II SA/Łd 1076/06

Dnia 24 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Referendarz sądowy Robert Adamczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi S. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...] Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił E. K. przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci: S. i M. K. W uzasadnieniu organ podał, że do dnia wydania decyzji z właściwego sądu okręgowego nie nadeszła informacja potwierdzająca doręczenie dłużnikowi pism dotyczących kwot alimentów oraz wskazująca na egzekwowanie od dłużnika należności alimentacyjnych. Strona nie dołączyła do wniosku o przyznanie świadczenia innych dokumentów wskazujących na stan egzekucji. Na podstawie zgromadzonych dokumentów nie można jednoznacznie stwierdzić, że egzekucja jest bezskuteczna. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 104 k. p. a. oraz art. 10 ust. 1 a i art. 10 ust. 5 pkt 2 a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W dniu 11 października 2006 roku E. K. odwołała się od tej decyzji wnosząc o ponowne rozpatrzenie wniosku. Podała, że Sąd Okręgowy w Ł. wydał w dniu 1 września 2006 roku zaświadczenie, w którym wskazano, że odnaleziono adres dłużnika alimentacyjnego na terenie Włoch i wysłano pod ten adres wszystkie wyroki zasądzające alimenty. Decyzją [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ podniósł, że warunkiem niezbędnym dla przyznania zaliczki alimentacyjnej jest nie tylko wszczęcie egzekucji, ale również stwierdzenie jej bezskuteczności za ostatnie 3 miesiące. W niniejszej sprawie egzekucja nie została wszczęta, a więc skarżąca nie mogła przedstawić stosownych dokumentów potwierdzających jej bezskuteczność. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu odwoławczego stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k. p. a. oraz art. 2 pkt 1 i 5, art. 10 ust. 1 a i 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Na powyższą decyzję E. K. wniosła w dniu 22 listopada 2006 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podniosła, że informacja z Sądu Okręgowego na podstawie art. 10 ust. 5 pkt 2 a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej stanowi podstawę do wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej. Takie zaświadczenie strona złożyła w dniu 4 września 2006 roku w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Ł. Na podstawie zaświadczenia z Sądu Okręgowego w 2005 roku otrzymała zaliczkę alimentacyjną. W zaświadczeniu z 2005 roku stwierdzono, że dłużnika nie odnaleziono. Odnalezienie dłużnika nie zmienia trudnej sytuacji – dłużnik nadal nie spełnia świadczenia alimentacyjnego. Brak informacji o stanie egzekucji lub zaświadczenia z zagranicznej instytucji świadczy o bezskuteczności egzekucji. W odpowiedzi na skargę z dnia 15 grudnia 2006 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) reguluje m. in. zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych osobom do tego uprawnionym. Do podmiotów tych należą m. in. osoby samotnie wychowujące dzieci oraz osoby uczące się – w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 5 lit. a i c), które są uprawnione do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna (art. 1 pkt 2). Bezskuteczną w rozumieniu ustawy jest przy tym egzekucja, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy (art. 2 pkt 1). Warunkiem zatem przyznania zaliczki jest dysponowanie przez wierzyciela alimentacyjnego tytułem wykonawczym oraz fakt niewyegzekwowania należności za okres ostatnich trzech miesięcy. Natomiast w przypadku, gdy dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zamieszkała za granicą Polski, ustawa w art. 10 ust. 1 a przewiduje dodatkową przesłankę, od spełniania której uzależnione jest przyznanie prawa do zaliczki. Mianowicie, uprawniony do świadczeń alimentacyjnych winien uzyskać z właściwego sądu okręgowego informację o stanie egzekucji lub zaświadczenie zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji za okres ostatnich trzech miesięcy. Stwierdzić przy tym stanowczo należy, że przedstawienie któregokolwiek z tych dwóch dokumentów jest wystarczające dla przyznania stronie prawa do zaliczki. Prowadzenie egzekucji tytułów wykonawczych wydanych przez polskie sądy jest możliwe na terenie innych Państw Członkowskich Unii Europejskiej (w tym Włoch) na podstawie art. 38 i nast. rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 roku w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz. U. UE. L. 01.12.1) oraz uzupełniających tę regulację przepisów art. 7951 i nast. k. p. c. Po uzyskaniu europejskiego tytułu egzekucyjnego, dalsze czynności egzekucyjne prowadzi właściwy dłużnikowi organ egzekucyjny Państwa Członkowskiego (art. 39 ust. 2 rozporządzenia). We Włoszech organem tym jest wymieniony w Załączniku Nr II do rozporządzenia Corte d'appello. Zauważyć przy tym wypada, iż jakkolwiek przepis art. 10 ust. 1 a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej wymaga, by zaświadczenie pochodzące od zagranicznej instytucji egzekucyjnej zawierało konkretną treść (przedstawiało stan egzekucji za ostatnie trzy miesiące), to wobec informacji z sądu okręgowego ustawodawca zrezygnował z jakichkolwiek wymagań tego rodzaju. Sąd okręgowy informować ma jedynie o stanie egzekucji - w jakikolwiek sposób. Tym samym nie sposób uznać, by wnioskodawca domagający się przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej był zobowiązany przedłożyć informację sądową konkretnej, narzuconej przez organ treści, nie znajdującej przy tym oparcia w przepisach ustawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, iż przepis art. 10 ust. 1 a ustawy nie obligował E. K. do przedstawienia zaświadczenia o stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji za ostatnie trzy miesiące. Wprost przeciwnie – dla rozpoznania wniosku strony wystarczała sądowa informacja o stanie egzekucji, tj. jakakolwiek informacja w tym przedmiocie. E. K. wypełniając dyspozycję przepisu art. 10 ust. 1 a ustawy przedstawiła organowi informację z Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 1 września 2006 roku o stanie egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego – W. K. Niezasadne zatem było nieuczynienie zadość wnioskowi strony o przyznanie zaliczki alimentacyjnej wobec niespełnienia przez nią dodatkowych warunków, o charakterze, co należy dobitnie podkreślić - pozaustawowym. Reasumując, wydanie negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia nastąpiło wskutek naruszenia prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 a ustawy, które nosiło znamiona błędnej wykładni tego przepisu (nieprawidłowego zrozumienia treści tej normy prawnej). Już z tej przyczyny zaskarżona decyzja, podlega uchyleniu, jako że uchybienie powyższe miało wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia, bowiem wprost determinowało jego treść. Jednocześnie, w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w niniejszej sprawie organy nie ustrzegły się także od dalszych uchybień. Chodzi bowiem o to, że w myśl art. 2 pkt 5 lit. a i c ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej adresatem decyzji w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej jest osoba uprawniona do alimentacji na podstawie tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy stanowił wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 20 lipca 2000 roku zasądzający (podwyższający) alimenty od W. K. na rzecz M. i S. K. (k. 3 akt administracyjnych). Jakkolwiek E. K. jest przedstawicielem ustawowym swej małoletniej córki i z mocy ustawy reprezentuje córkę w postępowaniu administracyjnym wobec organów administracji publicznej, tak nie można w ten sam sposób ocenić sytuacji prawnej M. K., który jest osobą pełnoletnią (vide: kserokopia dowodu osobistego oraz aktu urodzenia – k. 10 i 12 akt administracyjnych). Wobec tego decyzja w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej winna być zaadresowana do M. K., posiadającego pełną zdolność do czynności prawnych. Oceny tej nie zmienia fakt, iż M. K. upoważnił E. K. do występowania w postępowaniu administracyjnym w jego imieniu (pełnomocnictwo – k. 7 akt administracyjnych). Z tej przyczyny zaskarżona decyzja, jak też decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem także prawa procesowego, tj. art. 107 § 1 k. p. a., jako że błędnie oznaczono w nich strony postępowania administracyjnego. Niewątpliwie uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Uprawnienie M. K. do otrzymania zaliczki alimentacyjnej podlegać winno przecież odrębnej ocenie organu. Rozpatrując ponownie wniosek w niniejszej sprawie organ dokona prawidłowej wykładni art. 10 ust. 1 a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a także dokona oceny uprawnienia do świadczenia M. K. jako strony postępowania i adresata decyzji. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.