II SA/Łd 1105/11

Dnia 15 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia przeglądania akt sprawy dotyczących budynku mieszkalnego oraz sporządzania z nich notatek i odpisów postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. j.m. Skargą z dnia 15 września J. B. zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia przeglądania akt sprawy dotyczących budynku mieszkalnego oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. W dniu 14 listopada 2011r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Posiada mieszkanie o powierzchni 37 m². Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej kwocie 3.494 zł. Strona nie zadeklarowała posiadania żadnego innego wartościowego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wraz z żoną są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie to kwota rzędu 1.025 zł. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem z prostego zestawienia dochodów i deklarowanych wydatków wynika, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów udziału w postępowaniu przed sądem, w tym ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Ponadto skarżący w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach pominął, iż jest właścicielem nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A., co jedynie wzmacnia przekonanie o braku podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. W dniu 12 grudnia 2011r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2011r. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący przytoczył okoliczności budowy domu na nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy A., która rozpoczęła się w 1996r. Następnie skarżący podniósł, że od 2002r. żona nie uczestniczy w kosztach budowy, a swoją emeryturę przeznacza na leczenie, a ponadto przez ostatnie 9 lat żyją w separacji. Dodał także, że w przyszłym roku czeka go wydatek ponad 10.000 zł na pokrycie dachu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. Oznacza to, iż skarżący zobowiązany był do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawione przez skarżącego informacje nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie udziału w postępowaniu przed sądem. Przede wszystkim podnieść należy, że zawarte w urzędowym formularzu oświadczenie skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach jest sprzeczne z oświadczeniem zawartym w sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 16 listopada 2011r. Z informacji zawartych w urzędowym formularzu wynika, że skarżący razem z żoną prowadzi gospodarstwo domowe i wspólnie osiągają miesięczny dochód w wysokości 3.493 zł. Natomiast w sprzeciwie skarżący zaznaczył, iż od 2002r. żyje z żoną w separacji. Skarżący nie wskazał, jednak czy zestawienie deklarowanych wydatków, które opiewają miesięcznie na kwotę ok. 1.025 zł, obejmują wydatki ponoszone razem z żoną, czy wyłącznie przez skarżącego. Ma to istotne znaczenie dla oceny wiarygodności oświadczeń skarżącego, bowiem jeżeli skarżący faktycznie prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i osiąga dochód miesięczny w wysokości 1.229,39 brutto, a ponoszone przez niego wydatki przekraczają ponad 80% osiąganych dochodów, to w związku uzasadnione byłoby przekonanie, że skarżący nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Jednakże taki wniosek kłóci się z oświadczeniem skarżącego o zamiarze dokonania w przyszłym roku inwestycji polegającej na pokryciu dachu. Skarżący sam oświadczył, że inwestycja ta przekroczy kwotę 10.000 zł. Z powyższego wynika, że skarżący dysponuje już określoną kwotą przeznaczoną na realizację powyższej inwestycji, natomiast zestawienie miesięcznych dochodów (1.229,39 zł) i deklarowanych wydatków (1.025 zł) nie daje podstaw do stwierdzenia, że skarżący byłby w stanie zaoszczędzić kwotę przekraczającą 10.000 zł, wyłącznie z dochodów wykazanych w formularzu urzędowym. W związku z tym należy stwierdzić, że skarżący nie uzasadnił należycie wniosku o przyznanie prawa pomocy, a jego oświadczenia o uzyskiwanych miesięcznych dochodach i deklarowanych miesięcznych wydatkach są niewiarygodne. Podkreślenia wymaga, że strona, która wnosi skargę do sądu musi liczyć się z tym, że w związku z tym faktem powstanie po jej stronie obowiązek uiszczenia kosztów sądowych. Jeżeli posiada określone oszczędności, to powinna przeznaczyć ich część na pokrycie kosztów sądowych. Prawo pomocy jest bowiem przeznaczone dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Na marginesie można wskazać, iż skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł, co stanowi najmniejszą kwotę wpisu sądowego zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 i art. 260 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. j.m.