II SA/Łd 1075/06

Dnia 22 marca 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2007 roku sprawy ze skargi J. Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) odmówił przyznania J. Ś. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy. W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do treści art. 2 ust. 2 lit. a powołanej ustawy wskazał, że represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 roku, na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Uprawnienie do świadczenia jest przyznawane na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj represji. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wykazała natomiast, że strona doznała wskazanych we wniosku represji. Z przedstawionych przez skarżącą dokumentów w postaci ankiety oraz karty osobowej z Biura Dowodów Osobistych w rubryce przeznaczonej na umieszczenie informacji o miejscu pobytu podczas okupacji widnieje zapis "R., pow. Ł.". Wskazanych przez wnioskodawczynię okoliczności nie potwierdziło również Archiwum Państwowe w B. Oddział w Ł., a występująca w charakterze świadka – H. T. nie biorąc udziału w zdarzeniach przedstawionych przez skarżącą zeznała, że widziała jedynie jak ją wywożono. Natomiast świadek – J. B. nie przedstawiła żadnych dokumentów, które potwierdziłyby wspólny pobyt ze skarżącą na deportacji. W dniu 14 marca 2006 roku J. Ś. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż po upływie 60 lat od zakończenia II Wojny Światowej nikt nie wyda oryginalnych dokumentów potwierdzających pracę przymusową w miejscowości K. należącej do P. W.. Podniosła, że przedstawione w toku postępowania dowody w postaci; pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. z dnia [...], zeznań świadków – H. T. i J. B. potwierdzonych przez Naczelnika Gminy R., pisemnych relacji z pobytu w Niemczech oraz przyznanie przez Fundację "Polsko – Niemieckie "Pojednanie" odszkodowania za pracę przymusową w III Rzeszy potwierdzają w ocenie skarżącej przedstawione we wniosku doznane represje uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uzupełnionego o dokumenty w postaci ankiety skierowanej do Biura Dowodów Osobistych w Ł. z dnia [...], karty osobowej z dnia [...] oraz oświadczenia świadka – T. M. z dnia [...] ustalono, że skarżąca podczas wojny przybywała w miejscowości R. pow. Ł. i nie opuszczała terytorium Polski. Z uwagi natomiast na istniejące rozbieżności w materiale dowodowym organ odwoławczy odmówił wiarygodności zeznaniom świadka – H. T., która nie przebywała ze stroną na deportacji, była jedynie jej sąsiadką i czytała listy skarżącej jej rodzicom. Za niewiarygodne uznano także zeznania świadka – J. B., która twierdzi, że została deportowana wraz ze skarżącą w dniu 19 maja 1944 roku, podczas gdy z dokumentacji znajdującej się w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wynika, że deportacja miała miejsce w maju 1943 roku. Twierdzenie świadka – T. M., że został deportowany wraz ze skarżącą w maju 1944 roku również nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż świadek ubiegając się o przyznanie świadczenia pieniężnego wskazał, że został złapany przez żołnierzy niemieckich w dniu 15 sierpnia 1944 roku i wywieziony do Niemiec do miejscowości R. w S.. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała, że przedstawione w toku postępowania dokumenty zostały uznane za niewystarczające, a nawet za nieprawdziwe. Podważając zeznania świadków, nie uwzględniono wieku i odległych, trudnych do zapamiętania faktów. Podważono wiarygodność decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], z dnia [...] oraz z dnia [...] i nie uwzględniono faktu, że decyzją z dnia [...] Fundacja "Polsko – Niemieckie Pojednanie" przyznała odszkodowanie z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy. Skarżąca wskazując, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna, wniosła o ponowną analizę dokumentów źródłowych i zajęcie stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spaw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 22 lutego 2007 roku, które wpłynęło do Sądu w dniu 5 marca 2007 roku mąż skarżącej – E. Ś. załączając kopię odpisu skróconego aktu zgonu swej żony poinformował, że J. Ś. zmarła w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie należało umorzyć. Na wstępie podnieść jednak należy, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zachodziła jednak konieczność wyrokowania, gdyż zaistniały postawy do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Następstwo prawne stron, o którym mowa w cytowanym przepisie dotyczy natomiast wyłącznie praw zbywalnych lub dziedzicznych. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest skarga na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie odmowy przyznania zmarłej J. Ś. uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej w III Rzeszy. W myśl natomiast przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie oraz posiadają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienie do świadczenia przyznawane jest na podstawie wniosku zainteresowanej osoby, zaopiniowanego przez właściwe stowarzyszenie osób poszkodowanych, i dokumentów oraz dowodów potwierdzających rodzaj i okres represji (art. 4 ust. 1 powołanej ustawy). Z treści tego przepisu wynika, iż prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej nie jest prawem zbywalnym lub podlegającym dziedziczeniu. Nie znajduje więc zastosowania regulacja zawarta w art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pozwalająca następcom prawnym na wstąpienie do toczącego się postępowania. W tym stanie rzeczy i wobec śmierci skarżącej – J. Ś. oraz faktu, iż przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym należało umorzyć w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.