II SA/Łd 1077/02

Dnia 8 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak /spr./, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu w dniu 8 września 2004 roku sprawy ze skargi S.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej prawa jazdy oddala skargę. 3 II SA/Łd 1077/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 157 § 1 i 2 i art. 156 § 1 pkt 2 kpa. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), § 193 ust. 1, 2 i 3, § 195 ust. 1 i 2, § 210 oraz § 211 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968r. (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) wydanego w wykonaniu ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.), orzekło o stwierdzeniu nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] w części dotyczącej wydania S.H. prawa jazdy kat. "B". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, iż na podstawie pisma Starosty Z. z dnia 22 lutego 2002r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] w przedmiocie wydania S.H. prawa jazdy kat. B. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż w dniu [...] wydano skarżącemu prawo jazdy kat. A i B mimo, że zaliczył on egzamin państwowy tylko na kat. A, natomiast z umiejętności prowadzenia samochodu otrzymał ocenę niedostateczną. Powyższa okoliczność została przez organ ustalona na podstawie protokołu egzaminacyjnego Komisji Egzaminacyjnej Ośrodka LOK w Ł. nr [...], która przeprowadzała egzaminy w dniu [...]. Jednocześnie organ wskazał, iż w dniu [...] wydana został decyzja nr [...] kierująca S.H. na egzamin z jazdy kat. "B", natomiast w dniu 6 grudnia 2001r. skarżący został wezwany przez organ pierwszej instancji, w trybie art. 50 § 1 kpa., do złożenia w terminie 7 dni dokumentów potwierdzających fakt zaliczenia z wynikiem pozytywnym egzaminu na kat. B prawa jazdy. Z oświadczenia złożonego przez S.H. w dniu 11 grudnia 2001r. wynikało, iż pozytywny egzamin na prawo jazdy kat. A i B składał w maju lub czerwcu [...] w Ł., a po tym egzaminie zostało mu wydane, w [...], prawo jazdy. Organ podał, iż w wyniku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w [...] Urzędzie Wojewódzkim ustalono, iż S.H. otrzymał na egzaminie, z umiejętności prowadzenia samochodu, ocenę niedostateczną, a w dalszych protokołach z egzaminów przeprowadzonych na terenie byłego woj. [...] w [...], nie stwierdzono, by skarżący przystępował do egzaminu poprawkowego. W tej sytuacji, zdaniem organu, decyzja o wydaniu S.H. prawa jazdy kat. B wydana została bez podstawy prawnej. W omawianym przypadku doszło, w ocenie Kolegium, do rażącego naruszenia prawa tj. przepisu § 193 ust. 1, 2 i 3, § 195 ust. 1 i 2, § 210 oraz § 211 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968r. (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) wydanego w wykonaniu ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.). W myśl przepisów powołanego rozporządzenia, możliwość ubiegania się o wydanie prawa jazdy miała jedynie osoba, która zdała z wynikiem pozytywnym egzamin z umiejętności prowadzenia samochodu. Zdaniem organu, treść decyzji Kierownika Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] w przedmiocie wydania S.H. prawa jazdy kat. B, pozostaje w rażącej sprzeczności z normą zawartą w przepisach rozporządzenia z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych i zaistniały wobec tego podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa. i wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W odwołaniu od powyższej decyzji S.H. poprosił o ponowne rozpatrzenie sprawy i podał, iż nigdy nie otrzymał pisma wzywającego do poddania się kolejnemu egzaminowi kat. B, lecz okazano mu to pismo dopiero w 2001r. Wskazał, iż prawo jazdy, które posiada, otrzymał 26 czerwca 1971r., a nie jak twierdzi Urząd 14 czerwca 1971r. Dodał, że w międzyczasie otrzymał jeszcze prawo jazdy, które zostało zniszczone przez małżonkę w czasie prania w 1979r., lecz fakt ten nie jest udokumentowany w Urzędzie, co świadczy o bałaganie w dokumentacji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu wniosku S.H. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 157 § 1 i 2, art. 156 § 1 pkt 2 kpa. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), § 193 ust. 1, 2 i 3, § 195 ust. 1 i 2, § 210 oraz § 211 ust. 1, 2 i 5 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968r. (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) wydanego w wykonaniu ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.), utrzymało w mocy własną decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie zostało ustalone w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący w dniu [...] przystąpił do egzaminu na prawo jazdy kategorii "B" i "A" i z umiejętności prowadzenia samochodu otrzymał ocenę niedostateczną. W związku z powyższym decyzja Kierownika Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. z dnia [...] zarządzająca wydanie prawa jazdy kat. B S.H., który nie spełnił podstawowej przesłanki ustawowej tj. nie uzyskał pozytywnego wyniku na egzaminie, stanowi naruszenie prawa wskazujące na niemożność pogodzenia tej decyzji z wymaganiami praworządności. Zdaniem organu zaistniała pełna podstawa do przyjęcia, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] o wydaniu prawa jazdy kategorii A i B została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które uzasadniało stwierdzenie jej nieważności. Odnosząc się do zarzutów strony, Kolegium zauważyło, iż nie dotyczyły one przedmiotu sprawy, czyli udowodnienia przez stronę, że spełniła wszystkie przesłanki do uzyskania prawa jazdy kat. B, lecz w swoim odwołaniu skarżący próbował przerzucić odpowiedzialność za zaistniałą sytuację na organ administracji publicznej, co nie ma wpływu na słuszność rozstrzygnięcia. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniósł S.H. i wskazał, iż rażące naruszenie prawa nastąpiło w jego przypadku z winy urzędu. Podniósł, iż nikt go nie poinformował o niedostatecznej ocenie z praktycznego egzaminu z jazdy, mimo że dwukrotnie wymieniał prawo jazdy kategorii A i B na skutek zniszczenia. Dodał, iż kieruje pojazdami samochodowymi ponad 31 lat i nie był w tym czasie uczestnikiem żadnej kolizji bądź wypadku i uważa to za swój egzamin teoretyczny i praktyczny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, organ wskazał, iż strona powinna udowodnić, że spełniała przesłanki do uzyskania prawa jazdy kategorii "B", a nie przerzucać odpowiedzialność za zaistniałą sytuację na organ administracji publicznej. Organ dodał, iż w przedmiotowej sprawie jest pełna podstawa do bezspornego ustalenia, że decyzja z dnia [...] Kierownika Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z. zarządzająca wydanie S.H. prawa jazdy kat. B jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, co skutkowało stwierdzenie jej nieważności. Na rozprawie w dniu 13 maja 2004r. skarżący wyjaśnił, iż prawo jazdy otrzymał raz, a potem dwa razy miał wydawany duplikat tego dokumentu. Wskazał, iż egzamin zdawał w latach 70-tych, gdzie nikt nie informował o wyniku tego egzaminu, a ponadto zdawał na prawo jazdy kategorii "C" nie "B". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia. Odnosząc się do zarzutów skargi, należy przede wszystkim zwrócić uwagę na rolę instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Jej celem jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej (orzeczenia administracyjnego) obarczonej ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 kpa., natomiast, przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (orzeczenia administracyjnego) jest ustalenie istnienia jej wad. Organ nadzoru dokonując oceny czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa. wyjaśnia stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną weryfikowanego orzeczenia administracyjnego stanowiły przepisy rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.) wydanego w wykonaniu ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.). Z § 195 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia wynika, iż prawo jazdy kategorii B może otrzymać osoba, która odpowiada warunkom określonym w § 194 ust. 2 pkt 2-5, czyli m.in. wykaże się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych w zakresie programu egzaminacyjnego ustalonego przez Ministra Komunikacji. Szczegółowe warunki wydawania praw jazdy ustalone zostały w załączniku nr 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym, właściwy do spraw komunikacji organ prezydium powiatowej rady narodowej wyda prawo jazdy odpowiedniej kategorii na podstawie dodatniej oceny przez komisję egzaminacyjną kwalifikacji fachowych ubiegającego się o prawo jazdy (ust. 9 załącznika). Z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż S.H. przystąpił do egzaminu sprawdzającego kwalifikacje fachowe w zakresie prawa jazdy kategorii A i B w dniu [...] w Ośrodku Ligi Obrony Kraju w Ł. Na drugiej stronie protokołu przeprowadzonego egzaminu nr [...], sporządzonego przez Komisję egzaminacyjną działającą przy Wydziale Komunikacji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ł., pod pozycją 39 umieszczone zostało imię i nazwisko skarżącego oraz zapis "umiejętność prowadzenia samochodu – Nied." Ponadto, na drugiej stronie druku podania o wydanie prawa jazdy w części III, dotyczącej wyniku egzaminu, podane zostało przez Przewodniczącego Komisji Egzaminacyjnej, z powołaniem się na protokół nr [...], że S.H. nie posiada kwalifikacji fachowych do uzyskania prawa jazdy kategorii A + B i do egzaminu poprawkowego może przystąpić nie wcześniej niż po upływie 1 tygodnia. Z opisu wynika, iż skarżący wykazał się przed komisją egzaminacyjną umiejętnościami w zakresie przepisów o ruchu drogowym w stopniu dostatecznym, z budowy, obsługi i techniki prowadzenia pojazdów samochodowych w stopniu dostatecznym, z prowadzenia motocykla w stopniu dostatecznym i z prowadzenia samochodu w stopniu niedostatecznym. Mimo takich zapisów na druku wniosku o wydanie prawa jazdy, w części IV, obejmującej decyzję z datą [...], Kierownik Wydziału Komunikacji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Z., w rubryce dotyczącej zarządzenia wydania prawa jazdy określonej kategorii, wpisał: "na podstawie badania lekarskiego i oceny Komisji Egzaminacyjnej zarządzam wydanie prawa jazdy kategorii A + B". Na tej samej stronie druku wniosku, w części V, znajduje się podpis skarżącego, potwierdzający otrzymanie prawa jazdy kategorii A + B. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, iż wydanie w dniu [...] S.H. prawa jazdy kategorii B nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, tj. przepisów ustawy z dnia 27 listopada 1961r. o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.) a w szczególności naruszone zostały przepisy rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.). Zgodnie z § 195 ust. 2 tego rozporządzenia, prawo jazdy mogła otrzymać osoba, która wykazała się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych. Z dokumentów urzędowych, będących dowodami w sprawie, wynika, iż S.H. nie wykazał się posiadaniem kwalifikacji fachowych w zakresie prawa jazdy kategorii B, a zatem nie mógł otrzymać prawa jazdy tej kategorii bez przeprowadzenia powtórnego egzaminu. Z wyjaśnień skarżącego, jak również z materiałów zgromadzonych w toku postępowania wynika, iż nigdy nie przystępował on do egzaminu poprawkowego na prawo jazdy kategorii B. Wobec powyższego, wydanie w dniu [...] prawa jazdy kategorii B S.H., dotknięte było wadą nieważności, ponieważ nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa o bezpieczeństwie i porządku ruchu na drogach publicznych. W tych okolicznościach, wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności w tej części decyzji z dnia [...], było zasadne, gdyż spełniona została przesłanka, o której stanowi art. 156 § 1 pkt. 2 kpa., iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Dla istnienia podstaw orzekania o stwierdzeniu nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa nie ma znaczenia czyjakolwiek wina, jak również długi okres czasu, jaki upłynął od popełnienia tego naruszenia przez urzędnika działającego w imieniu organu uprawnionego do wydawania praw jazdy. Przepis art. 156 § 2 kpa., mówiący, iż nie stwierdza się nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, nie ma bowiem zastosowania do sytuacji, gdy powodem stwierdzenia nieważności decyzji jest brak podstawy prawnej lub rażące naruszenie prawa towarzyszące jej wydaniu. Decyzja w przedmiocie wydania skarżącemu prawa jazdy określonej kategorii, nie jest również aktem, który wywołał nieodwracalne skutki prawne. Na uwzględnienie nie zasługuje także okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż kieruje on pojazdami samochodowymi od ponad 31 lat i nie był w tym czasie uczestnikiem żadnej kolizji bądź wypadku, ponieważ umiejętnościami fachowymi w zakresie kierowania pojazdami samochodowymi miał obowiązek wykazać się w roku 1971, przed uprawnioną komisją egzaminacyjną, czego nie uczynił. Bez znaczenia dla oceny legalności działania organów administracji publicznej w rozpatrywanej sprawie jest również, podnoszony przez skarżącego fakt, iż nie został poinformowany przez komisję egzaminacyjną o otrzymanej ocenie niedostatecznej, gdyż istotnym jest, czy okoliczność powyższa znana była organowi uprawnionemu do wydawania praw jazdy. Należy przyjąć, iż wobec tego, że na druku wniosku o wydanie prawa jazdy, w części III, w sposób nie budzący wątpliwości, Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej dokonał zapisu, iż S.H. nie posiada kwalifikacji fachowych do uzyskania prawa jazdy kategorii A + B, to organ wydający skarżącemu w dniu [...] prawo jazdy powinien po zapoznaniu się z tym faktem odmówić wydania prawa jazdy kategorii A + B. Zarzut skarżącego, iż [...] przystąpił do egzaminu na kategorię prawa jazdy "C" a nie "B" nie znalazł potwierdzenia w dokumentach urzędowych zgromadzonych w toku postępowania, ponieważ z protokołu egzaminacyjnego nr [...] z dnia [...] wynika bezspornie, że skarżący składał egzamin na prawo jazdy A + B. Należy również zaznaczyć, iż gdyby faktycznie skarżący w dniu [...] składał egzamin na prawo jazdy kategorii "C" zamiast "A + B" to tym bardziej brak by było przesłanek do wydania mu w dniu [...] prawa jazdy kategorii A + B. Mając powyższe na względzie, należy uznać, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podnoszone w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji.