II SA/Łd 11/15
WyrokWSA w Łodzi2015-05-08
Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Czesława Nowak-Kolczyńska, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami może stanowić podstawę do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli?Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ustawy z 1948 r. Przepis ten ma charakter procesowy, a nie materialnoprawny, i nie może być stosowany do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, ustawa z 1948 r. przewidywała nieodpłatne odstąpienie nieruchomości, a obecne przepisy nie przewidują możliwości dochodzenia rekompensaty za grunty przejęte w tym trybie.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa w 1952 r. na podstawie art. 13 ustawy z 1948 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że przejęcie nastąpiło nieodpłatnie i nie ma podstaw prawnych do ustalenia odszkodowania w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma charakter procesowy i nie może być podstawą do ustalenia odszkodowania, gdy przejęcie było nieodpłatne. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2015 roku sprawy ze skargi E. O. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość.
Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 31 października 2013 r. J. J. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości położonej w R. przy ul. A 20 i ul. B. 1-23 o pow. 1695 m². Wnioskodawczyni podniosła, że ówczesna właścicielka nieruchomości – M. R. H. nie miała swobodnej woli w zakresie bezpłatnego przeniesienia na własność Skarbu Państwa tej nieruchomości. Jak wynika z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w chwili obecnej niemożliwym jest wywłaszczenie z nieruchomości na rzecz Skarby Państwa bez wypłaty należnego odszkodowania. Dodała, że jej matka nigdy nie otrzymała wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie tej nieruchomości.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku, Prezydent Miasta Ł., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 104, art. 105 § 1 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz J. J. za nieruchomość położoną w R. przy ul. A 20 i ul. B 1-23. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej Ł.-Ś. z dnia 18 stycznia 1952 r. wydanym na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.U z 1948 r. Nr 35 poz. 240) zatwierdzono podział nieruchomości o pow. 1,1963 ha, stanowiącej własność M. R. H., położonej "przy ul. A nr 20 i ul. B nr 1-23". Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16. Wykonując powyższe zobowiązanie wynikające z art. 13 ust. 1 ustawy oraz orzeczenia o podziale nieruchomości z dnia 18 stycznia 1952 r., aktem notarialnym Nr [...] z dnia [...] M. R. H. przekazała bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa część nieruchomości objętej podziałem o pow. 0,1695 ha, z przeznaczeniem pod ulicę. Przejęcie prawa własności do części nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie sporządzenia aktu przekazania. Organ I instancji ocenił, że ze względu na tryb i podstawę przejęcia, do nieruchomości będącej przedmiotem wniosku nie mają zastosowania przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami o odszkowdowaniu. Dodatkowo, art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie przewiduje możliwości ustalenia odszkodowania jeżeli nie było one nigdy należne tj. kiedy przejęcie nieruchomości następowało na podstawie prawnej przewidującej wprost brak odpłatności takiego przejęcia. Zatem brak jest podstaw prawnych do ustalenia na rzecz wnioskodawczyni odszkodowania w trybie przepisów o gospodarce nieruchomości, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. J., wnosząc o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie stanowi podstawy prawnej do ustalenia wysokości oraz wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości, art. 21 ust. 2 Konstytucji w zw. z art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez wydanie decyzji dopuszczającej pozbawienie właściciela własności nieruchomości bez ustalenia oraz wypłaty odszkodowania z tego tytułu oraz art. 105 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie.
W toku postępowania organ odwoławczy powziął informację o śmierci wnioskodawczyni J. J., po której spadek nabyła w całości E. O.
Wspominaną na wstępie decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ zgodził się ze stroną skarżącą, że powołany art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do stanów faktycznych powstałych przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli do stanów faktycznych polegających na odjęciu, przejęciu lub ograniczeniu prawa własności, bez ustalenia należnego odszkodowania. Jednak przepis art. 129 ust.5 pkt 3 ma jedynie charakter procesowy, a nie materialnoprawny, nie jest zatem samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym przypadku należy ocenić, czy pobawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości. Organ wskazał, że w orzecznictwie sądowym przeważa pogląd, iż warunkiem zastosowania instytucji, o której mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., jest uprzednie stwierdzenie, że doszło do pozbawienia prawa własności, za które należy się odszkodowanie. Jeżeli do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Stwierdził, że pozbawienie praw do spornej nieruchomości nastąpiło bez odszkodowania, bowiem przy przejmowaniu nieruchomości w trybie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli nie wydawano decyzji administracyjnych, zarówno w przedmiocie przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a co za tym idzie, również odszkodowań za przejęte nieruchomości. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. ("właściciel nieruchomości podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie"), brak jest jednak aktualnie przepisu prawa, który regulowałby możliwość dochodzenia rekompensaty za grunty przejęte bezpłatnie, na podstawie powołanego przepisu. Zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. jest zatem w analizowanej sprawie wyłączone z tego powodu, że żaden przepis obowiązujący, ówcześnie ani dziś, nie przewiduje odszkodowania za grunt przejęty w trybie art. 13 ustawy z 1948 r. Wojewoda [...] nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji konstytucyjnej zasady wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem, o którym stanowi art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Podkreślił, że przepisy Konstytucji RP nie mogą same w sobie stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Postanowienia ogólnych zasad ustrojowych zawarte w Konstytucji znajdują bowiem konkretyzację w ustawach zwykłych, co oznacza, że art. 21 Konstytucji nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięć podejmowanych w procesie stosowania prawa. Ustawa o gospodarce nieruchomościami reguluje zagadnienia dotyczące ustalania i wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości w rozdziale 5 działu III, wyraźnie stanowiąc w art. 128 ust. 1, że wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości wywłaszczanej nieruchomości. Przytoczony przepis w pełni realizuje konstytucyjną zasadę możliwości orzekania o wywłaszczeniu jedynie za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP). Zasadą wyrażoną w art. 129 ust. 1 ustawy jest orzekanie przez właściwy organ o odszkodowaniu w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wyjątki od tej zasady przewidziane zostały w przepisie art. 129 ust. 5, który określa enumeratywnie sytuacje, w których wydaje się odrębną decyzję o odszkodowaniu, w tym m.in. sytuację gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie (art. 129 ust. 5 pkt 3). Jak zaznaczył organ przepis ten nie mógł jednak mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie ponieważ nie dotyczy on przypadków, w których nastąpiło nabycie przez Państwo własności nieruchomości nieodpłatnie, w oparciu regulację określoną w art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. Organ dodał, że podstawy prawnej do przyznania skarżącej należności nie da się też wywieść z art. 216 u.g.n. Zapis ust. 2 pkt 1 tego przepisu odnosi się co prawda do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r., ale przepis ten stanowi podstawę do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami tylko w zakresie zwrotu nieruchomości, wobec czego nie może on stanowić podstawy do ustalenia odszkodowania. Organ dodał, że przyczyną umorzenia postępowania na podstawie art. 105 k.p.a. był brak w ustawie o gospodarce nieruchomościami podstawy prawnej do zadośćuczynienia żądaniu, bowiem żaden przepis nie rozciągał przepisów dotyczących odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości na nieruchomości odstąpione nieodpłatnie na rzecz Skarbu Państwa.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła E. O., stwierdzając, że w sprawie dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania (art. 107 § 1, art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) oraz prawa materialnego tj. art. 129 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 518, art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 1 Protokołu do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, art. 13 ust. 1 w związku z art. 16 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Wojewoda [...] wskazał, że w podjętym rozstrzygnięciu, w podstawie prawnej powołał przepis proceduralny, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowił podstawę prawną dokonanego rozstrzygnięcia, polegającego na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta Ł., wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu odwoławczego przepisy prawa materialnego zwłaszcza ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie zostały powołane w podstawie prawnej tej decyzji, bowiem, mimo iż miały wpływ na dokonane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie, nie stanowiły jednak podstawy prawnej tej decyzji. Zdaniem Wojewody [...] nie ma obowiązku powołania w podstawie prawnej przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prowadzenia postępowania odwoławczego, podejmowania czynności w tym postępowaniu i formułowania wniosków, bowiem organ odwoławczy jest obowiązany powołać w podstawie jedynie przepis prawa stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z § 3
ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do merytorycznego rozpoznania.
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a.).
W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak [...] umorzającą postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość położoną w R. przy ul. A 20 i ul. B 1-23 o pow. 1695 m².
W przedmiotowej sprawie sporne jest czy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. może stanowić podstawę do przyznania skarżącej odszkodowania za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 13 ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
Przepis art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi: 5. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:
3) gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie.
Przywołany natomiast przepis ustawy z 1948 roku przewidywał, że:
Art. 13. 1. Właściciel nieruchomości, podlegającej podziałowi, obowiązany jest odstąpić bezpłatnie na własność gminy grunty - przeznaczone w planie zagospodarowania przestrzennego pod ulice, place, drogi - na cele użyteczności publicznej, jak również na cele przyszłej polityki terenowej osiedla w ilości, nie przekraczającej 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16.
2. Bezpłatne odstąpienie gruntów na własność gminy wolne jest od podatku od nabycia praw majątkowych, a koszty sporządzenia umów o przeniesieniu własności obciążają gminę.
Tak więc przepis ten przewidywał nieodpłatne odjęcie prawa wklasności nieruchomości w określonych w nim sytuacjach. Nieruchomości skarżącej została przejeta pod drogę a wartośc działlki wywłaszczonej o pow. 0,1695 ha stanowiła mniej niż 20% wartości wszystkich działek, obliczonej w myśl art. 16.
Całkowicie błędne są w tym zakresie wyliczenia przedstawione przez pełnomocnika skarżącej w skardze, który dokonuje sumowania procentów z przejętych części działek w stosunku do ich pierwotnej powierzchni. Procentów tych nie należy sumować, gdyż zawsze otrzyma się wadliwy wynik. Wynik sumy wadliwie wyliczonych procentów wyższy niż 20 % dał podstawę pełnomocnikowi do wysnucia wniosku, że i wartość jest wieksza niż 20 %. Dla przykładu, jeżeli z dwóch działek o tych samych powiechniach 1ha wydzielimy takie same działki pod drogę o pow. 0.15 ha ( czyli 15 % ) to z 2 ha wydzielimy 0.3 ha i będzie to stanowiło też 15 % a wiec procent będzie zawsze taki sam przy takich samych powierzchniach. Dokonując takich wyliczeń przy różnych powierzchniach należy odnieś to do całkowitej powierzchni dwóch działek czyli 1.1963 ha i powierzchni działek wydzielonych 0,1695 ha oraz wykonać nastęujące działanie: 0,1695 ha x 100 podzielić przez 1.1963 ha = 14,1687%.
Wyliczenia te, gdyby się potwierdziły zarzuty skargi i tak nie miałyby jadnak w sprawie decydującego znaczenia, a wyliczony wskaźnik procentowy powierzchni daje podstawę do stwierdzenia, że wartość odjętej własności stanowiła około 15 % jej ceny całkowitej.
Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela te poglady zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, które stanowią, że podstawy prawnej żądania skarżącej nie może stanowić art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nie ma on bowiem zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie u.g.n., a więc do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. nastąpiło przejęcie lub nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Przepis ten należy bowiem interpretować zgodnie z ogólną regułą stosowania ustawy do stanów faktycznych zaistniałych po jej wejściu w życie. Podkreśla się też, że żaden przepis ustawy, w tym art. 129 ust. 5 pkt 3, nie rozszerza zakresu stosowania jej przepisów dotyczących ustalania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości odstąpionych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r., tak jak ma to miejsce w przypadku przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 216 ust. 2 pkt 1 u.g.n.).
Zgodzić należy się również z organem, że sam przepis art. 129 ust.5 pkt 3 u.g.n. ma jedynie charakter procesowy, a nie materialnoprawny, nie jest zatem samoistną podstawą do ustalenia odszkodowania. Obowiązek ustalenia odszkodowania musi wynikać z odrębnych podstaw prawnych. Zatem ustalenie odszkodowania może nastąpić, jeżeli obecnie obowiązujące przepisy prawa materialnego przewidują przyznanie odszkodowania za określony sposób lub formę pozbawienia praw do nieruchomości w przeszłości. W każdym przypadku należy ocenić, czy pozbawienie praw przed wejściem w życie u.g.n. nastąpiło w takiej formie prawnej lub przy zastosowaniu takiej instytucji prawnej, która znajduje odzwierciedlenie w obecnie obowiązującej formie przejmowania praw do nieruchomości. Warunkiem zastosowania instytucji, o której mowa w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., jest uprzednie stwierdzenie, że doszło do pozbawienia prawa własności, za które należało się odszkodowanie. Jeżeli do wywłaszczenia doszło w oparciu o przepis, który przewidywał przejęcie na własność Skarbu Państwa określonego mienia bez odszkodowania, to nie można do skutków takiego przejęcia stosować art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n.
Skarżąca nie pozostaje jednak na gruncie obecnego systemu prawnego pozbawiona ochrony swych praw.
Przepis art. 216 ust. 2 u.g.n. pkt 1 stanowi: 2. Przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa albo gminy odpowiednio na podstawie:
1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz. 240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172);
Przepis ten odsyła do tych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( art. 136 i następne ), które regulują zagadnienia związane ze zwrotem nieruchomości wywłaszczonych ale i tych, gdzie prawo własności zostało odjęte na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, oczywiście wynik korzystny uzależniony jest od spełnienia przesłanek przewidzianych w tych przepisach dla możliwości uzyskania zwrotu nieruchomości.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organ I instancji konstytucyjnej zasady wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem, o którym stanowi art. 21 ust. 2 Konstytucji RP. Zgodzić się należy z organem, że przepisy Konstytucji RP nie mogą same w sobie stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Postanowienia ogólnych zasad ustrojowych zawarte w Konstytucji znajdują bowiem konkretyzację w ustawach zwykłych, co oznacza, że art. 21 Konstytucji nie może stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięć podejmowanych w procesie stosowania prawa. Ustawa o gospodarce nieruchomościami reguluje zagadnienia dotyczące ustalania i wypłaty odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości w rozdziale 5 działu III, wyraźnie stanowiąc w art. 128 ust. 1, że wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości wywłaszczanej nieruchomości. Przytoczony przepis w pełni realizuje konstytucyjną zasadę możliwości orzekania o wywłaszczeniu jedynie za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji RP).
W ocenie Sądu również nie zasadne są zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 i 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa. Nie zasługują one na akceptację, bowiem organy zebrały i rozważyły wyczerpująco materiał dowodowy a następnie wydane rozstrzygnięcie uzasadniły w sposób wyczerpujący i kompletny.
Mając powyższe na względzie, Sąd uznał działanie organów administracji
w niniejszej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego, nie dopatrzył się też naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
A. P.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło