II SA/Łd 1112/04

Dnia 6 maja 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...]. Mocą decyzji z dnia [...] organ I instancji zmienił własną wcześniejszą decyzję z dnia [...], Nr [...] w części dotyczącej wysokości zasiłku okresowego i ustalił wysokość zasiłku okresowego w miesiącu październiku 2004 roku na kwotę 92,20 zł. W motywach organ wyjaśnił, iż ze względu na zgłoszoną zmianę sytuacji finansowej, która wynika z wstrzymania wypłaty dodatku do czynszu od miesiąca października 2004 r. należało podwyższyć wysokość zasiłku okresowego na kwotę 92,20 zł (czyli 20% od kwoty 461 zł). Jednocześnie organ podał, iż objął stronę pomocą w postaci jednego gorącego posiłku dziennie. W odwołaniu od powyższej decyzji M. C. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz przyznanie talonów żywnościowych. Oświadczyła, że od stycznia 2004 r. ma odcięty dopływ gazu i z otrzymywanego zasiłku okresowego nie jest w stanie uregulować zadłużenia w gazowni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania mocą decyzji datowanej na [...] utrzymało w mocy kontestowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wywodził, iż M. C. jest osobą samotną, nie ma osób zobowiązanych do alimentacji, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Zadłużenie w opłatach czynszowych występuje od grudnia 2002 r., a dopływ gazu do lokalu jest odcięty. Nie posiada żadnego źródła dochodu. Dalej organ wskazał, iż zgodnie z regulacją art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), przyznawanie i wypłacanie zasiłków okresowych należy do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1, ust 3 i 4 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, czyli kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Zgodnie z unormowaniem art. 38 ust 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3, 4, 5 i 6 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie i niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a jej dochodem, w każdym przypadku kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W myśl art. 147 ust. 1 pkt 1 ustawy, w roku 2004 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej określają pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa powołaną do niesienia pomocy osobom i rodzinom, które z różnych przyczyn znalazły się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokonać tych trudności wykorzystując własne możliwości. Potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. W ocenie organu II instancji, w sprawie bezspornym jest, że M. C. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej stanowi kwota 461 zł, a strona nie uzyskuje żadnego dochodu i co za tym idzie spełnia warunki formalne do ubiegania się o zasiłek okresowy. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ustawodawca wyraźnie określił warunki przyznania zasiłku okresowego oraz zasady jego wypłaty. Wobec tego, organy nie mogą w sposób uznaniowy orzec o przyznaniu zasiłku okresowego. Organ odwoławczy uznał więc, że decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego w miesiącu październiku w kwocie 92,20 zł jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i unormowań dotyczących pomocy społecznej. Odnosząc się do wniosku strony o przyznanie talonów żywnościowych organ wyjaśnił, że w ramach możliwości finansowych strona została objęta pomocą w postaci jednego gorącego posiłku dziennie. Z informacji uzyskanej od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia [...] (pismo z dnia [...]) wynika, że na wydatki w okresie od stycznia do października 2004r. oraz zobowiązania do końca roku na realizację programu pilotażowego dotyczącego taniego wyżywienia, zabezpieczono kwotę 40.000 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. C. podała, iż decyzja II instancji nie jest zgodna z ustawą o pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu kontestowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zdaniem składu orzekającego, w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Koniecznym do ukazania błędu organu jest przedstawienie regulacji materialno – prawnej. Podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 38 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2). Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby i nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 3 i 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala organ na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5). W ustawie o pomocy społecznej istnieje jednak przejściowe uregulowanie szczególne, zawarte w treści art. 147. Przepis ten bowiem stanowi, iż w roku 2004 minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby. W stanie faktycznym sprawy, organ I instancji zmienił własną wcześniejszą decyzję w przedmiocie zasiłku okresowego w zakresie ustalenia jego wysokości i przyznał M. C. zasiłek w kwocie 92,20 zł. Powodem była zmiana sytuacji materialnej skarżącej, bowiem z dniem 1 października 2004 r. utraciła ona prawo do dodatku mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organy oby instancji powołały się na trudną sytuację finansową organów pomocy społecznej. W aktach administracyjnych znajduje się zestawienie środków finansowych pozostających w dyspozycji Filii [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Jednakże zauważyć należy, że zestawienie to przedstawia tylko kwoty pozostające w dyspozycji organu, czyli jest niekompletne. Dostrzec również należy, iż dokument ten został przesłany do organu II instancji w dzień po wydaniu decyzji, bowiem kontestowana w skardze decyzja została wydana w dniu [...], a zestawienie zostało przesłane faksem w dniu [...]. Wynika z tego, iż stwierdzenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w treści uzasadniania zaskarżonej decyzji nie miały poparcia w materiale dowodowym. Zdaniem Sądu, w uzasadnieniu decyzji organ powinien również wziąć pod uwagę unormowanie przepisu art. 147 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten, jak to już zostało podane stanowi wyjątkowe uregulowanie przejściowe, gdyż określa minimalną wysokość zasiłku okresowego w roku 2004. Ważnym jest sformułowanie zawarte w treści tej normy, a mianowicie określenie "minimalna". Wynika z tego, iż organ powinien rozważyć ewentualność polegającą na przyznaniu stronie wyższej (niż 20 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem) kwoty zasiłku. Powinno to również znaleźć wyraz w rozważaniach zawartych w uzasadnieniu decyzji. Brak taki powoduje, iż w sprawie doszło również do naruszenia przepisu art. 107 § 3 kpa. Na końcowym etapie rozważań wskazać należy na brak wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych decyzji organu I instancji z dnia [...], na którą powołuje się ten organ w treści rozstrzygnięcia, jak i dowodów doręczenia stronie decyzji I instancji. Co więcej, na samej decyzji nie ma nawet odręcznej adnotacji określającej datę odebrania jej przez skarżącą. Zestawienie dat pozwala jednak przyjąć, iż odwołanie zostało złożone w terminie, bowiem decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej datowana jest na dzień [...], a odwołanie wpłynęło do organu w dniu 12 października 2004 r. Konkludując, skład orzekający uznał, iż w sprawie zostały naruszone zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa. Wobec wskazanych powyżej nieprawidłowości Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. Sąd orzekł na mocy unormowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.