II SA/Łd 1094/13

Dnia 5 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak - Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. LS D. Ś. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie turbin wiatrowych miejscowości N. Skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych, wskazując w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, że prowadzi gospodarstwo domowe z 23-letnią córką, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1800 złotych netto, córka otrzymuje alimenty w wysokości 1800 złotych netto z czego na dom przekazuje 1300 złotych. Łączny dochód rodziny wynosi 3100 złotych netto. Skarżąca posiada 100-metrowy dom na działce na wsi, dwa mieszkania (54 m2 i 39,5 m2), a także nieruchomość rolną o powierzchni 2,28 ha oraz oszczędności w formie lokaty bankowej w kwocie 8200 złotych. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała na bieżące codzienne wydatki tj. łącznie na mieszkanie - 730 złotych, spłatę kredytów – 480 złotych, ubezpieczenie 250 złotych, leki – 150 złotych, leki i leczenie córki chorej na boreliozę -700 złotych. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 roku referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 19 grudnia 2013 roku. Pismem z dnia 23 grudnia 2013 roku D. Ś. wniosła sprzeciw od w/w postanowienia, wskazując, że jej sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu, bowiem jej córka 7 grudnia 2013 roku trafiła do szpitala ze względu na zapalenie wyrostka robaczkowego. Dodatkowo 8 grudnia 2013 roku zmarł D. Ś., zatem ze względu na śmierć ojca córka nie otrzymała w grudniu alimentów. Zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2014 roku skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych, a w razie likwidacji lokat bankowych, do nadesłania odpowiedniego zaświadczenia bankowego, potwierdzającego taką okoliczność. W odpowiedzi na owo wezwanie skarżąca nadesłała pismo z dnia 22 stycznia 2014 roku, w którym wyjaśniła, że nie zlikwidowała lokaty, jej sytuacja finansowa uległa poprawie, czego konsekwencją jest uiszczenie wymaganego wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec skutecznego złożenia sprzeciwu przez skarżącą, zgodnie z powyższym przepisem postanowienie z dnia 29 listopada 2013 roku utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. Zwolnienie od kosztów sądowych następuje natomiast w drodze wyjątku i odnosi się do sytuacji, w których strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w całości lub też w części. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). Ciężar wykazania okoliczności mających uzasadniać uwzględnienie wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Ocena zdolności płatniczych strony nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek wymienionych w zacytowanym przepisie. Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca jest w stanie ponieść ciążące na niej koszty sądowe. Za stanowiskiem takim przemawia dochód skarżącej osiągany regularnie i posiadane oszczędności w formie lokaty. Co więcej, skarżąca posiada 100 metrowy dom, dwa mieszkania (54 m2 i 39,5 m2), a także nieruchomość rolną o powierzchni 2,28 ha. Z powyższego wynika, że skarżąca uzyskuje stały dochód i posiada majątek w postaci nieruchomości. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyłącza możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 17 października 2012 roku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 373/12 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Fakt, że skarżąca posiada zasoby pieniężne w kwocie 8200 złotych, w formie lokaty bankowej, której jak oświadczyła nie zlikwidowała, pozwala uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawczyni wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Stwierdzić bowiem trzeba, że posiadanie środków finansowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych (wpis do skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 złotych, opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, w przypadku oddalenia skargi – 100 złotych, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej – również 100 złotych) pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżąca może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych. Końcowo wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 245 § 3 i art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. LS