II SA/Łd 1066/14

Dnia 25 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS II SA/Łd 1066/14 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] 2009 r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm. – dalej ustawa o kombatantach) – w związku z § 5 i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. z 2001 r. Nr 106, poz. 1154 z późn. zm.), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił J.B. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu represji w czasie II wojny światowej, w tym pobytu w obozie przy ul. Litewskiej i w obozie w Pruszkowie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2009 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2009 r. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2009 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 584/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia Sądu I instancji. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pobyt w obozie pracy przymusowej przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, jak i w obozie przejściowym w Pruszkowie dla ludności cywilnej po upadku Powstania Warszawskiego nie jest w świetle dyspozycji art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. W dniu 11 czerwca 2014 r. do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wpłynął kolejny wniosek J.B. o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu represji na terenie Warszawy ze strony III Rzeszy w latach wojny, okupacji i Powstania Warszawskiego. Pismem z dnia 13 czerwca 2014 r. organ poinformował wnioskodawcę, że sprawa uprawnień kombatanckich została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną z dnia [...] 2009 r. i zwrócił się do wnioskodawcy o podanie, w jakim trybie żąda on rozpatrzenia swego wniosku. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 20 czerwca 2014 r., J.B. oświadczył, że wnosi o wznowienie postępowania zgodnie z przepisami kpa dla wzruszenia decyzji ostatecznej w trybie art. 154 kpa, ponieważ przemawia za tym interes społeczny oraz słuszny interes strony. Ponadto mogą wystąpić nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody nieznane organowi, który wydał decyzję. Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. organ zwrócił się ponownie do strony o wyjaśnienie, czy jej wolą jest zmiana decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa czy też wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Pismem z dnia 10 lipca 2014 r. J.B. wyjaśnił, że jego intencją jest wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Postanowieniem z dnia [...] 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 150 kpa, wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Za nowy dowód w sprawie uzasadniający formalne wznowienie postępowania organ uznał rekomendację Stowarzyszenia A z dnia 6 czerwca 2014 r. Decyzją z dnia [...] 2014 r., działając na podstawie art. 151 § 1 kpa, organ odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że wznowił postępowanie ze względów formalnych, jednakże ustalenia faktyczne w sprawie pozostają niezmienne. Strona nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów, które zaprzeczałyby ustaleniom z wcześniejszych postępowań. W mocy pozostaje m.in. opinia Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 9 lipca 2007 r., zgodnie z którą osoby, które znajdowały się przy ul. Litewskiej, były wykorzystane do robót związanych z wynoszeniem i załadunkiem grabionego mienia w Warszawie. Bez zmiany opinii w kwestii istnienia i charakteru obozu przy ul. Litewskiej, Szef Urzędu jako organ, który nie prowadzi działalności badawczej nie będzie kompetentny do zmiany decyzji z 2009 r. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. (wpływ do organu - 13 sierpnia 2014 r.) strona wniosła o odroczenie wznowienia postępowania, które jest uzależnione od opinii IPN, podnosząc, że oczekuje na rozmowę w wyznaczonym przez IPN terminie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J.B. podniósł, że nie jest zgodny z prawdą zarzut, że nie przedstawił on żadnych nowych dokumentów, gdyż wszystkie pisma wysłane do Urzędu są nieznane organowi – pisma z 17.06.2014 r., 10.07.2014 r., 25.07.2014 r., 30.07.2014 r. Argument, że pozostaje w mocy opinia IPN jest nieuprawniony, gdyż sprawa dotyczy nie tylko represji w obozie przy ul. Litewskiej, ale i w 6 innych miejscach. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2014 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia w konfrontacji z innymi dowodami okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w ostatecznej decyzji administracyjnej. Dowodu takiego nie stanowi rekomendacja Stowarzyszenia A z dnia 6 czerwca 2014 r. Ustawa o kombatantach w sposób enumeratywny wymienia tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub działalność równoważną. Opisane we wniosku z dnia 10 czerwca 2014 r. represje: ucieczki przed bombardowaniami, łapankami, trudne warunki życiowe w okupowanej Warszawie, pobyt w obozie przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, jak i w obozie przejściowym w Pruszkowie dla ludności cywilnej po upadku Powstania Warszawskiego, wysiedlenie na teren Generalnej Guberni, brak możliwości powrotu do Warszawy po wojnie oraz brak pozytywnej opinii władz ZMP niezbędnej do przyjęcia na studia nie są represją w rozumieniu ustawy o kombatantach i nie stanowią podstawy do przyznania uprawnień określonych w ustawie. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.B. podniósł, że decyzja jest wynikiem niezrozumienia istoty rzeczy zawartej we wniosku z dnia 10 czerwca 2014 r., która dotyczy wszystkich mieszkańców powstańczej Warszawy. Nieuznanie przez organ pobytu w obozach pracy przymusowej i na terenie całego potwornego piekła powstańczej Warszawy, jako przebywania w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych jest niegodziwe, nieetyczne i niemoralne. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. przed tut. Sądem, pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że oprócz rekomendacji Stowarzyszenia A skarżący uzyskał informację z Archiwum Państwowego, z której wynika, że przy ul. Litewskiej istniał obóz, nie wiadomo jednak, jaki był jego charakter. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2014 r., utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2009 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Kontrolowana decyzja została podjęta w wyniku wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Wyjaśnienia wymaga, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi następnie podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Istotą postępowania wznowieniowego jest wiec ustalenie i ocena, czy faktycznie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, a jeśli tak, to jaki ma to wpływ na byt prawny zapadłej w sprawie decyzji ostatecznej. W rozpoznawanej sprawie skarżący jako podstawę do wznowienia postępowania powołał przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z którą w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z treści powyższego przepisu wynika, że dla zaistnienia przesłanki wznowienia określonej w tym przepisie konieczne jest aby nowe okoliczności i nowe dowody zostały ujawnione po wydaniu decyzji ostatecznej a jednocześnie istniały już wcześniej, to jest w chwili jej wydawania, lecz dla organu nie były znane. Warunkiem uzyskania pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu jest także i to, aby nowa okoliczność czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że występując z żądaniem "wzruszenia decyzji" skarżący w rzeczywistości nie przedstawił żadnych nowych dowodów spełniających warunki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie. Załączona przez skarżącego do wniosku o wznowienie postępowania rekomendacja Stowarzyszenia A, w istocie nie przedstawiała żadnej wartości dowodowej, gdyż nie potwierdzała okoliczności, które dawałyby podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich. Natomiast powoływane przez pełnomocnika skarżącego pismo z Archiwum Akt Nowych z dnia 29 listopada 2004 r., którego kopię wnioskodawca załączył do pisma skierowanego do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 20 czerwca 2014 r. również nie ma znaczenia w sprawie. Przypomnienia bowiem wymaga, że istota sporu w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich nie sprowadzała się do zakwestionowania faktu przebywania skarżącego w obozie przy ul. Litewskiej w Warszawie, lecz do tego, że jak już stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 584/10 pobyt w obozie przy ul. Litewskiej 14 w Warszawie, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy o kombatantach, nie jest przebywaniem w innych miejscach odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, zaś osoby tam osadzone były w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa. Na marginesie natomiast należy wskazać, że pismo z Archiwum Akt Nowych skierowane do skarżącego w dniu 29 listopada 2004 r. nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania z uwagi na treść art. 148 § 1 kpa, zgodnie z którym podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Nawet jeśli przyjąć, że z jakiejś przyczyny pismo nie dotarło do adresata czy też nie mógł go przedstawić organowi występując z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich, to najpóźniej był on w posiadaniu pisma w styczniu 2010 r. Na kopii pisma znajduje się bowiem adnotacja o potwierdzeniu zgodności z oryginałem z datą 11 stycznia 2010 r., którą to najpóźniejszą datę należy liczyć jako początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Zwrócić ponadto należy uwagę, że analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący dopiero po wznowieniu postępowania poinformował o staraniach zmierzających do zdobycia nowych dowodów. Wyjaśnienia jednak wymaga, że art. 145 § 1 pkt 5 kpa służy wznowieniu postępowania w sytuacji, gdy nowy dowód jest już w posiadaniu strony, a nie prowadzeniu postępowania mającego na celu zgromadzenie materiału dowodowego, które potwierdzić ma przyjętą przez wnioskodawcę tezę. Organ trafnie wyjaśnił, że przepisy ustawy o kombatantach w sposób enumeratywny wyliczają tytuły, które stanowią podstawę do stwierdzenia działalności kombatanckiej lub z nią zrównanej. Skarżący nie wskazał takiej działalności ani w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] 2009 r., co znalazło potwierdzenie w wyroku NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., II OSK 584/10, ani w postępowaniu wznowionym. Nie negując represji, jakich skarżący doznał podczas wojny i powstania, należy jednak stwierdzić, że nie przedstawił dowodów w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa potwierdzających represje w rozumieniu ustawy o kombatantach. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej przez pełnomocnika z urzędu, Sąd postanowił, jak w punkcie 2 wyroku, na mocy art. 250 p.p.s.a. i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 roku, poz. 461). AG