II SA/Łd 1120/05

WyrokWSA w Łodzi2006-02-23

Skład orzekający: Anna Stępień, Ewa Markiewicz, Ewa Cisowska-Sakrajda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej za samowolnie wybudowaną wiatę garażową zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy i ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich?
Ratio decidendi
Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 i 107 § 3 KPA, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie uwzględniły wszystkich okoliczności, a w szczególności nie przeprowadziły należytego postępowania w zakresie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, mimo że było to konieczne ze względu na przeciwstawne interesy stron. Ponadto, uzasadnienie postanowienia o opłacie legalizacyjnej nie zawierało wyjaśnienia sposobu obliczenia tej opłaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 15 000 zł za samowolnie wybudowaną wiatę garażową. Inwestorzy wybudowali wiatę w latach 1998-1999 bez pozwolenia na budowę. Po postępowaniu legalizacyjnym, organ I instancji zatwierdził projekt i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Po odwołaniu sąsiadów, organ II instancji uchylił decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na wątpliwości co do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi i konieczność ochrony interesów sąsiadów. Następnie organ I instancji ustalił opłatę legalizacyjną, a organ II instancji utrzymał ją w mocy, mimo że skarżący podnosił trudną sytuację materialną i wskazywał na winę inżyniera budowlanego.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 100,00 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego; 4. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego S. K. kwotę 240,00 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wraz z należnym podatkiem od towarów i usług.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 23 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Marek Pilc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 roku sprawy ze skargi W. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego W. M. kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 4. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz ustanowionego z urzędu radcy prawnego S. K., Kancelaria Radcy Prawnego "Acces" w Łodzi, Al. Mickiewicza 15A lok. 36 kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wraz z należnym podatkiem od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nakazał L. i W. M. przedłożenie w terminie do 31 maja 2004 r. określonych dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2003r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.)dotyczących wiaty zlokalizowanej na będącej ich własnością nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A. W uzasadnieniu wskazano, iż w związku z interwencją sąsiadów Z.B. i W.L. z dnia 21 lutego 2001 r. Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Ł. wszczął postępowanie w sprawie przedmiotowej wiaty garażowej. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych organ stwierdził, iż na nieruchomości przy ul. A wybudowana została w latach 1998-1999 bez wymaganego pozwolenia na budowę wiata znajdująca się w granicy z sąsiednią nieruchomością. Wobec wydania w dniu 7 sierpnia 2002 roku przez Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego decyzji nakazującej zaniechania robót budowlanych przy budowie jednorodzinnego budynku mieszkalnego zlokalizowanego na tej samej nieruchomości sporna wiata nie może być dłużej użytkowana jako zaplecze budowy, a wiec należy zbadać czy istnieją przesłanki umożliwiające jej legalizację. Wobec wykonania przez inwestorów obowiązków nałożonych powyższym postanowieniem i potwierdzenia w wyniku czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 10 września 2004 r. na przedmiotowej nieruchomości zgodności przedłożonych dokumentów ze stanem faktycznym, decyzją Nr [...] z dnia 8 października 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego zatwierdził L. i W.M. projekt architektoniczno-budowlany wiaty garażowej i nałożył obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie. Od tej decyzji odwołanie wnieśli sąsiedzi Z. B. i W. L., podnosząc iż zaskarżona decyzja jest dla nich krzywdząca w związku z niezachowaniem przepisowej odległości od granicy działki oraz przepisowej wysokości wiaty. Podnieśli również, iż przedmiotowa wiata miała być postawiona tylko do czasu zakończenia budowy domu, a następnie rozebrana. Decyzją Nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie do przepisu art. 48 ust.2 jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem organ prowadzi postępowanie legalizacyjne wydając postanowienie, w którym określa dokumenty niezbędne do wyjaśnienia prawidłowości stanu faktycznego. Inwestorzy w przedmiotowej sprawie dysponują ostateczną decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 24 sierpnia 1998 r. na wybudowanie wiaty na przedmiotowej nieruchomości, co spełnia wymogi dotyczące zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Natomiast w ocenie organu odwoławczego istnieją wątpliwości co do spełnienia drugiego warunku określonego powyższym przepisem ze względu na usytuowanie obiektu budowlanego przy granicy działki. Kwestia ta nie była poddana ocenie organu I instancji jakkolwiek dotyczy istotnego dla strony skarżącej interesu prawnego. Ponadto jako poważną wadę zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uznał wydanie jej bez uprzedniego określenia w drodze postanowienia wysokości opłaty legalizacyjnej stosownie do przepisu art. 49 ust. l Prawa budowlanego, do ustalenia której stosuje się przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. l Prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien odnieść się do prawidłowości projektu architektoniczno-budowlanego biorąc pod uwagę przepisy dotyczące sprawdzenia projektu budowlanego określone w art. 35 ust. 1, a w szczególności zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami w tym techniczno-budowlanymi i w przypadku uznania, że spełnione są te wymogi wydać postanowienie nakładające na inwestora opłatę legalizacyjną zgodnie z przepisami regulującymi wysokość opłaty legalizacyjnej. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. Ustalił L. i W.M. opłatę legalizacyjną w wysokości 15 000 złotych za samowolnie wybudowaną wiatę garażową zlokalizowaną w Ł. przy ul [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż po ponownym przeanalizowaniu posiadanej dokumentacji z której wynika, iż przedmiotowa wiata wybudowana w granicy między posesjami ul. A i ul. B spełnia warunki określone w decyzji z dnia [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wybudowanie wiaty garażowej na nieruchomości przy ul. B w Ł. jest także zgodne z warunkami technicznymi zawartymi w rozdziale II § 12 punkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Złożona dokumentacja jest prawidłowa i zgodna ze stanem faktycznym. W myśl art. 2 ust 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r o zmianie ustawy Prawo Budowlane (Dz.U Nr 93 poz. 888 ) do spraw wszczętych a nie zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy do obliczania kar, o których mowa w art. 59f ustawy Prawo budowlane oraz opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie z art. 49 ust. 2 wysokość opłaty legalizacyjnej oblicza się stosując pięćdziesięciokrotność iloczynu stawki (s = 300 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k = 1) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w = 1) w przedmiotowej sprawy wynosi ona 15.000 zł, a jej uiszczenie stanowi warunek zalegalizowania popełnionej samowoli budowlanej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł W. M., który wskazując na swoją trudną sytuację materialną i życiową domagał się jego uchylenia. Po rozpoznaniu zażalenia inwestora, [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. postanowieniem Nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podkreślił, iż przedmiotowa wiata została zaliczona do III kategorii obiektów budowlanych obejmujących inne niewielkie budynki, jak: domy letniskowe, budynki gospodarcze, garaże do dwóch stanowisk włącznie, dla których ustawodawca określił współczynnik kategorii (k) - 1,0 oraz współczynnik wielkości (w) - 1,0. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. w sposób prawidłowy ustalił wysokość opłaty legalizacyjnej na kwotę 15.000 zł. Odnosząc się do podnoszonej w zażaleniu kwestii przekroczenia przez ustaloną opłatę legalizacyjną możliwości finansowych skarżącego wyjaśnił, że okoliczności te jako nie mające odniesienia w przepisach prawa budowlanego nie mogą być brane pod uwagę przy podejmowaniu rozstrzygnięcia przez organ nadzoru budowlanego. Wysokość opłaty legalizacyjnej i sposób jej naliczania zostały uregulowane w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego, a zatem organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie legalizacyjne pozbawiony jest przy ustalaniu wysokości należnej opłaty możliwości odwoływania się do elementów oceny o charakterze ekonomicznym, leżących po stronie zobowiązanego. W dniu 27 października 2005 roku W. M. wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której przedstawił stan dotychczasowego postępowania, powtórzył argumentacje podnoszoną uprzednio w odwołaniu od postanowienia organu I instancji i wskazał, iż domaga się uchylenia krzywdzącego postanowienia, gdyż winę za zaistniałą samowolę budowlaną ponosi nie on, lecz wynajęty przez niego inżynier budowlany. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko oraz argumentację podnoszoną w toku dotychczasowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. l § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Ł. nakładającego na skarżącego obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej za samowolnie wzniesioną wiatę garażową zlokalizowaną na nieruchomości przy ul. [...] w Łodzi. Badając zaskarżone postanowienie pod względem jego legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których zostało wydane Sąd stwierdził, że zostało podjęte z naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) - zwanej dalej "k.p.a.", w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie rozważań w przedmiotowej sprawie wskazać należy, iż stosownie do treści przepisu art. 110 k.p.a. organ administracji publicznej związany jest własną decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Z powyższej zasady wynika, że decyzja taka nie może być zmieniona lub uchylona przez organ, który ją wydał, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Organ ten nie może również w jakikolwiek inny sposób uchylić się od tego związania. Związanie organu administracyjnego decyzją oznacza, iż wahania odnośnie sposobu załatwienia danej sprawy dopuszczalne w toku postępowania kończą się z chwilą doręczenia lub ogłoszenia decyzji. W ten sposób strona uzyskuje wiadomość o definitywnym w danym stanie sprawy stanowisku organu, wyrażającym się w jej załatwieniu w odpowiedniej instancji. Stwarza to jakościowo nową sytuację procesową strony w postępowaniu ustalając dla niej ramy dalszej obrony swoich interesów prawnych. Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego obowiązującego w nowym brzmieniu od dnia 11 lipca 2003 r. nakazanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu możliwe jest po ustaleniu braku możliwości dokonania jego legalizacji. Ustawodawca odstępując od rygoryzmu art. 48 Prawa budowlanego w dotychczasowym brzmieniu, który nie dopuszczał możliwości legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, stworzył możliwość przeprowadzenia postępowania, które może zakończyć się wydaniem decyzji legalizującej dokonaną samowolę, o której mowa w art. 49 ust. 4 Prawa budowlanego. Warunkiem zalegalizowania obiektu wzniesionego bez pozwolenia na budowę jest ustalenie zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgodności z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi, w zakresie umożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. W toku postępowania legalizacyjnego, poza wskazanymi czynnościami badawczymi, których wyniki przesądzają o możliwości legalizacji samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego lub jego części organ administracyjny ma obowiązek ustalenia w drodze postanowienia opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia opłaty legalizacyjnej stosuje się przepisy o wymierzaniu kary za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę, ustalone w art. 59f Prawa budowlanego. Kary te, na potrzeby legalizacji samowoli budowlanej, podlegają z mocy ustawy pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane). Tak więc warunkiem wymierzenia opłaty legalizacyjnej jest ustalenie przez organ nadzoru budowlanego dopuszczalności legalizacji samowoli budowlanej, bowiem samo uiszczenie opłaty legalizacyjnej przy braku zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz zgodności z obowiązującymi przepisami w tym techniczno-budowlanymi uniemożliwi jej legalizację. Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia 8 października 2004 roku zatwierdzającą L. i W.M. projekt architektoniczno-budowlany wiaty garażowej i nakładającą obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w przedmiotowej sprawie istnieją wątpliwości co do spełnienia warunku dotyczącego nie naruszania przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem ze względu na usytuowanie obiektu budowlanego przy granicy działki. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał, iż przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien odnieść się do prawidłowości projektu architektoniczno-budowlanego biorąc pod uwagę przepisy dotyczące sprawdzenia projektu budowlanego określone w art. 35 ust. 1, a w szczególności zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami w tym techniczno-budowlanymi. Podkreślił, iż kwestia ta jest istotną w sprawie z uwagi na potrzebę ochrony interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiedniej. W przypadku uznania, że spełnione są wymogi określone w przepisach techniczno-budowlanych należy wydać postanowienie nakładające na inwestora opłatę legalizacyjną zgodnie z przepisami regulującymi wysokość opłaty legalizacyjnej. W tym miejscu należy podkreślić, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony został pogląd, że pozwolenie na budowę przy granicy nieruchomości może być wydane wyjątkowo, gdy są ku temu szczególnie uzasadnione przyczyny. Właściwą podstawę prawną do dokonania oceny możliwości wydania pozwolenia na budowę przy granicy nieruchomości stanowi konieczność poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, o której mowa w przepisie art. 5 § 1 ustęp 9 obowiązującego Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2001r. sygn. akt OSA 4/01opubl. w ONSA 2001/4 poz. 145). Pogląd ten wyrażony został w sprawie dotyczącej wydania pozwolenia na budowę lecz w pełni zachowuje aktualność w przypadku legalizacji samowoli budowlanej dokonanej w granicy działki. W wyroku z dnia 16 listopada 2004 roku w sprawie sygn. akt OSK 786/04 (opubl. w ONSAiWSA 2005/4/86) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż rozpoznając wniosek inwestora o wydanie pozwolenia na budowę obiektu budowlanego przy granicy z sąsiednią nieruchomością, organ administracji publicznej powinien uwzględniać konstytucyjny obowiązek równego traktowania stron (art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP), jak również przepis, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (art. 144 kc). Z powyższych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż statuowana przepisem art. 5 ustęp 1 pkt 9 Prawa budowlanego potrzeba ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich, na którą zwrócił uwagę w swojej decyzji z [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. powinna znaleźć się w centrum zainteresowania organów orzekających w sprawie niniejszej, szczególnie w kontekście wynikającego z art. 7 k.p.a. nakazu uwzględniania w działaniach organów administracji słusznego interesu stron postępowania. Dokonując ustaleń w zakresie wyznaczonym decyzją z dnia [...] organ administracyjny powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, uwzględnić wszystkie okoliczności przedstawione przez strony, a w razie wątpliwości dokonać własnych ustaleń (art. 7 i art. 77 kpa). Wskazać należy, iż w rozstrzyganej sprawie postanowienie o wymierzeniu opłaty legalizacyjnej zostało wydane mimo nie przeprowadzenia przez organy administracyjne uzupełniającego postępowania w zakresie ustalenia, czy w razie legalizacji przedmiotowej samowoli nie zostaną naruszone uzasadnione interesy osób trzecich, a przynajmniej nie wynika to z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia ani postanowienia organu I instancji. Dokonanie bardzo wnikliwej i wszechstronnej oceny w tym zakresie było w przedmiotowej sprawie tym bardziej konieczne, że w sprawie występują osoby trzecie, będące uczestnikami przedmiotowego postępowania Z.B. i W. L. o przeciwstawnych interesach konsekwentnie podnoszące fakt ich naruszenia w przedmiotowym postępowaniu. W sprawie niniejszej kontroli Sądu poddane zostało postanowienie organu II instancji. Przy czym zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez organ I instancji. Bezsporne jest, iż decyzją z dnia [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. wskazał na potrzebę przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia zgodności inwestycji w postaci wiaty garażowej zlokalizowanej przy ul [...] z przepisami techniczno-budowlanymi oraz w zakresie poszanowania w toczącym się postępowaniu interesów osób trzecich. Kolejno orzekając w przedmiotowej sprawie organ ten utrzymał w mocy wydane przez organ I instancji postanowienie o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, mimo niezastosowania się organu I instancji do zaleceń zawartych w powołanej decyzji odwoławczej. Postępowanie organu odwoławczego w tej sytuacji można ocenić jako niekonsekwentne, a nawet jako próbę uchylenia się od skutków prawnych własnej wiążącej decyzji z dnia 29 listopada 2004 roku, a więc za naruszające przepis art. 110 k.p.a. W rozstrzyganej sprawie podkreślenia wymaga także, iż przepis art. 59f ustawy Prawo budowlane wskazuje sposób wyliczenia opłaty legalizacyjnej w oparciu o wzór matematyczny. Przepis ten operuje pojęciami: stawka opłaty (s), współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w). Organ nadzoru budowlanego winien w uzasadnieniu postanowienia ustalającego opłatę legalizacyjną wyjaśnić jak ustalił stawkę opłaty i z czego ona wynika, do jakiej kategorii zaliczył obiekt budowlany i na jakiej podstawie prawnej, oraz w jaki sposób został ustalony współczynnik wielkości obiektu budowlanego. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika sposób obliczenia powierzchni spornej nieruchomości niezbędnej do wyliczenia opłaty legalizacyjnej. Brak w uzasadnieniu postanowienia powyższych informacji utrudnia stronie możliwość kontroli wydanego w jej sprawie postanowienia, przez co narusza przepisy art. 9 i 107 k.p.a. Na marginesie wskazać należy, iż analiza akt sprawy, a w szczególności treści kolejno wydawanych rozstrzygnięć organów administracyjnych, wskazuje na niekonsekwencję działań władczych organów administracji w reakcji na przedmiotową samowolę budowlaną. Początkowo organy nadzoru budowlanego w ogóle zwlekały z zajęciem stanowiska w sprawie samowolnie wzniesionego obiektu, by następnie w sposób pochopny prowadzić jej legalizację. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już podkreślano negatywny wpływ zmienności rozstrzygnięć, podejmowanych przez organy administracyjne na utrwalenie w praktyce zasady wynikającej z art. 8 kpa tj. obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (por. np. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r. IV SA 895/97, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod poz. 47186, wyrok z dnia 20 czerwca 1994 r. SA/Wr 98/94 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996 r. nr l, poz. 3). Z tych wszystkich względów, ostatecznie należy stwierdzić, iż w rozstrzyganej sprawie nie zostały należycie wyjaśnione okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 k.p.a, , a także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie zostały rozważone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ administracji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie wymogi statuowane przepisem art. 49 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane, uzasadniające legalizację spornej wiaty, kierując się wyrażoną w przepisie art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, a następnie w wypadku ich spełnienia wymierzy w prawidłowy sposób należną opłatę legalizacyjną . Z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego popełnione przez organy administracji w przedmiotowym postępowaniu, na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt l lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie skażonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 200 p.p.s.a Sąd zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi. Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu ustalone zostało w oparciu o przepis § 14 ust. l pkt. l pkt.c.) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło