II SA/Łd 1079/05

Dnia 25 kwietnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Marcin Stańczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2006 roku sprawy ze skargi M. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. M. H. w dniu 7 lipca 2005 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o wypłatę "zaległego zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko oraz dodatku do zasiłku rodzinnego", załączając wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Ł. z dnia 15 czerwca 2005 r., sygn. akt XU 1085/02 oraz orzeczenie o niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 19 lipca 2005 r. zaliczające małoletniego, zgodnie z wyrokiem Sądu, do osób niepełnosprawnych od dnia 22 stycznia 2002 r. Decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], wydanej na podstawie art. 20 ust. 2 i 3, art. 48 ust. 3 w zw. z art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzeczono o przyznaniu M. H. zasiłku pielęgnacyjny w wysokości 114,00 zł na dziecko niepełnosprawne na okres od 01.07.2005 r. do 31.08.2005 r.. M. H. złożyła odwołanie od powyższej decyzji w dniu 12 sierpnia 2005r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie świadczenia od daty ustalenia niepełnosprawności przez Sąd tj. od dnia 22 stycznia 2002 r.. W odwołaniu M. H. podniosła, iż wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności był rozpatrywany przez Sąd od 2002 r. do lipca 2005 r.. Ponadto dodała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej spowodowanej pobytami w szpitalu i koniecznością leczenia niepełnosprawnego dziecka. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych, art. 16, art. 23 ust. 1, oraz art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uzasadnił oddalenie odwołania treścią art. 24 ust. 2 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję na wniosek strony z dnia 07.07.2005 r., przyznając świadczenie od dnia 01.07.2005r.. Wszczęcie postępowania nastąpiło bowiem z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 kpa). Organ odwoławczy powołał się na fakt, iż dziecko nie miało wcześniej ustalonego stopnia niepełnosprawności. W związku z tym, iż orzeczenie z dnia 19.07.2005 r. jest pierwszym zaliczającym syna skarżącej do osób niepełnosprawnych, tym samym w sprawie nie ma zastosowania art. 24 pkt. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, iż "w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności, lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Ponadto organ stwierdził, iż ani organ I instancji ani organ odwoławczy nie mogą przyznać stronie świadczenia sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. sprostowało z urzędu omyłkę w decyzji z dnia [...] co do określenia terminu wskazując, iż zasiłek pielęgnacyjny zostaje przyznany na okres od dnia 1 lipca 2005r. do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność, bądź stopień niepełnosprawności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. H. wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od dnia 22 stycznia 2002 r., argumentując jak w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty, jak w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] pełnomocnik skarżącej dodatkowo wyjaśnił, iż syn M. H. - K.H. przed wydaniem wskazanego we wniosku z 7.-07.2005r. wyroku, od dnia urodzenia tj. od dnia 7 stycznia 1992 r. był uznawany za niepełnosprawnego i w okresie do 22 stycznia 2002r. otrzymywał w sposób stały i nieprzerwany zasiłek pielęgnacyjny, podstawą do wypłaty którego były ustalenia dokonane każdorazowo przez uprawnionego lekarza orzecznika. W okresie po 22 stycznia 2002 r. wypłata zasiłku nie była dokonywana, z uwagi na to, że skarżąca pozostawała w sporze z Wojewódzkim Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] zakończonym po upływie 3 lat na skutek wydania przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. Pełnomocnik skarżącej ponadto wyjaśnił, że wypłata na rzecz skarżącej zasiłku pielęgnacyjnego na syna K. H. była do czasu wstąpienia w spór co do istnienia jego niepełnosprawności wypłacana w sposób ciągły na podstawie złożonego przez skarżącą wniosku, zaś po wydaniu wyroku z dnia 15 czerwca 2005r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, będący do dnia 30 kwietnia 2004r. organem kompetentnym do wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego, dokonał na podstawie wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. wypłaty zasiłku za okres od dnia 22 stycznia 2002 r. do 30 kwietnia 2004 r., czego dowodem są załączone do sprawy decyzje ZUS. Zdaniem pełnomocnika organy błędnie interpretują stan sprawy, uznając, że skoro skarżąca nie złożyła nowego wniosku o przyznanie jej zasiłku pielęgnacyjnego na syna po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, to zasiłek ten nie może jej być przyznany. Zważywszy na fakt, że podstawą wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego w niniejszej sprawie jest wyrok z dnia 15 czerwca 2005 r., oraz, że skarżąca składała wniosek o wypłatę na jej rzecz zasiłku pielęgnacyjnego jeszcze przed wejściem w życie nowej ustawy, regulującej jego wypłatę i na długo przed wydaniem wyroku potwierdzającego fakt niepełnosprawności jej syna, nie można, wymagać od skarżącej, by składała nowy wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżąca przez cały czas pozostawania w sporze co do niepełnosprawności swojego syna, tj. przez okres od 2002r. do dnia 15 czerwca 2005 r. miała uzasadnione przekonanie, że podstawą do wypłaty świadczenia jest wniosek złożony przez nią przed powstaniem sporu co do istnienia niepełnosprawności jej syna. W związku z powyższym skarżąca miała uprawnione oczekiwanie, co do tego, że w razie wydania korzystnego dla niej rozstrzygnięcia sądowego, wniosek złożony przez nią przed wdaniem się w spór, będzie stanowił podstawę do przyznania jej zasiłku pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia dotyczy regulacji prawnej obowiązującej w dniu jego wydania. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b ), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Bada więc zaskarżone orzeczenie pod kątem wszelkich naruszeń prawa, a nie tylko tych wskazanych w skardze. Rozpatrując sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji, sąd uchylił zaskarżoną decyzję niezależnie od przyczyn zawartych w uzasadnieniu skargi.. Organ odwoławczy zobowiązany był ustalić w pierwszej kolejności, czy odwołanie zostało wniesione w terminie Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie (art.129 §2 k.p.a.), dowodem złożenia pisma w terminie jest albo data stempla pocztowego albo data potwierdzona przez organ, w którym pismo zostało złożone (art. 57 §5 k.p.a.). Decyzja organu I instancji została wydana dniu 26 lipca 2005r. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji M.H., podjęta przez sąd w toku niniejszego postępowania próba ustalenia, czy odwołanie zostało przez M.H. złożone osobiście, czy nadane drogą pocztową nie dały rezultatu. Odwołanie, sporządzone 10 sierpnia 2005r., wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej 12 sierpnia 2005r, a więc w siedemnastym dniu po wydaniu decyzji.. W uzasadnieniu swej decyzji SKO podaje jedynie, że skarżąca złożyła odwołanie w dniu 10 sierpnia, ale wskazuje jednocześnie, że wpłynęło ono do MOPS w dniu 12 sierpnia 2005r. Nie wiadomo zatem, na który dzień organ przyjął jako dzień wniesienia odwołania i na jakiej podstawie kolegium stwierdza, że odwołanie zostało złożone już w dniu 10.08, skoro jest to jedynie data sporządzenia pisma, zaś datą potwierdzającą złożenie odwołania jest 12 sierpnia. Nie można domniemywać, że skoro między dniem wydania decyzji a dniem, w którym do organu I instancji wpłynęło odwołanie upłynęło 17 dni, to biorąc pod uwagę hipotetyczny czas drogi przesyłki pocztowej odwołanie zostało złożone w ustawowym terminie 14. dni. Okoliczność ta musi zostać wyjaśniona w sposób jednoznaczny, bowiem rozpoznanie odwołania od decyzji, która stała się ostateczna w wyniku niezłożenia w terminie odwołania oznacza rozpatrzenie odwołania od ostatecznej decyzji. Stanowi to rażące naruszenie prawa skutkujące nieważnością zaskarżonej decyzji. Niewyjaśnienie okoliczności daty wniesienia odwołania jest naruszeniem przepisów postępowania skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem istnieje wątpliwość co do tego, czy organ odwoławczy nie rozpoznał odwołania wniesionego po upływie terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy zatem w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, które pozwoli ustalić, czy i kiedy odwołanie zostało nadane w urzędzie pocztowym, czy tez złożone osobiście przez skarżącą w MOPS, a zatem rozstrzygnąć problem zachowania przez skarżącą ustawowego terminu. Z uwagi na powyższe sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art.. 145 §1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. Sąd nie zasądził na rzecz pełnomocnika skarżącej kosztów zastępstwa procesowego, pomimo zawartego w piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2004r., gdyż zgodnie z art. 250 p.p.s.a. przesłanką ich przyznania jest ustalenie, że koszty te nie zostały przez mocodawcę opłacone w całości ani w części. Tymczasem pełnomocnik skarżącej nie złożył oświadczenia potwierdzającego powyższą okoliczność. Niezależnie od wskazanych wyżej podstaw uchylenia zaskarżonej decyzji nie sposób odmówić trafności zarzutom skargi i argumentom pełnomocnika skarżącej. Będą one miały znaczenie w razie ustalenia przez organ odwoławczy na podstawie stosownych dokumentów, że skarga została złożona w ustawowym terminie. Organy rozpoznające wniosek skarżącej nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego, które pozwoliłoby na określenie przedmiotu postępowania, nie dokonały ustaleń niezbędnych dla właściwego rozstrzygnięcia, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Skarżąca w lakonicznym wniosku żądała zasądzenia zaległego zasiłku pielęgnacyjnego, nie precyzując okresu, którego dotyczy żądanie. Obowiązkiem organu było wyjaśnienie tej kwestii, tym bardziej wobec treści załączonego przez skarżącą wyroku i orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należało wyjaśnić, z jakich przyczyn skarżąca domaga się przyznania zasiłku za zaległy okres, jaki to jest faktycznie okres oraz w szczególności, czy w poprzednich latach M.H. pobierała zasiłek pielęgnacyjny z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Dopiero po wyjaśnieniu powyższych okoliczności można było wydać decyzję. Należy podkreślić, że także organ odwoławczy mógł i powinien był przeprowadzić postępowanie zmierzające do wyjaśnienia powyższych wątpliwości. Organ odwoławczy w postępowaniu administracyjnym jest władny rozstrzygać co do istoty sprawy (art. 138 §1 pkt 2 k.p.a.). Do powyższych ustaleń obligowała organy orzekające w niniejszej sprawie nie tylko lakoniczność wniosku M.H., ale także treść obowiązującego w dacie orzekania przez organ II instancji przepisu art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 23 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228 poz.2255 ze zmianami). Zgodnie z tym przepisem, w wersji obowiązującej od dnia 1.06.2005r., w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. To ten przepis stał się podstawą wypłaty zaległego zasiłku za okres od stycznia 2002r. do 20 kwietnia 2004r., kiedy to płatnikiem świadczeń był ZUS. Z urzędu należy również podnieść, iż organ II instancji nie skorygował błędnego określenia końcowej daty przyznania świadczenia. Decyzja – w razie przyznania świadczenia na czas określony winna precyzować końcową datę wypłaty, zgodną z datą orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, skoro data ta była organowi znana w dacie orzekania, stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyraźnie stanowi, iż w takim przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji.