II SA/Łd 1085/23

Dnia 21 sierpnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, , Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 roku sprawy ze skargi H. M. i H. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 19 października 2023 roku nr KO.462.22.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymierzającej karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – adwokatowi P. G., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.bł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., nr KO.462.22.2023 - na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez H. M. i H. M.1 odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Przedborza z dnia 25 kwietnia 2023 r., znak: IRS.6132.1.12.2021-2023 w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Jak wynika z akt administracyjnych, Burmistrz Miasta Przedborza decyzją z dnia 25 kwietnia 2023 r. wymierzył solidarnie H. M. i H. M.1 karę pieniężną w wysokości 87 550 zł za usunięcie bez zezwolenia 60 szt. drzew gat. sosna pospolita z terenu nieruchomości położonej w miejscowości G. (działka nr ewid. [...], gm. P.). W dniu 13 lipca 2023 r. H. M. działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik H. M.1 wniósł odwołanie od ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazanym na wstępie postanowieniem stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazując na treść art. 129 § 2, art. 39, art. 42 § 1, § 2 i § 3, art. 43 oraz art. 44 § 1, § 2, § 3 i § 4 k.p.a., wyjaśnił, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. w sytuacji gdy pisma doręczane są przez operatora pocztowego pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie miasta wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki, pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo. W sprawie, jak dostrzegło Kolegium, ze zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzji skierowanej do H. M. i H. M.1, a także z wyjaśnień Poczty Polskiej S.A. Biura Wsparcia Klientów Regionalnego Działu Obsługi Klientów w P. z dnia 5 października 2023 r. znak: [...] wynika, że wobec niemożności doręczenia pism adresatom i braku osoby, która podjęłaby się oddać adresatom, przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej, a zawiadomienia o tym z dnia 26 kwietnia 2023 r. (I awizo) umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów umieszczonej na ogrodzeniu posesji. Powtórne zawiadomienia (II awizo) z dnia 4 maja 2023 r. również zostały umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej adresatów. Zatem, w ocenie Kolegium, warunki z art. 44 § 1-3 k.p.a. zostały wypełnione. A ponieważ adresaci nie odebrali przesyłki w terminie 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia, tj. od dnia 26 kwietnia 2023 r. (pisma zwrócono do nadawcy w dniu 11 maja 2023 r.), należało uznać, że decyzja została skutecznie doręczone w dniu 10 maja 2023 r. - środa (w trybie art. 44 § 4 k.p.a.) i od tej daty zaczął biec 14-dniowy termin na wniesienie odwołania. Termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 24 maja 2023 r. (środa). Tymczasem H. M. złożył odwołanie (w imieniu własnym i jako pełnomocnik H. M.1) w dniu 13 lipca 2023 r. w bezpośrednio w organie, a więc po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W ocenie Kolegium, na powyższe stwierdzenie nie może mieć wpływu to, iż w dniu 4 lipca 2023 r. H. M. zapoznał się w organie z treścią decyzji z dnia 25 kwietnia 2023 r. i w dniu 13 lipca 2023 r. wniósł od niej odwołanie. Zapoznanie się z treścią decyzji, która została doręczona stronie w drodze tzw. fikcji doręczenia, nie może otworzyć dla niej powtórnego terminu do wniesienia odwołania. W sytuacji uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy zobowiązany jest do wydania, na podstawie art. 134 k.p.a., postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną, niezależną od uznania organu odwoławczego i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu. Konsekwencją uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest zamknięcie drogi do dalszego rozpatrywania sprawy. Organ II instancji nie może zatem przystąpić do merytorycznego rozpatrywania sprawy i odnieść się do argumentacji podniesionej w odwołaniu. W piśmie zatytułowanym "Odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji doręczonych w trybie fikcji prawnej" skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w skardze H. M. działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik swojej matki wskazał, że nie zgadza się z treścią postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Trudno bowiem przyjąć skuteczność pozostawienia awiza wręczonego do rąk niczego nie pamiętającej osoby, którą autor skargi reprezentuje, czyli jego 80-letniej, schorowanej mamie z chorobą Alzheimera. Matka skarżącego niczego nie pamięta, a skarżący opiekuje się nią całodobowo, ponieważ stwarza ona zagrożenie dla siebie i innych osób, właśnie przez to, że nie jest świadoma co robi i nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, co potwierdza załączona do skargi opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna Sądu Okręgowego w P. oraz odpis wyroku Sądu Okręgowego w P., sygn. akt: [...]. Jak wskazał autor skargi, listonosz o tym wie, a mimo to przekazuje matce korespondencję, której skarżący nigdy nie ma szans otrzymać, bo mama jej nie przekazuje, ponieważ nawet nie pamięta, że jest coś do przekazania. Do skargi jej autor dołączył kopię skargi, którą złożył na listonosza. Nie jest to pierwsza skarga na sposób doręczania korespondencji. Jednocześnie, z ostrożności, skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, których nigdy nie doręczono. Skarżący nie są prawnikami i nie mieli wiedzy ani o fakcie wydania decyzji, ani też o jej wysłaniu. Kwota nałożonej kary jest astronomicznie wysoka i skarżący nie są w stanie jej uiścić, gdyż mama utrzymuje się z renty i zasiłku uzupełniającego w kwocie 1 305 zł, a skarżący otrzymuje z tytułu opieki nad matką kwotę 620 zł. Skarżący był przekonany, że ma jeszcze termin do złożenia odwołania, zareagował niezwłocznie udając się do organu, ale nikt z pracowników organu nie powiedział, że odwołanie musi być z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia i wyjaśniając, że postanowieniem z dnia 4 grudnia 2023 r., nr KO.462.35.2023, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim po rozpatrzeniu zawartego w skardze wniosku o przywrócenie terminu, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Organ wniósł o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Poddane kontroli tutejszego Sądu rozstrzygnięcie należy do kategorii postanowień kończących postępowanie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej również jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują̨ wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią̨ inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postepowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć́ istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim postanowieniem z dnia 19 października 2023 r., stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego, jak oczekuje tego strona skarżąca. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy organ drugiej instancji prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez H. M. i H. M.1 odwołania od decyzji Burmistrza Miasta Przedborza z dnia 25 kwietnia 2023 r., znak: IRS.6132.1.12.2021-2023 w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika z art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Po myśli art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Użyty w przywołanym wyżej art. 134 k.p.a. zwrot "stwierdza uchybienie terminu" dowodzi, że organ w każdym przypadku nawet nieznacznego przekroczenia terminu do wniesienia odwołania ma obowiązek wydać postanowienie stwierdzające jego uchybienie. Podjęcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie powinno zostać poprzedzone jednoznacznym ustaleniem przez organ odwoławczy, na podstawie zebranego materiału dowodowego, daty doręczenia stronie decyzji i daty, w której strona wniosła odwołanie. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu, obowiązek taki wynika wprost z ustawy. W rozpatrywanej sprawie organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym, na podstawie którego prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, stanowiący podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych sprawy niniejszej wynika, że decyzja I instancji została wysłana listem poleconym na adres skarżącego. Pierwsze awizo zostawiono w dniu 26 kwietnia 2023 r., drugie – 2 maja 2023 r., a zwrot przesyłki nastąpił w dniu 11 maja 2023 r. Z tego względu organ prawidłowo przyjął, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło z dniem 10 maja 2023 r., a zatem czternastodniowy termin do złożenia odwołania ekspirował z dniem 24 maja 2023 r. Tymczasem odwołanie wpłynęło w dniu 13 lipca 2023 r., czyli z uchybieniem terminu, co obligowało SKO do stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. Wbrew twierdzeniom skarżącego, decyzja nie została doręczona jego matce, a co najwyżej awizo, choć z pisma Poczty Polskiej wynika, że awizo zostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej na ogrodzeniu posesji. Co prawda nie wyklucza to sytuacji, że matka skarżącego wyjęła, schowała, czy zniszczyła takie awizo. Niemniej jednak kwestia czy skarżący wiedział o przesyłce, czy nie, czy otrzymał awizo, czy nie, to okoliczności, które niejako obciążają skarżącego, który winien zadbać aby nie doszło do utraty zawiadomienia o przesyłce zawierającej decyzję. To z twierdzeń skarżącego wynika przecież, że opiekuje się matką całodobowo, ponieważ stwarza ona zagrożenie dla siebie i innych osób, właśnie przez to, że nie jest świadoma co robi, ale tą świadomość o stanie zdrowia matki miał skarżący. Jeżeli już to argumentacja odnosząca się do awizowania przesyłki powinny być natomiast podnoszone na etapie odwołania i postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, które to odwołanie nie zawierało wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Taki wniosek pojawił się dopiero w skardze. Odnosząc się na zakończenie do zarzutów skargi i dołączonego do niej pisma - skarga na działanie Poczty Polskiej z dnia 4 maja 2023 r., stwierdzić należy, że nie odnosi się ono do przesyłki zawierającej decyzję organu I instancji. W treści pisma jego autor wspomina o korespondencji doręczonej swojej matce w dniu 6 kwietnia 2023 r., podczas gdy decyzja organu I instancji. została wydana w dniu 25 kwietnia 2023 r. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w pkt 2 sentencji wyroku w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). ds