II SA/Łd 1060/04

WyrokWSA w Łodzi2005-04-18

Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (Przewodniczący), Sędzia NSA Janusz Nowacki, Asesor Arkadiusz Blewązka (sprawozdawca)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja pozbawiająca uprawnień kombatanckich osobę zatrudnioną w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa jest prawidłowa, jeśli osoba ta twierdzi, że została skierowana do służby przez organizację niepodległościową i czy organ prawidłowo ocenił dowody w tym zakresie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję pozbawiającą uprawnień kombatanckich, wskazując, że organ nie przeprowadził wyczerpującej i rzetelnej analizy materiału dowodowego, w szczególności nie rozpatrzył należycie twierdzeń strony o skierowaniu do służby przez organizację niepodległościową. Organ nie może opierać się wyłącznie na opinii Instytutu Pamięci Narodowej, która nie ma mocy wiążącej i nie została szczegółowo oceniona w uzasadnieniu decyzji. Z tego powodu decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego i wymaga uchylenia.
Stan faktyczny
Skarżący J.K. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z powodu zatrudnienia w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1950–1956. Skarżący twierdził, że do służby został skierowany przez organizację niepodległościową "Inspektorat Z. AK" i przedstawił świadków oraz dokumenty potwierdzające tę okoliczność. Organ oparł się na opinii Instytutu Pamięci Narodowej, która uznała twierdzenia skarżącego za mało wiarygodne i sprzeczne z materiałem archiwalnym. Skarżący zaskarżył decyzję, wskazując na naruszenie prawa i błędy w ocenie dowodów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych; stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie NSA Janusz Nowacki, Asesor Arkadiusz Blewązka (spr.), Protokolant asystent sędziego Dominika Janicka, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J.K. kwotę 100,00 (sto) złotych z tytułu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...], z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt l lit "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku,. Nr 42, poz. 371 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku J.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie pozbawienia J.K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] J.K. pozbawiony został uprawnień kombatanckich. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, że strona pełniła służbę w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego i nie udowodniła, że zachodzą w jej przypadku przesłanki z art. 21 ust. 3 ustawy. Rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy organ orzekający miał na uwadze pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyroku z dnia 4 listopada 2003 roku w sprawie SA/Łd 1671/00. W związku z powyższym wyrokiem organ ustalił, iż strona nabyła uprawnienia kombatanckie mocą decyzji ZBoWiD w J.K. z dnia [...] z tytułu: "pobyt w obozie koncentracyjnym na [...] l miesiąc". W piśmie z dnia 20 kwietnia 2000 roku Komenda Wojewódzka Policji w J.K. stwierdziła, że strona była zatrudniona w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w L. na stanowiskach: wartownika, oficera śledczego w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w H. oraz w Wojewódzkim Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w J.K. na stanowiskach oficera śledczego i starszego oficera śledczego oraz oficera operacyjnego w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w J.K. w okresie od 22 lutego1950 roku do 18 grudnia 1956 roku. Organ wskazał, iż fakt zatrudnienia strony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego potwierdzają również kserokopie dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej. W toku postępowania weryfikacyjnego strona podniosła, że do służby w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego została skierowana przez organizację niepodległościową "Inspektorat Z. AK". Strona przedstawiła oświadczenie W.K., który stwierdził, że strona kiedyś powiedziała mu, iż po wyjściu z wojska wróciła na teren Z. i pod namową wstąpiła do Armii Krajowej "Inspektorat Z.". Następnie w toku postępowania sądowego złożyła oświadczenie B.J., z którego wynika, że wraz ze stroną składał przysięgę we wrześniu 1949 roku na wierność organizacji pod nazwą "Inspektorat Z.". Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Oddział w Ł. z prośbą o opinię na temat przynależności strony do "Inspektoratu Z.", przesyłając w załączeniu dokumenty przedstawione przez stronę. Organ wskazał, iż w opinii z dnia 13 kwietnia 2004 roku Instytut Pamięci Narodowej dokonał gruntownej analizy twierdzeń strony oraz świadków i stwierdził, iż organizacja "Inspektorat Z. AK" rzeczywiście istniała i strona miała teoretycznie możliwość wejścia w skład tej organizacji jednakże zawarte w piśmie strony informacje są mało wiarygodne, zaś cała relacja jest skonstruowana tak, iż jej weryfikacja jest niemożliwa. W ocenie organu Instytut w opinii wykazał wiele sprzeczności w twierdzeniach strony ze zgromadzonym w archiwach materiałem historycznym dotyczącym Inspektoratu Z. AK. Strona w piśmie z dnia 6 lipca 2004 roku, po zapoznaniu się z aktami administracyjnymi, podważyła w sposób ogólny stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej. Przedstawiając sytuację prawną, w jakiej znalazł się skarżący organ wskazał, iż na podstawie przepisu art. 25 ust. 2 pkt l lit. "a" w związku z art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku,. Nr 42, poz. 371ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także w nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Dalej organ wskazał, iż stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2002 roku podjętej w sprawie sygn. akt OPS 2/02, przepis art. 21 ust.2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku ma zastosowanie także do osoby, która w latach 1944 – 1956 była zatrudniona w Urzędzie Bezpieczeństwa i nie pełniła w strukturach tego Urzędu służby lub funkcji. Dalej organ podniósł, iż zgodnie z brzmieniem przepisu art. 21 ust. 3 pkt l omawianej ustawy, przepisu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" i "b" nie stosuje się wobec osób, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielania im pomocy. Konstatując organ wskazał, iż fakt zatrudnienia strony w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego nie budzi żadnych wątpliwości. Jednocześnie organ wskazał, iż strona nie udowodniła, że zachodzą okoliczności, o których mowa w przepisie art. 21 ust. 3 pkt l ustawy. Organ uznał, że opinia Instytutu Pamięci Narodowej, a także przedstawione przez Instytut kserokopie dokumentów dają pełne podstawy do uznania, że strona nie była członkiem Inspektoratu Z. AK, nie została przez tę organizację skierowana do pracy w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, ani też nie nawiązała tej współpracy w trakcie służby. W ocenie organu, który powołał się na stanowisko Instytutu Pamięci Narodowej, oświadczenia strony pozostają w sprzeczności z dokumentami archiwalnymi dotyczącymi działalności Inspektoratu Z., a także wiedzą historyczną zgromadzoną na ten temat. Z tych też powodów organ odmówił wiarygodności twierdzeniom zarówno strony jak i świadków. Konkludując organ wskazał, iż konsekwencją powyższego stanowiska jest pozbawienie strony uprawnień kombatanckich z mocy przepisu art. 25 ust. 2 pkt l lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i na zasadzie przepisu art. 138 par. l pkt l k.p.a. w związku z art. 127 par. 3 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 8 listopada 2004 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych złożył J.K. podnosząc, iż decyzja ta jest niezasadna, a dla niego osobiście bardzo krzywdząca. Skarżący wskazał, iż kwestionowana decyzja pozostaje w rażącej sprzeczności z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2003 roku. Decyzji tej zarzucił nadto niezgodność ze stanem faktycznym wynikającym z przedstawionych przez niego dowodów. Z uwagi na "rażącą sprzeczność" zaskarżonej decyzji z wyżej wskazanym wyrokiem NSA skarżący zarzucił jej naruszenie przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzi Administracyjnym. Konkludując skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, a tym samym o niepozbawianie uprawnień kombatanckich, które w jego ocenie słusznie mu się należą "zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 4 listopada 2003 roku. W uzasadnieniu skarżący podał, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się od 2000 roku. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] w przedmiocie pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich. Skarżący wskazał, iż uprawnienia kombatanckie otrzymał w dniu [...] od ZBOWID z tytułu pobytu w obozie koncentracyjnym na [...]. W decyzji pozbawiającej skarżącego uprawnień kombatanckich organ stwierdził, iż skarżący w latach 1950 – 1956 pracował w aparacie bezpieczeństwa publicznego w strukturze Urzędu Bezpieczeństwa: w Ł., H. i J.K. – jako wartownik, oficer śledczy, starszy oficer śledczy i oficer operacyjny. Dalej skarżący wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 15 czerwca 2000 roku zawarł informacje o tym, że w trakcje zatrudnienia w organach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego współpracował z "Inspektoratem Z. AK", a także o tym, że do pracy w organach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego został skierowany właśnie przez organizację niepodległościową "Inspektorat Z. AK". Dalej skarżący wywodził, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż powyższe okoliczności nie zostały przez stronę należycie udokumentowane i nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu dotyczącego osób, które do aparatu bezpieczeństwa publicznego zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący podniósł, iż podstawą prawną, do rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest przepis art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Z przepisu tego wynika, że osób, które w latach 1944 – 1956 pełniły służbę lub funkcję i był zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, ale które przedłożą dowody, że do wyżej wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy – nie pozbawia się uprawnień kombatanckich. Skarżący podniósł, iż w swym głębokim przekonaniu, należy do osób, które spełniają ustawowe kryteria. Powyższy pogląd podzielił również – w ocenie skarżącego – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 listopada 2003 roku. Wyraz temu sąd dał w uzasadnieniu uważając, że kwestionowana decyzja jest niesłuszna i krzywdząca dla skarżącego. Skarżący raz jeszcze podniósł, iż do struktur Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego został wciągnięty na wyraźne polecenie organizacji niepodległościowej "Inspektorat Z. AK", razem z kolegami we wrześniu 1949 roku. Podniósł też, że z wykonaniem tego polecenia nie spieszył się i dlatego kilkakrotnie był ponaglany. Wskazał, że kiedy już rozpoczął pracę w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w H. współpracę z nim nawiązał mężczyzna posługujący się pseudonimem "Szum", od którego otrzymał różne zadania do wykonania. Skarżący powołał się również na to, iż wskazał imię i nazwisko swojego kolegi z wojska S.M., z którym razem, nocą w miesiącu wrześniu 1949 roku w kolonii S. na przedmieściach Z., złożył przysięgę na wierność organizacji "Inspektorat Z. AK". Podniósł także, iż kiedy – po otrzymaniu decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - zwrócił się do S.M. o potwierdzenie faktu złożenia przysięgi, wtedy okazało się, że S.M. już nie żyje. Skarżący wskazał, iż załączył także oświadczenie W.K., iż wiele lat wcześniej słyszał od skarżącego, że po wyjściu z wojska wrócił na teren Z. i pod namową wstąpił do organizacji "Inspektorat Z. AK". Ponadto w toku postępowania sądowego skarżący złożył oświadczenie B.J., że po wyjściu z wojska w miesiącu wrześniu 1949 roku, pod namową, razem ze skarżącym złożył przysięgę na wierność organizacji "Inspektorat Z. AK". Skarżący wskazał, iż przedłożył również pismo z dnia 6 lutego 2001 roku, wydane przez Światowy Związek Żołnierzy AK Okręg Zamość, potwierdzające fakt, że w latach 1948 – 1956 na terenie całej Z. działała podziemna organizacja "Inspektorat Z. AK". Skarżący wskazał, iż powyższe okoliczności uwzględnił Naczelny Sąd Administracyjny orzekając w niniejszej sprawie. W ocenie sądu powyższe okoliczności nie zostały uwzględnione przez organ w sposób odpowiadający zasadom postępowania administracyjnego. Sąd stwierdził, iż w sprawie zostały naruszone naczelne zasady postępowania administracyjnego wynikające z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności przepis art. 7 wyrażający zasadę prawdy obiektywnej i art. 9 wyrażający zasadę udzielania informacji i dbałości, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Sąd stwierdził też, iż w sprawie zostały naruszone przepisy dotyczące dowodów w postępowaniu administracyjnym: art. 75 k.p.a. stanowiący, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a także art. 77 k.p.a. stanowiący, że organ administracyjny jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w uzasadnieniu wskazać, na jakich dowodach się oparł oraz którym dowodom i z jakich przyczyn odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W ocenie skarżącego sąd podnosił, iż realizacja tych zasad nabiera szczególnej wagi w sprawach dotyczących uprawnień osób starszych, ponadto dotyczących wydarzeń sprzed kilkudziesięciu lat, z uwagi na wielkie trudności dowodowe. W konsekwencji sąd orzekł, że skarga zasługuje na uwzględnienie i wyrokiem z dnia 4 listopada 2003 roku uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych. Skarżący wskazał, iż po otrzymaniu odpisu powyższego wyroku był pewien, że skończyły się problemy z niesłusznym pozbawieniem uprawnień kombatanckich. Tym bardziej, w ocenie skarżącego, niezasadna i krzywdząca jest zaskarżona decyzja doręczona już po wydaniu wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, uznający słuszność argumentów skarżącego i uchylający analogiczną, wcześniejszą decyzję organu. Z powyższych względów zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił niezasadność, pokrzywdzenie, a przede wszystkim naruszenie "przepisów art. 30 i art. 57 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym". Zdaniem skarżącego z treści powyższych przepisów jasno wynika, iż zaskarżona decyzja narusza prawo i nie może się ostać. Dodatkowo skarżący podniósł, iż jest człowiekiem honoru i pozbawienie go uprawnień kombatanckich godziłoby w jego honor, a nie tylko w jego interesy materialne. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z treścią art. 3 par. l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w skrócie: u.p.s.a.) (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 145 par. 1 ust.1 u.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd administracyjny stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przepisy miarodajne dla oceny poprawności działań organów administracji publicznej w niniejszej sprawie zawiera ustawa z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.). Przepis art. 1 ust. 1 tejże ustawy stanowi, iż kombatantami są osoby, które brały udział w wojnach, działaniach zbrojnych i powstaniach narodowych, wchodząc w skład formacji wojskowych lub organizacji walczących o suwerenność i niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Dalej przepisy ustawy określają jakie rodzaje działalności uznaje się za działalność kombatancką (art. 1 ust. 2 ustawy), oraz co stanowi działalność równorzędną z działalnością kombatancką (art. 2 ustawy). Dalej ustawa stanowi, iż do okresów działalności kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką zalicza się również czas przebywania między innymi w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i ośrodkach zagłady oraz w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, a także w więzieniach i poprawczych obozach pracy oraz poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych, a także w więzieniach lub innych miejscach odosobnienia na terytorium Polski – spowodowanego działalnością, o której mowa w przepisach art. 1 ust. 2 i art. 2 omawianej ustawy. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż uprawnienia kombatanckie skarżący nabył z tytułu osadzenia w obozie koncentracyjnym na [...]. Przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, Nr 41, poz. 371 ze zm.) stanowią, iż uprawnienia określone w ustawie przysługują osobie, która uzyska decyzję potwierdzającą działalność wymienioną w art. 1 ust. 2 i w art. 2 albo fakty, o których mowa w art. 4, posiada obywatelstwo polskie lub posiadała je w okresie działalności kombatanckiej bądź w okresie podlegania represjom, z zastrzeżeniem ust. 2.(art. 21 ust. 1 ustawy). Natomiast przepis art. 21 ust. 2 stanowi, iż uprawnienia, o których mowa w ust. 1, nie przysługują osobie, która między innymi w latach 1944 – 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 4 "a"). Jednocześnie ustawa stanowi, i powyższej sankcji nie stosuje się wobec osób które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy (art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy) Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący jako funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego winien zostać pozbawiony jakichkolwiek uprawnień kombatanckich (art. 21 ust. 2 pkt 4 "a" ustawy). Skarżący powołuje się jednak na okoliczności, które – w razie udowodnienia – umożliwiałyby utrzymanie uprawnień kombatanckich pomimo pracy w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa. Ustalenie powyższej okoliczności ma zatem dla sprawy kapitalne znaczenie, zaś błędy popełnione przez organ w związku z ustalaniem powyższej okoliczności są podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przywołany już przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy stanowi, iż nie pozbawia się uprawnień kombatanckich osób, które przedłożą dowody na okoliczność tego, iż do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Skarżący w toku niniejszego postępowania wskazał na dowody, których przeprowadzenie i ocena mogą dać odpowiedź na fundamentalne dla niniejszej sprawy pytanie: czy skarżący spełnia przesłanki, o których mówi przepis art. 21 ust. 3, czy też nie. Odpowiedź na tak postawione pytanie możliwa jest jednak dopiero po przeprowadzeniu wszystkich dowodów, które powołuje skarżący dla wykazania powyższej okoliczności i po dokonaniu wnikliwej analizy całego materiału dowodowego. Do takiego zachowania przymusza organ brzmienie przepisów art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a. Od wykonania tegoż obowiązku organ nie może uwolnić się zawierając w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia nie mające pokrycia w przeprowadzonych dowodach. W szczególności zaniechanie przesłuchania świadków, którzy wskazują na korzystne dla interesów skarżącego okoliczności i oparcie się wyłącznie na ogólniej opinii Instytutu Pamięci Narodowej o propabilistycznym charakterze, nie jest możliwe do zaakceptowania z punktu widzenia opisanych powyżej reguł gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Sposób postępowania organu przy gromadzeniu materiału dowodowego jest tym bardziej niemożliwy do zaakceptowania gdy weźmie się pod uwagę, iż opinia Instytutu nie wyklucza tego, iż skarżący miał możliwość wejścia w skład organizacji niepodległościowej "Inspektorat Z. AK". Istotną dla oceny prawidłowości działań organu jest również kwestia, iż opinia Instytutu Pamięci Narodowej jest wyłącznie elementem postępowania wyjaśniającego, nie zaś częścią składową decyzji. Tym samym opinia ta podlega ocenie organu, tak jak każdy inny dowód przeprowadzony w sprawie. Nie można więc a priori przyjąć, iż opinia ta ma moc wiążącą dla organu. Takie zaś stanowisko zdaje się reprezentować organ w zaskarżonej decyzji, pomimo tego, iż opinia w swej treści niczego w sposób kategoryczny nie przesądza. Co więcej opinia ta zawiera bardzo ciekawe szczegółowe wnioski, z których żaden nie został poddany analizie w treści uzasadnienia decyzji. W to miejsce organ posługuje się ogólną tezą o sprzeczności stanowiska skarżącego z "dokumentami archiwalnymi" bez ich bliższego określenia i z "wiedzą historyczną" również jej nie precyzując. Bez wątpienia takie umotywowanie stanowiska organu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art. 107 par. 3 k.p.a. określającego elementy uzasadnienia decyzji. Ponadto nie są możliwe do zaakceptowania takie tezy ze stanowiska organu, jak ta, iż "w ocenie organu Instytut w opinii wykazał wiele sprzeczności w twierdzeniach strony ze zgromadzonym w archiwach materiałem historycznym dotyczącym Inspektoratu Z. AK". Powyższe stwierdzenie nie wskazuje konkretnych sprzeczności ujawnionych przez Instytut, które identycznie byłyby ocenione przez organ. Raz jeszcze wskazuje to na okoliczność, iż organ zdaje się utożsamiać opinię Instytuty z własną decyzją. Taki zaś pogląd jest niemożliwy do przyjęcia. Konkludując podnieść należy, iż wskazane przez skarżącego okoliczności, mogące świadczyć o tym, iż winien zachować uprawnienia kombatanckie, uznać wypada za istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro jednak okoliczności te nie były przedmiotem rzetelnego postępowania wyjaśniającego, a w ślad za tym analizy i oceny organu administracji, to tym samym wskazać należy, iż w toku postępowania administracyjnego organ dopuścił się naruszenia przepisów art. 7, art. 77 par. 1, i art. 80 k.p.a. Nie można bowiem powiedzieć, iż w toku postępowania administracyjnego organ stosując się do kodeksowej zasady prawdy obiektywnej w sposób wyczerpujący zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy w celu zweryfikowanie twierdzeń strony i przedłożonych przez nią wniosków dowodowych. Z przytoczonych powyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 "c" u.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Wobec uchylenia zaskarżonej decyzji należało stwierdzić, iż do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku decyzja ta nie podlega wykonaniu. (art. 152 u.p.s.a.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 200 u.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło