II SA/Łd 1086/11

Dnia 28 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B.Z. o przyznanie prawa pomocy po sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę postanawia: oddalić wniosek. B.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym formularzu skarżąca podała następujące informacje: skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz dwojgiem dzieci. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której deklaruje osiąganie dochodów w wysokości 3000 złotych. Mąż skarżącej nie pracuje. Skarżąca posiada dom o powierzchni 80 m kw. oraz mieszkanie o powierzchni 54 m kw. W uzasadnieniu skarżąca podała, że koszty związane z nauką dzieci, w tym zajęciami pozaszkolnymi kształtują się na poziomie 800 złotych miesięcznie, koszty utrzymania mieszkania to koszt rzędu 700-800 złotych miesięcznie. Pozostała kwota z trudem wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb, w tym zakup odzieży i środków higieny. Ponadto skarżąca wskazała, iż dom został zakupiony na kredyt (260.000 złotych), który jest wciąż spłacany. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Odpis powyższego postanowienia doręczono pełnomocnikowi strony dnia 28 października 2011r. Pismem z dnia 4 listopada 2011r. pełnomocnik skarżącej wniósł sprzeciw na rozstrzygnięcie referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazano, że fakt spłacania kredytu nie może determinować braku podstaw do uznania skarżącej, jako osoby zasługującej na przyznanie prawa pomocy, a nadto wyjaśniono, że skarżąca zaciągnęła kredyt na zakup zabudowanej nieruchomości w celu rozwoju prowadzonej działalności gospodarczej przed powzięciem wiedzy o toczącym się postępowaniu. Podkreślono, iż skarżąca jest jedynym żywicielem rodziny a dochody przeznacza wyłącznie za zaspokojenie bieżących potrzeb w niezbędnym zakresie. Na wezwanie Sądu strona skarżąca przedstawiła wyciągi z posiadanego konta bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy; harmonogram spłat kredytu na zakup nieruchomości; kopię rocznego zeznania podatkowego za rok 2010r. i dokumenty potwierdzające wysokość wydatków związanych z utrzymaniem rodziny i nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedstawionych przez skarżącą informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jej wniosek nie może zostać uwzględniony. Oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, bowiem nie wskazano w nim na żadne okoliczności świadczące o trudnej sytuacji życiowej czy materialnej skarżącej. Z tego powodu wezwano skarżącą do przedstawienia dodatkowych dokumentów celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony. Ze złożonych na wezwanie Sądu informacji wynika, że skarżąca utrzymuje 4-osobową rodzinę, a przeciętny miesięczny dochód brutto w 2010 roku wyniósł ok. 1408 zł, co daje ok. 352 zł na osobę miesięcznie. Z kolei miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania skarżącej wynoszą ok. 699 zł (w tym zawarto w szczególności opłaty za gaz, ogrzewanie, wodę, energię elektryczną, wywóz nieczystości, telefon). Zaś miesięczna rata kredytu, którego spłatę rozłożono do końca 2039 roku, wynosi ok. 2100zł wraz z odsetkami. Natomiast z wcześniej przedstawionych informacji wynika, że skarżąca jest nie tylko właścicielką spornej zabudowanej nieruchomości, na której prowadzi działalność gospodarczą, lecz ma także mieszkanie (54 m kw.). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że kwota 2100 zł na spłatę kredytu nie jest niezbędnym wydatkiem. Wobec postulatów strony zawartych w sprzeciwie należy wyjaśnić, że nie można przyznać pierwszeństwa w regulowaniu zobowiązań wobec instytucji bankowych, czy instytucji ubezpieczeniowych, ponieważ zobowiązania te mają charakter prywatnoprawny i nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zalicza się koszty związane z postępowaniem sądowym i ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Okoliczność taka musiałaby skutkować przerzuceniem ciężaru udziału strony w postępowaniu sądowym na ogół podatników. Podkreślić należy, iż strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie skarżąca tego wymogu nie spełniła, albowiem wobec treści złożonego przez nią oświadczenia należy dojść do wniosku, że środki pozostające do dyspozycji rodziny, po uwzględnieniu wydatków związanych z kosztami wyżywienia, utrzymania i leczeniem pozwalają na poniesienie przez skarżącą kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. m.ch.