II SA/Łd 1090/09

Dnia 24 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stepień, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o wyłączenie sędziego NSA Z. Z. w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W dniu 4 listopada 2010 roku L. B. złożył wniosek o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. Z., w którym oświadczył, iż z uwagi na istnienie osobistego zatargu sędzia Z. Z. nie może brać udziału w rozpatrywaniu sprawy z jego skargi. Skarżący w uzasadnieniu swego wniosku wskazał, iż jego zdaniem nie są praworządne: zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA Z. Z. z dnia 18 czerwca 2010 roku o pozostawieniu bez rozpoznania złożonego przez niego wniosku o wyłączenie sędziów składu orzekającego w niniejszej sprawie oraz zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA Z. Z. z dnia 7 września 2010 roku, o pouczeniu skarżącego o treści art. 159 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a.. W oświadczeniu złożonym, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a, w dniu 17 listopada 2010 roku, w związku z powyższym wnioskiem, sędzia NSA, orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, Z. Z., oświadczył, że nie łączą go z wnioskodawcą, jak również z pozostałą strona postępowania, stosunki, o których mowa w przepisach art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art.18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Z przepisu tego wynika, że wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy ustawy, w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 18 p.p.s.a. (wyłączenie bezwzględne), ale również na wniosek strony (uczestnika postępowania) lub sędziego w sytuacji zaistnienia okoliczności w nim wskazanych (wyłączenie względne). Jak wynika z treści wskazanego art. 19 p.p.s.a. określenie tzw. przesłanek względnych nastąpiło poprzez użycie ogólnego sformułowania zaistnienia okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie. Oznacza to, że będą to wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do bezstronności sędziego, przy rozstrzyganiu danej sprawy, w tym także okoliczności objętych art. 19 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Ponadto okoliczność ta może wystąpić zarówno w trakcie, jak i jeszcze przed wszczęciem danego postępowania. Wyjaśnić także należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie, musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z nadmiernej wrażliwości lub przeczuleń strony. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania do bezstronności sędziego. Wobec powyższego wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się także z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Rozważając istnienie przesłanek wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie można abstrahować od treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 roku, w sprawie o sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, iż art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie TK gwarancje bezstronności sędziego nie mogą być ograniczone jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym, ale muszą być pojmowane szerzej – jako umożliwiające wyłączenie w przypadku okoliczności, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Zdaniem Trybunału, ograniczenie zakresu przesłanek względnych wyłączenia sędziego jedynie do sytuacji, w której istnieje stosunek osobisty łączący sędziego bezpośrednio lub pośrednio ze stroną postępowania, uzasadnia pogląd o sprzeczności art. 19 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sąd rozpoznając wniosek skarżącego miał zatem na uwadze nie tylko kwestię istnienia stosunku osobistego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ale i innych okoliczności, które mogą wywoływać wątpliwości, co do bezstronności sędziego; uznał jednakże, iż wniosek L. B. nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca powołując się na wystąpienie "osobistego zatargu" nie wskazał okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, iż między wskazanym sędzią a stroną zachodzi jakikolwiek stosunek osobisty, nie podniósł również istnienia innych okoliczności, które wywoływałyby uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziego. Podkreślenia wymaga, iż podniesione przez stronę zarzuty dotyczące rzekomych nieprawidłowości w prowadzeniu sprawy, nie mogą stanowić okoliczności uzasadniających wystąpienie z wnioskiem o wyłączenie sędziego, a w konsekwencji przedmiotu oceny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem. Ponadto, zdaniem Sądu, użycie w treści pisma z dnia 4 listopada 2010 roku, stanowiącego uzasadnienie wniosku, wyrażeń zmierzających jedynie do dyskredytacji osoby sędziego, w tym również takich, które wykraczają poza słownik osób o ukształtowanej kulturze osobistej, świadczyć może jedynie o braku argumentów, które istotnie w świetle przepisów art. 18 i art. 19 p.p.s.a. uzasadniałyby wyłączenie sędziego. Niezależnie od powyższych względów, uznając wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego za pozbawiony podstaw, Sąd miał na uwadze fakt, iż zgodnie z oświadczeniem sędziego, nie łączą go z wnioskodawcą żadne stosunki, o których mowa w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Z tych względów Sąd na podstawie art.22 § 1 i § 2 p.p.s.a., w związku z art. 19 i art. 18 p.p.s.a. orzekł jak postanowieniu. m.o.