II SA/Łd 1100/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA: T. Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2004 r., w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi A. A. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] 2/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego A. A. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego, Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania A. A. uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ orzekający stwierdził, że A. A. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek ten nie mógł być jednak uwzględniony. Zgodnie, bowiem z treścią art. 22 ust. 3 wyżej powołanej ustawy, wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust.4, mogły być kierowane w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1998r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Strona natomiast złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich po upływie wyżej wymienionego terminu ustawowego. Na powyższą decyzję A. A. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 wyżej powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), decyzja podlega uchyleniu w całości lub części, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanego artykułu wnioski o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4, z zastrzeżeniem ust. 4 mogły być kierowane, w trybie, o którym mowa w ust. 1, do dnia 31 grudnia 1998 r. przez osoby zamieszkałe na stałe w Polsce, a do dnia 31 grudnia 1999 r. przez osoby zamieszkałe poza granicami Polski. Cytowane unormowanie było przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, pod kątem jego zgodności z przepisami Konstytucji RP. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego z art. 2 i art. 32 Konstytucji (DZ.U. z dnia 29 kwietnia 2003 r.). Przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach został dodany nowelizacją z dnia 25 kwietnia 1997 r. i wprowadził -dotychczas tej ustawie nieznany - termin zamykający drogę uzyskania i potwierdzenia statusu kombatanta z upływem 1997 r. W ramach tej samej nowelizacji została rozszerzona lista tytułów uprawniających do uzyskania statusu kombatanta. Spowodowało to konieczność ponownego przedłużenia terminu do końca 1998r. W motywach rozstrzygnięcia Trybunał podkreślił, iż wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość dochodzenia uprawnień kombatanckich doprowadziło do stanu, w którym osoby znajdujące się, na podstawie tych samych przepisów, w tej samej sytuacji (będące kombatantami) mogą być różnie traktowane, jeżeli chodzi o oficjalne uznanie ich statusu przez państwo. Ponadto po zmianach ustawy o kombatantach, dokonanych w 1997r. i 1999r. oraz nieuprawnionej "wykładni" przepisu art. 22 ust.3 tej ustawy, dokonanej przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, doszło do podziału kombatantów na tych, którzy utracili termin do dochodzenia swych praw i takich, którzy żadnym terminem nie są ograniczeni. Trybunał Konstytucyjny stanął na stanowisku, że w odniesieniu do osób objętych szczególną ochroną, wynikającą z art. 19 Konstytucji, wprowadzenie terminu różnicującego ich sytuacje prawną, narusza konstytucyjne wartości wyrażone w zasadach zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę równości (art. 2 i 32 Konstytucji). Analizowany przepis art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach utracił zgodnie z powołanym wyrokiem moc z dniem 29 kwietnia 2003 r. W przedmiotowej sprawie powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł po wydaniu zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że organ administracji publicznej umorzył postępowanie administracyjne w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją RP. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 22 ust. 3 z Konstytucją, stanowi w myśl art. 145a § 1 kpa podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, nie ulega wątpliwości, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca obarczone są wadą kwalifikowaną, dającą podstawę do żądania wznowienia postępowania administracyjnego. Sytuacja taka, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadniała, uchylenie decyzji, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368 ze zm.)-por. niepublikowane wyroki NSA z dnia 2 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1360/97 oraz z dnia 11 sierpnia 1999 r., sygn. akt II SA 1027/99. Wymieniony przepis art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o NSA był odpowiednikiem obecnie obowiązującego przepisu 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 119 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli m. in. decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 wymienionej wyżej ustawy orzekł jak w pkt. 1 wyroku. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - pkt 2 wyroku. Z uwagi na treść zaskarżonej decyzji, Sąd nie podjął rozstrzygnięcia, o jakim mowa w art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.