II SA/Łd 1074/07

Dnia 16 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy postanawia: 1/ przyznać skarżącemu – P.K. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 (sto) złotych oraz ustanowienie adwokata; 2/ odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. (MSi) P.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 grudnia 2007 roku skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od powyższej skargi w kwocie 100 złotych. W dniu 28 grudnia 2007 roku skarżący uiścił kwotę wymaganego wpisu sądowego, występując jednocześnie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. We wniosku tym podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód w łącznej kwocie 679,05 zł miesięcznie (w tym: renta w wysokości 125,47 zł oraz dochód z innego tytułu w kwocie 553,58 zł). Wskazał przy tym, iż ponosi wydatki z tytułu leczenia (60 zł), opłaty za energię elektryczną, gaz i opał (176 zł) podatku rolnego (400 zł rocznie). Podniósł również, iż spłaca zaciągniętą pożyczkę suszową w kwocie 2.600 zł. Skarżący oświadczył również, że jego majątek stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 67 m², nieruchomości rolnej o pow. 3,37 ha, stodoły o pow. 77 m² oraz obory (w stanie do remontu) o pow. 38 m². Z kolei w uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie stać go na pokrycie kosztów sądowych oraz wynajęcie adwokata, gdyż nie posiada środków pieniężnych. Oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym oraz rzecznikiem patentowym. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia 8 lutego 2008 roku wydanym przez referendarza sądowego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 złotych oraz ustanowienie adwokata. W pozostałej części wniosek został oddalony. Od powyższego postanowienia w dniu 22 lutego 2008 roku sprzeciw wniosła uczestniczka postępowania M.R.. W uzasadnieniu tegoż sprzeciwu podniosła, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z siostrą, osiągającą dochody miesięczne z tytułu emerytury. Sytuację tę, w ocenie wnoszącej sprzeciw, mogą potwierdzić policjanci z Komisariatu Policji w R., "interweniujący w stosunku do siostry W.K. w związku z agresją do jednej z mieszkanek L., jakoby w sprawie zdechłego kota, a także mieszkańcy L.". Wskazała także, iż skarżący podał nieprawdziwą kwotę, odprowadzoną w formie podatku rolnego. Dodała, że skarżący posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej oraz nieruchomości w postaci zabudowy, dom, budynki gospodarcze oraz działki rolne położone poza wsią L.. A ponadto posiada także majątek ruchomy w postaci samochodu osobowego, ciągnika rolniczego, innych maszyn rolniczych, rozrzutnika, kultywatora, pługu, brony itp. Jednocześnie uczestniczka postępowania podała, że skarżący posiada dodatkowe dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, których nie przedstawił (dochody ze sprzedaży produktów rolnych oraz sprzedaży inwentarza wieprzowego). Zauważyła przy tym, że skarżący mimo braku środków pieniężnych często bywa w sklepie w L., gdzie kupuje i spożywa alkohol. W konkluzji uczestniczka postępowania wskazała, że w jej ocenie P.K. nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i taka pomoc mu nie przysługuje. Z tych względów wniosła o zmianę postanowienia i obciążenie P.K. pełnymi kosztami postępowania, ponieważ posiada on stosowny majątek i dochody umożliwiające mu pokrycie kosztów postępowania. W wykonaniu zarządzenia z dnia 13 marca 2008 roku przesłano skarżącemu odpis sprzeciwu M.R. i wezwano do ustosunkowania się do twierdzeń w nim zawartych, w terminie 7 dni. Odpisy sprzeciwu doręczono także Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. oraz uczestnikom postępowania – E. i R. D. Skarżący, ustosunkowując się do twierdzeń uczestniczki postępowania, w piśmie z dnia 26 marca 2008 roku wyjaśnił, że gospodarstwo rolne jest jego własnością i samodzielnie je prowadzi. Wskazał przy tym, że w okresie, w którym pozostawał w szpitalu, pracą w gospodarstwie zajmowali się: W.M. oraz Z.S., obaj zamieszkali w L., natomiast siostra w gospodarstwie mu nie pomaga. Oświadczył ponadto, że "Policja z Komisariatu w R. nie zna jego siostry; kot nie zdechł, tylko został otruty". Podkreślił, że posiada gospodarstwo rolne o powierzchni fizycznej 3,44 ha, powierzchni przeliczeniowej 3,50 ha oraz o powierzchni użytków rolnych 3,37 ha. Posiada również samochód osobowy Fiat 126p, rok produkcji 1988, ciągnik T-25 produkcji rosyjskiej z 1990 roku, rozrzutnik, kultywator, pług, bony i sadzarkę do ziemniaków. Dodał, że nie nigdy nie spożywał alkoholu. Do pisma skarżący załączył: odpis decyzji (nakazu płatniczego) w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 rok, odpis opłaty z tytułu spółki wodnej za 2007 rok, odpis zaświadczenia o posiadaniu statusu podatnika podatku rolnego, odcinek renty inwalidzkiej za I kwartał 2008 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego przepisu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego przepisu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określa natomiast przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, iż zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Wedle przepisu art. 260 p.p.s.a. z kolei w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tegoż wynika jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż Sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Z oświadczeń skarżącego zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie niniejszej oraz pisma wyjaśniającego z dnia 26 marca 2008 roku wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Uzyskuje dochód w łącznej kwocie 679,05 zł miesięcznie. Ponosi wydatki z tytułu leczenia (60 zł), opłaty za energię elektryczną, gaz i opał (176 zł) podatku rolnego (400 zł rocznie). Spłaca także zaciągniętą pożyczkę suszową w kwocie 2.600 zł. Jego majątek stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 67 m², nieruchomości rolnej o pow. 3,37 ha, stodoły o pow. 77 m² oraz obory (w stanie do remontu) o pow. 38 m². Posiada ponadto samochód osobowy Fiat 126p, rok produkcji 1988, ciągnik T-25 produkcji rosyjskiej z 1990 roku, rozrzutnik, kultywator, pług, bony i sadzarkę do ziemniaków. Okoliczności tych nie zmieniają fakty wskazane przez uczestniczkę postępowania, pozostają one w ocenie Sądu bez wpływu na przyznanie prawa pomocy skarżącemu. Przedstawione we wniosku okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego znajdują bowiem w pełni potwierdzenie w dokumentach źródłowych załączonych do pisma skarżącego z dnia 26 marca 2008 roku. W tym względzie Sąd przede wszystkim stwierdza, że z decyzji (nakazu płatniczego) z dnia 7 lutego 2008 roku w sposób jednoznaczny wynika, że kwota łącznego zobowiązania skarżącego na 2008 rok z tytułu podatku rolnego, podatku od nieruchomości oraz podatku leśnego wynosi 560 zł, sam zaś podatek rolny zamyka się w kwocie 503 zł. Powierzchnia posiadanych przez skarżącego nieruchomości znajduje odzwierciedlenie w nadesłanym zaświadczeniu Urzędu Gminy w R. z dnia 25 marca 2008 roku oraz decyzji (nakazu płatniczego) z dnia 7 lutego 2008 roku. Jednocześnie Sąd podkreśla, że sam fakt ewentualnego przebywania w gospodarstwie domowym siostry skarżącego pozostaje bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w sytuacji gdy skarżący nie prowadzi wraz z nią wspólnego gospodarstwa rolnego, co wprost wynika ze złożonego oświadczenia dotyczącego stanu rodzinnego P. K.. Ponadto wykazane przez skarżącego w piśmie z dnia 26 marca 2008 roku składniki majątku ruchomego (maszyny rolnicze i pojazdy), w tym zwłaszcza rok produkcji, choćby ciągnika T-25 (1990 rok), czy też samochodu osobowego Fiat 126p (1988 rok), dowodzi, że wartość tychże pojazdów, maszyn i sprzętów z pewnością nie przekracza kwoty 3000 euro. Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd uznał, iż wniosek P. K. zasługuje na częściowe uwzględnienie i przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od obowiązku ponad kwotę 100 złotych i ustanowienie adwokata. Dokonując powyższej oceny, Sąd w szczególności wziął pod uwagę dochód skarżącego oraz fakt samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego i na tej podstawie przyjął, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Jednocześnie uwzględniając fakt, że w dniu 28 grudnia 2007 roku skarżący uiścił kwotę 100 złotych tytułem wpisu sądowego, Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Uiszczając ów wpis skarżący dowiódł bowiem, że był w stanie go ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku art. 245 § 3 i § 4 i art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. (MSi)