II SA/Łd 1054/14

Dnia 26 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 roku przy udziale - sprawy ze skargi F. K. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej jednorazowej pomocy pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego F. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w sprawie wniosku F. K. o przyznanie pomocy pieniężnej ze środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Strona została prawidłowo pouczona w wymienionej decyzji o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w terminie 14 dni od jej otrzymania. Jak wynika z pisma Poczty Polskiej w sprawie reklamacji przesyłki poleconej ww. decyzja została doręczona adresatowi w dniu 7 lipca 2014 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany listem priorytetowym w dniu 22 lipca 2014 r. i wpłynął do Urzędu w dniu 24 lipca 2014 r., a więc z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w piśmie, które wpłynęło do Urzędu w dniu 20 sierpnia 2014r., strona oświadczyła, iż z uwagi na stan zdrowia nie wystąpiła z wnioskiem w zakreślonym terminie. Organ stwierdził, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ złożenie wniosku w terminie i tak skutkowałoby wydaniem decyzji utrzymującej w mocy decyzję umarzającą postępowanie administracyjne, gdyż strona nie posiada uprawnień kombatanta lub wdowca po osobie uprawnionej, o których mowa w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 400 ze zm.). W tym stanie rzeczy organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi F. K.wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśniając, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu pobytu w szpitalu. Podkreślił, że wcześniej, jako dziecko represjonowane, dostawał zapomogę. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że strona po raz pierwszy wystąpiła z wnioskiem o udzielenie pomocy pieniężnej w 2010 r., który został rozpoznany odmownie decyzją z dnia [...]2010 r. z uwagi na nieposiadanie uprawnień, o których mowa w ustawie o kombatantach, zatem organ nie mógł wcześniej pozytywnie rozpoznać prośby strony. Nadto Szef Urzędu stwierdził, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał w dniu 21 lipca 2012 r., zaś F. K. przebywał w szpitalu w dniach 9-12 lipca 2014 r. Zatem w dniach 13-21 lipca 2014 r. zainteresowany miał możliwość nadania wniosku w terminie. Także pobyt żony strony na rehabilitacji w dniach 14 czerwca -11 sierpnia 2014 r. nie mógł świadczyć o braku winy strony w uchybieniu terminu, skoro wniosek został nadany w dniu 22 lipca 2014 r., a zatem w okresie pobytu żony na rehabilitacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z nieco innych powodów, aniżeli w niej podniesione. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań sądu jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją tego organu o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku F. K. o przyznanie pomocy pieniężnej z środków budżetowych znajdujących się w dyspozycji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a. w rozumieniu którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Z brzmienia przywołanego wyżej przepisu art. 134 k.p.a. wynika, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego. Podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie następuje jednak automatycznie. Wymaga bowiem od organu rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy z poszanowaniem obowiązujących reguł postępowania administracyjnego wynikających z art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 15 k.p.a. i stwierdzenia w sposób nie budzący wątpliwości, że strona faktycznie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania określonemu w art. 129 § 2 k.p.a. (bądź zażalenia – art. 141 § 2 k.p.a.), czy też - tak jak w rozpoznawanej sprawie - terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a.). Jeżeli bowiem strona w złożonym z uchybieniem terminu środku odwoławczym (odwołaniu, zażaleniu, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oprócz zarzutów skierowanych pod adresem zaskarżonego rozstrzygnięcia (decyzji, postanowienia) zamieści expressis verbis wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, bądź też przytoczy okoliczności uzasadniające uchybienie terminu, które organ mógłby potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, wówczas organ w pierwszej kolejności winien rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu. Nie budzi bowiem wątpliwości, że wydanie rozstrzygnięcia o przywróceniu terminu wykluczałoby wydanie postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. Nadto, co istotne, od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu stronie przysługuje - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego - zażalenie w trybie art. 59 § 1 k.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku złożenia odwołania po terminie i wniesienia wniosku o przywrócenie tego terminu za dopuszczalne należy uznać - w sytuacji, gdy następuje odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - wydanie także postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia odwołania (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GSK 151/12 – Lex nr 1337094). W przedmiotowej sprawie wniosek F. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy bezspornie został wniesiony z uchybieniem 14-dniowego terminu. Nie mniej jednak w treści wniosku, a następnie w piśmie z dnia 18 sierpnia 2014 r. skarżący wyjaśnił powody niedochowania terminu, wskazując na pobyt w szpitalu swój i żony. Wydając zaskarżone postanowienie w trybie art. 134 k.p.a. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów podniósł, że nawet wówczas, gdyby wniosek został złożony w terminie, to i tak byłaby wydana decyzja utrzymująca w mocy decyzję I instancji. Taka argumentacja organu administracji publicznej, którego podstawowym obowiązkiem w toku każdego postępowania administracyjnego jest stanie na straży praworządności i pogłębianie swoim zachowaniem zaufania obywateli do władzy publicznej, jest niemożliwa do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującego porządku prawnego. Motywując w powyższy sposób kontrolowane postanowienie organ w zasadzie jednym rozstrzygnięciem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i jednocześnie uchylając się od bliższego rozważenia przesłanek wynikających z art. 58 k.p.a., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia wniosku, co z kolei szerzej umotywował w odpowiedzi na skargę. Tym nadzwyczaj ekspresowym i pozaustawowym postępowaniem organ pozbawił F. K. prawa do rozpoznania jego wniosku o przywrócenie terminu odrębnym rozstrzygnięciem i ewentualnie możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, a także w rezultacie prawa do ponownego rozpatrzenia jego sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] w ramach kontroli instancyjnej (i co nie jest wykluczone prawa zaskarżenia tychże rozstrzygnięć do sądu administracyjnego). Stanowi to o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 15, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się w tym miejscu do wniosku skarżącego o rozpoznanie jego wniosku złożonego w lipcu 2014 r. wyjaśnić trzeba, że sąd nie posiada kompetencji do przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy pieniężnej. Jego rolą jest wyłącznie ocena zgodności z prawym wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć administracyjnych, co też w tym wypadku uczyniono. Z tych wszystkich powodów konieczne było uchylenie zaskarżonego postanowienia jako, że uchybienia, które towarzyszyły jego podjęciu mogły mieć decydujący wpływ na wynik sprawy. Kontynuując postępowanie organ zobowiązany jest uwzględnić poczynione wyżej uwagi, tak aby w rezultacie wydać rozstrzygnięcie zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach postępowania sąd rozstrzygnął w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. LS