostawił organowi pomocy społecznej. Decyzja w sprawie zasiłku celowego jest więc decyzją uznaniową. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, na czym organ pierwszej instancji oparł swoją decyzję. Wysokość przyznanego świadczenia odbiega znacząco od oczekiwań zainteresowanego, co potwierdza zarówno treść podania o przyznanie pomocy, w którym wnosi on o przyznanie mu kwoty 500 zł, jak również treść odwołania, w którym kwestionuje wysokość przyznanego mu świadczenia. Organ pierwszej instancji miał prawo zarówno odmówić przyznania zasiłku celowego, jak i przyznać ten zasiłek w określonej, uznanej przez siebie kwocie. Winien jednak decyzję w tym zakresie stosownie uzasadnić. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest odniesienia się do sytuacji życiowej zainteresowanego – zarówno jego sytuacji finansowej, jak i zgłoszonych przez niego potrzeb. Organ nie dokonał żadnych ustaleń ani w zakresie potrzeb zainteresowanego, ani w zakresie wydatków koniecznych do ich zaspokojenia. Dotyczy to zarówno ogólnej sytuacji bytowej, która nie została przedstawiona ani w uzasadnieniu decyzji, ani też nie wynika z przedłożonych w sprawie dokumentów, zwłaszcza wywiadu środowiskowego, którego aktualizacja znajduje się w aktach, jak również sytuacji w zakresie potrzeb określonych przez zainteresowanego w podaniu o przyznanie zasiłku celowego. W aktach sprawy znajduje się, np. paragon za leki, który może stanowić potwierdzenie faktu leczenia zainteresowanego i kosztów z tym związanych. Organ pierwszej instancji nie odniósł się jednak do tego dowodu i nie ustalił, czy są to leki konieczne i stale przyjmowane przez zainteresowanego, czy też tylko ich część, czy są to leki konieczne i stale przyjmowane przez zainteresowanego, czy był to zakup jednorazowy, czy był to zakup jednorazowy, czy koszt zakupu leków wyczerpuje ponoszone przez zainteresowanego koszty związane z leczeniem czy też zainteresowany ponosi inne jeszcze koszty (koszt wizyt u lekarza, koszt dojazdów), a jeśli tak to jakie. Brak jest ustaleń w zakresie wysokości koniecznych wydatków związanych z wizytami u lekarza, jak też w zakresie ponoszonych przez zainteresowanego opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem gazu, energii elektrycznej. Ustalenia i ocena w tym zakresie winny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji, zarówno w podstawie prawnej, sentencji, jak i uzasadnieniu. Odnosząc się natomiast do podniesionej w odwołaniu okoliczności posiadania przez stronę gospodarstwa rolnego, którego nie użytkuje i nie uzyskuje z niego żadnych dochodów, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w orzecznictwie ukształtował się pogląd, iż bez znaczenia jest okoliczność, czy i w jaki sposób jest wykorzystywana nieruchomość rolna, której osoba ubiegająca się o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej jest właścicielem. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej uzyskuje ona z tego tytułu potencjalnie możliwość uzyskania dochodu, który ustala się kwotowo na 207 zł z 1 ha przeliczeniowego. W skardze na powyższą decyzję J. S. powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz na fakt, iż pomimo uchylenia decyzji I instancji przez organ odwoławczy przez kolejne trzy tygodnie nie otrzymał rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 145 § 1 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako p.p.s.a.), aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Oceniając skargę w ramach tak zakreślonej kognicji stwierdzić trzeba, że nie jest ona uzasadniona. Skarżący w istocie nie sprecyzował żadnych zarzutów naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania czy przepisów prawa materialnego. Sąd z urzędu również nie stwierdził takich uchybień, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu i instancji trafnie wskazało, iż decyzja ta nie została właściwie uzasadniona, brak w niej wyjaśnień istotnych da rozstrzygnięcia. Jak trafnie wywiódł organ odwoławczy tam, gdzie rozstrzygnięcia pozostawione są pewnej dozie uznania organu, tym bardziej wyczerpująco należy stronie wyjaśnić przesłanki podjętej decyzji. Prawidłowość tych przesłanek podlegałaby ocenie organu II instancji w aspekcie swobodnego uznania organu. Dla takiej oceny niezbędne jest jednak wskazanie podstaw rozstrzygnięcia, aby nie zostało ono uznane za arbitralne. Tymczasem z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynikają przesłanki rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej nie wynika, z jakich przyczyn uwzględniono żądanie skarżącego w takiej, a nie innej wysokości. Takie rozstrzygnięcie nie poddaje się kontroli instancyjnej. Z tego względu kasacyjne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest uzasadnione. Z uwagi na powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi sąd orzekł. Jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.