II SA/Łd 1064/13

Dnia 9 stycznia 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 1064/13 U z a s a d n i e n i e J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uiszczając wpis w wysokości 100 zł. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 października 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 400 złotych. W odpowiedzi na wezwanie strona wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonej części wpisu. W złożonym na urzędowym formularzu oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że mieszka z 87-letnią matką, ale prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Strona oświadczyła, że dysponuje skromnym dochodem w wysokości 1677,77 zł netto. Znaczną część renty skarżący przeznacza na leki i utrzymanie domu, zakup opału, żywności. Koszty utrzymania domu strona oszacowała na kwotę 2000 zł. Strona nie zadeklarowała posiadania oszczędności, wartościowych przedmiotów ani papierów wartościowych. W wykonaniu zarządzenia Referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2013 r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji, dotyczących posiadanych nieruchomości oraz wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, a także informacji o posiadanych lokatach i zaciągniętych kredytach. Pismo sądowe zawierające wezwanie do nadesłania informacji zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 13 listopada 2013 r., jednak strona nie dopełniła nałożonego nim obowiązku i nie przedstawiła żądanych informacji. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., akt GZ 71/04). Informacje przedstawione przez skarżącego o wysokości dochodów oraz wydatków na utrzymanie domu i siebie wskazują bezspornie, że kwota wydatków przekracza kwotę dochodów. Powyższe daje podstawy do twierdzenia, że strona nie zadeklarowała wszystkich osiąganych dochodów bądź też posiadanych oszczędności. Ze złożonego oświadczenia wynika również, iż strona nie posiada żadnych nieruchomości, jednak ponosi koszty utrzymania domu. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący załączył co prawda zaświadczenie Wójta Gminy D. z dnia [...] 2005 r., że nie posiada on własnego lokalu mieszkalnego na terenie gminy i zamieszkuje z matką, jednak zaświadczenie to jako wydane niemal przed 9 laty nie może stanowić dokumentu potwierdzającego aktualny stan faktyczny. Tym samym Sąd nie uznał za wiarygodne oświadczenia skarżącego o stanie majątkowym i dochodach i wezwał stronę do przedstawienia szczegółowych dodatkowych informacji. Jednakże, mimo że to w interesie strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy leży wykazanie, że nie posiada niezbędnych środków na udział w postępowaniu, strona nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie Sądu. W konsekwencji, uznając, iż oświadczenie wnioskodawcy nie jest wiarygodne, niemożliwą stała się prawidłowa ocena zdolności płatniczych strony, a w konsekwencji uwzględnienie wniosku strony. Wobec powyższego wniosek należało oddalić, a na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG