II SA/Łd 110/05

Dnia 10 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Stępień, Sędzia NSA :Anna Łuczaj (spr.), Asesor WSA: Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant: asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania sprawy do organu właściwego p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. II SA/Łd 110/05 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...], znak [...], wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. przekazał według właściwości komplet dokumentów dotyczących umieszczenia J. P. w domu pomocy społecznej. Odpis postanowienie doręczono Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. (zwrotne potwierdzenie odbioru – akta administracyjne). Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. domagając się uchylenia w całości zaskarżonego postanowienia i uznania, że organem właściwym do rozpatrzenia sprawy umieszczenia J. P. w domu pomocy społecznej jest Miejsko – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. postanowieniem z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podał, że przebywający w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w W. J. P. zwrócił się o umieszczenie go w domu pomocy społecznej z uwagi na długotrwałą chorobę psychiczną. Kierownik Gminno - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. uznał się za organ niewłaściwy miejscowo do wydania decyzji w sprawie i w związku z tym wskazanym wyżej postanowieniem przekazał sprawę Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w K. Jako przesłankę rozstrzygnięcia wskazano okoliczność, że miejscem zameldowania na stałe J. P. jest P. w gminie K., gdzie J. P. ma zamiar powrócić po zakończeniu leczenia. W skardze do Sądu na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił rażące naruszenie art. 59 ust. 1 i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ) oraz art. 25 i art. 28 kodeksu cywilnego wskazując, że J. P. od 1969 r. przebywa i zamieszkuje na terenie Miasta i Gminy W. Nadto Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. zarzucił naruszenie przepisów art. 6 ust. 1, art. 7 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 887, poz. 960), z których wynika, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Podniósł, że oświadczenia J. P. dotyczące woli powrotu do miejsca zameldowania nie mogą stanowić dowodu w sprawie, ponieważ wnioskodawca, będąc osobą chorą psychicznie, nie jest w stanie samodzielnie pokierować swoim postępowaniem. Zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości miejscowej powinno mieć zatem zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Za takie miejsce strona skarżąca uznaje gminę W. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie z uwagi na bezzasadność zarzutów skargi. Kolegium podkreśliło, że przepis art. 59 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593) stanowi, że organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu kierowania jej do domu pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, przepis ten nie precyzuje, czy jest to organ gminy właściwy dla miejsca zameldowania na pobyt stały lub czasowy, czy też pobytu w danej miejscowości. Sprecyzowanie tego przepisu stanowi art. 101 cytowanej ustawy, zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "zamieszkania". Konieczne zatem było zastosowanie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz przepisów kodeksu cywilnego. Po przesłaniu J. P. zawiadomienia o terminie rozprawy wyznaczonej w niniejszej sprawie, zwrotne potwierdzenie odbioru powróciło z adnotacją doręczyciela "adresat zmarł". J. P. zmarł w dniu 28 lutego 2005 r. (odpis skrócony aktu zgonu – Urząd Stanu Cywilnego w W. – zgodnie z treścią aktu zgonu Nr [...] z dnia 23 maja 2005 r. – k. 24 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1. jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2. w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3. oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, iż nie można wydać decyzji załatwiającej sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny te mogą powstać na skutek faktów naturalnych bądź zdarzeń prawnych. Jako jedną z nich należy wskazać śmierć strony postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania ten należy rozpatrywać w łączności z przepisami dotyczącymi zawieszenia postępowania. Jednak w sytuacji, gdy postępowanie toczy się w sprawie praw lub obowiązków osobistych, które nie przechodzą na następców prawnych, bo są związane z określoną osobą, śmierć strony daję podstawę do umorzenia postępowania. / por. J. Borkowski [ w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego- Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s.462 -463 /. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wniosek J. P. o umieszczenie wnioskodawcy w domu pomocy społecznej. Istotą sprawy jest rozstrzygnięcie o istnieniu / bądź nie / uprawnienia J. P. do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Przedmiot postępowania odnosi się zatem wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego J. P. Wynik tego postępowania, w zakresie wynikającym z wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej, nie dotyczy interesu prawnego ewentualnych następców prawnych. Uprawnienia osobiste wygasają wraz ze śmiercią osoby, której przysługiwały. Tym samym z chwilą śmierci J. P. bezprzedmiotowe stało się postępowanie w sprawie umieszczenia w domu pomocy społecznej, a zatem bezprzedmiotowe stało się także postępowanie sądowo – administracyjne w niniejszej sprawie tj. przekazania według właściwości akt sprawy J. P. Kwestia objęta zaskarżonym postanowieniem jest bowiem nierozerwalnie związana z postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia sprawy umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ma charakter wpadkowy – byt prawny tegoż postępowania jest całkowicie zależny od bytu prawnego postępowania wywołanego wnioskiem J. P. Jak wyżej wskazano, J. P. zmarł w dniu 28 lutego 2005 r. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, należy stwierdzić, że stosunek materialno - prawny, wynikający z prowadzonego postępowania administracyjnego, stracił jeden ze swoich elementów - brak jest podmiotu postępowania. Zaistniała więc przyczyna o charakterze podmiotowym, która uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania i skutkować musi jego umorzeniem. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w postanowieniu. Jednocześnie jednak Sąd zauważa, że wprawdzie - stosownie do art. 65 § 1 k. p. a. -przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, to jednak zgodnie z art. 141 § 1 k. p. a. zażalenie na postanowienia wydane w toku postępowania przysługuje stronie. Organ administracji publicznej może zaś wdać się w spór o właściwość i wystąpić z wnioskiem o rozpatrzenie tego sporu w trybie przewidzianym w art. 22 § 1 pkt 1 k. p. a. W myśl art. 22 § 1 pkt 1 k. p. a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego rozstrzygają, z wyjątkiem przypadków określonych w pkt 2-4 - wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu - sąd administracyjny.