II SA/Łd 1099/04

Dnia 4 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. - Decyzją Nr [...] z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Filii [...], działając na podstawie art.7 pkt 5, art.8 ust.1, art.38 ust.1,2,4, art.147 ust.1 i 4 ustawy z dnia12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.Nr 64, poz.593 ze zm.) orzekł o przyznaniu A. B. zasiłku okresowego od września do października 2004r. w kwocie 53,00,-zł. miesięcznie. Ustalił jednocześnie dzień 28.każdego miesiąca jako termin przekazywania przyznanych świadczeń oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wnioskodawczyni – A. B. przyznany został zasiłek okresowy ze względu na spełnienie kryterium dochodowego, uprawniającego do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej przy jednoczesnym wystąpieniu powodów wymienionych w art.7 pkt2-15 ustawy o pomocy społecznej. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła A. B., kwestionując wysokość przyznanego zasiłku okresowego. Wskazała, iż jej dwie niepełnoletnie córki nie prowadzą z nią wspólnego gospodarstwa domowego, "ponieważ podlegają obowiązkowi szkolnemu (uczą się i nie pracują oraz nie osiągają żadnych dochodów)". Jako osoba samotnie wychowująca dwoje dzieci, winna być zatem traktowana jak "samotnie gospodarująca, prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe". Zdaniem odwołującej, również zasiłek rodzinny nie jest dochodem. Zatem prawidłowo wyliczony zasiłek okresowy wynieść powinien co najmniej 337,50,-zł., maksymalnie zaś kwotę 675,-zł. Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w z art.107 §1 i 3 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.), art.1 ust.1 ustawy z dnia 12.października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz.U. Nr 79, poz. 856 ze zm.), art.7 pkt 5, art.8 ust.1, art.38 ust.1,2,4, art.147 ust.1 i 4 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.593 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu I instancji. W motywach orzeczenia wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż A. B. ma 45 lat, sama wychowuje dwoje dzieci: P. B., uczennicę Liceum Ogólnokształcącego oraz M. B., uczennicę III klasy Gimnazjum. Odwołująca posiada status osoby bezrobotnej, zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy od dnia [...]. Od dnia 21.grudnia 2002r. pozostaje bez prawa do zasiłku. Została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 31.sierpnia 2007r., nie pobiera świadczeń rentowych. Ma zaległości w opłatach podatku od nieruchomości, odcięty dopływ energii i gazu. Jedynym źródłem dochodu A. B. jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci, w łącznej kwocie 340,-zł. oraz zasiłek rodzinny w wysokości 86,-zł. Łączny dochód rodziny odwołującej wynosi zatem 426,-zł. Zgodnie z treścią art. 38 zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala natomiast ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Według art. 3 ust. 4 powołanej ustawy, potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom (zwłaszcza finansowym) opieki społecznej. Na podstawie dołączonych do akt sprawy dokumentów ustalono, iż jedynym źródłem dochodu odwołującej jest dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci w łącznej wysokości 340,-zł., zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w wysokości 86,-zł. oraz zasiłek stały w wysokości 174,-zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 600,-zł. Dochód odwołującej kształtuje się więc poniżej kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z brzmieniem art.147 ustawy o pomocy społecznej, w 2004r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) w przypadku rodziny - 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Zdaniem organu odwoławczego, wysokość zasiłku okresowego otrzymywanego przez odwołującą została wyliczona prawidłowo. Stanowi ona bowiem 15 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny, w tym przypadku: [316,-zł. x 3 osoby (948,-zł.) – 600,-zł. (348,-zł.)] x 15% = 52,30,-zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że ośrodki pomocy społecznej funkcjonują w sferze budżetowej. Prowadzą działalność usługową dla mieszkańców z danych terenów. Finansowane są zarówno z budżetu państwa, jak i budżetu gmin, gdyż są instrumentami polityki społecznej państwa. Pomoc społeczna może zaś być świadczona tylko w granicach posiadanych środków finansowych. Zadania realizowane przez ośrodki pomocy społecznej dzielą się natomiast na zadania o charakterze obligatoryjnym – tj. takie, które bezwzględnie muszą być wykonane oraz zadania o charakterze fakultatywnym, czyli takie, które mogą być realizowane dopiero po zaspokojeniu podstawowych potrzeb podopiecznych. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia [...] na wypłatę świadczeń finansowanych z zakresu zadań własnych gminy w 2004r. dysponuje łączną kwotą 588.922,-zł. Z powodu braku środków finansowych, do miesiąca sierpnia 2004r., Ośrodek w ogóle nie udzielał tychże świadczeń. Pomoc taka jest realizowana dopiero od miesiąca września. 2004r. Na wypłatę zasiłków okresowych do dnia 30.września 2004r. Ośrodek otrzymał kwotę 368.076,-zł. Pomocą pieniężną w tej formie objęto 950 gospodarstw domowych. Średnia wysokość wypłaconego zasiłku wynosiła 84,-zł. W roku 2004r., z uwagi na szczupłość posiadanych środków, zasiłki okresowe wypłacane są w minimalnej wysokości. Organ odwoławczy wskazał również, iż odwołującej przyznano także pomoc w formie zasiłku celowego w miesiącach kwietniu, maju i lipcu 2004r. w łącznej kwocie 400,-zł. Z tego powodu, pomimo niewyjaśnienia procesu wyliczania zasiłku okresowego przez organ I instancji, jego ustalenie jest, zdaniem organu odwoławczego, prawidłowe. Uchybienie wspomniane (naruszenie dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a.), nie miało zatem wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skargę na opisaną decyzję ostateczną złożyła A. B., kwestionując sposób obliczania dochodu rodziny. Powtarzając wywody zawarte w uprzednio wniesionym odwołaniu wskazała, iż przysługuje jej status osoby samotnie gospodarującej, której jedynym dochodem jest zasiłek stały. Zasiłek rodzinny wraz z dodatkami nie jest natomiast, zdaniem skarżącej, dochodem rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.i wniosło o jej oddalenie, odwołując się do merytorycznego uzasadnienia zawartego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.s.a., rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa materialnego bądź też normy procedury administracyjnej, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W szczególności zaś brak jest podstaw do zakwestionowania tak wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów art. 6 pkt 14, art. 8 ust. 1 pkt 2 oraz ust.3 art. 38 i art. 147 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U.Nr 64, poz.593 ze zm.) jak i sposobu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy. W szczególności zgodzić należy się ze stanowiskiem organów, iż skarżąca nie jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Wraz z córkami tworzy bowiem rodzinę, niezależnie od tego, że obie są jeszcze uczennicami i nie osiągają żadnych dochodów. Legalna definicja rodziny, zawarta w art. 6 pkt 14 nie pozostawia co do tego wątpliwości. Tym samym więc kryterium dochodowe przyjęte dla rodziny skarżącej nie może stanowić kwoty określonej w art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy i wynosić 461,-zł.; w konsekwencji zaś operacja matematyczna przedstawiona przezeń w odwołaniu i skardze, zmierzająca do konkluzji, iż należny jej zasiłek okresowy wynosić powinien co najmniej 337,50,-zł. jest nieprawidłowa. Nie jest również trafny zarzut niezasadnego zaliczenia przez organy zasiłku rodzinnego do dochodu rodziny skarżącej. Wskazana wyżej ustawa wprowadza bowiem własną definicję pojęcia dochodu przesądzając, iż stanowi go suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że zarówno zasiłek rodzinny, jak i towarzyszące mu dodatki, stanowią dochód rodziny. Osobną kwestię stanowi natomiast przyznanie skarżącej zasiłku okresowego na poziomie minimalnym, określonym w art.147 ust.1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Faktem jest bowiem, iż zgodnie z wolą ustawodawcy, w 2004r. minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku rodziny - 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny. Taka też jest wysokość dotacji celowej z budżetu państwa na pokrycie wydatków związanych z przyznaniem wspomnianych świadczeń. Obowiązkiem organu było zatem wskazanie przyczyn, dla których kwota wspomniana ustalona została na poziomie minimalnym. O ile więc uzasadnienie orzeczenia organu I instancji zawiera również w tym zakresie daleko idące braki, o tyle zostały one wyeliminowane przez organ odwoławczy. Szczegółowo bowiem wskazano, jaką pulą środków na poszczególne świadczenia dysponuje Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, Filia [...] oraz jakie jest społeczne zapotrzebowanie na świadczenia o charakterze obowiązkowym, co pozwala na ustalenie wysokości przyznawanych zasiłków okresowych jedynie na poziomie minimalnym. Również w tym zakresie zatem, rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nie narusza granic dozwolonego uznania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, wobec tego, iż zaskarżona decyzja prawa obowiązującego nie narusza, na podstawie art. 151 p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia.