II SA/Łd 1129/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA T. Zbrojewski, Sędziowie : p.o. Sędziego WSA R. Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA J. Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego K. Orzechowska, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2004 r. na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzje zastępcy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. z dnia [...], Nr [...] o odmowie przyznania zasiłku okresowego bezzwrotnego w miesiącu kwietniu 2002 r. i o odmowie przyznania zasiłku okresowego specjalnego w miesiącu kwietniu 2002 r. Decyzjami z dnia [...] Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. odmówił Z. D. przyznania zasiłku okresowego bezzwrotnego oraz zasiłku okresowego specjalnego w miesiącu kwietniu 2002r. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że wobec uchylenia orzeczenia z dnia [...] o odmowie przyznania tychże środków, ponownie przeanalizowano całokształt okoliczności, dotyczących sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Ponieważ zaś, że brak jest środków na realizację zadań fakultatywnych z opieki społecznej, w 2001r. nie został wypłacony żaden zasiłek okresowy. Przyznane środki finansowe przez Wojewodę [...], nie są wystarczające na realizację zadań obligatoryjnych w 2002r., w pełnym zakresie. Na dzień 31.marca 2002r. braki finansowe na realizację tych zadań wynosiły 77.000,00,-zł. Wskazano również, że wnioskodawca ma zabezpieczoną sytuację bytową, ponieważ dochód w jego rodzinie wynosi około 988,00,-zł. miesięcznie. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 10 ust.1 w zw. z art. 4 ust.1 i art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 414 z 1998r.,poz. 64 ze zm.). Odmawiając przyznania zasiłków okresowego bezzwrotnego oraz okresowego specjalnego, przyznano natomiast zasiłek celowy specjalny na zakup leków w kwocie 54,37,-zł. Odwołanie "od decyzji wydaną przez M.O.P.S. w A." złożył Z. D., podnosząc, iż jest osobą bezrobotną od 1998r., posiadającą ustalony, umiarkowany stopień niepełnosprawności. Wskazał również, iż zamieszkała wraz z nim matka, prowadzi osobne gospodarstwo domowe, nie przeznaczając na jego utrzymanie żadnych dochodów. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I Instancji, odmawiającą skarżącemu przyznania bezzwrotnego zasiłku okresowego specjalnego w miesiącu kwietniu 2002r. Rozstrzygnięcie powyższe wydane zostało po ustaleniu, że Ośrodek Pomocy Społecznej w A. gruntownie i wnikliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, mające za przedmiot sytuację rodzinną i materialną wnioskodawcy. Z uzasadnienia orzeczenia wynika, iż przedmiotem rozważań Kolegium Odwoławczego była odmowa przyznania specjalnego zasiłku okresowego bezzwrotnego, o którym mowa w art. 31 a ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. Nr 64 z 1998r., poz. 414 z późn.zm.). Zdaniem organu II instancji, decyzja odmawiająca przyznania bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego zapadła z uwagi na ograniczone środki finansowe, pozostające w dyspozycji Ośrodka Pomocy Społecznej w A. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożył Z. D., wywodząc jak w odwołaniu od decyzji organu I Instancji. Dodatkowo podniósł, iż od dnia otrzymania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie przyznano mu żadnego zasiłku. Dopiero po pobycie w szpitalu, uwzględniono jego prośbę o dofinansowanie do leków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi, wskazując, iż przedmiotem rozpoznania przez organ II instancji było odwołanie skarżącego od decyzji w przedmiocie odmowy przyznania bezzwrotnego zasiłku okresowego specjalnego. W uzasadnieniu podniesiono, iż posiadane środki finansowe, przeznaczone na pomoc społeczną uniemożliwiają przyznanie świadczeń fakultatywnych nawet wówczas, gdy podopieczny nie uzyskuje dochodu. Organy obu instancji, wydając decyzje, w pełni zachowały reguły postępowania i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie z powodu zarzutów podniesionych w jej treści. Zgodnie z brzmieniem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) natomiast, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.s.a.). Po myśli art. 134 p.s.a., sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, zaskarżone orzeczenie oraz rozstrzygnięcia organu I instancji naruszyły prawo materialne i procesowe w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Chociaż bowiem za prawidłowe uznać należy rozważania, dotyczące uznaniowego charakteru orzeczeń w przedmiocie bezzwrotnego zasiłku okresowego specjalnego oraz uzależnienie tejże pomocy od posiadanych środków finansowych, zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, iż w dniu [...] Zastępca Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. wydał dwie decyzje o tym samym numerze i tym samym uzasadnieniu, różniące się jedynie sentencją. W jednej odmówiono przyznania zasiłku okresowego bezzwrotnego, w drugiej natomiast zasiłku okresowego specjalnego w miesiącu kwietniu 2002r. Jako podstawę prawną ich wydania w obu wypadkach wskazano art. 104 k.p.a., art. 10 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1, art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 29.listopada 1990r. o pomocy społecznej. Jednocześnie tego dnia również wydano decyzję o przyznaniu skarżącemu zasiłku specjalnego celowego w kwocie 54,37,-zł. na zakup leków. Odwołanie skarżącego, nie pozwala zidentyfikować zaskarżonej decyzji, zaś organ II instancji rozpoznał środek zaskarżenia od decyzji w sprawie odmowy przyznania bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego, dokonując swoistej "kompilacji" sentencji obu decyzji, wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia, poprzez odwołanie się do art. 31 a ustawy o pomocy społecznej. Nie sposób wszakże nie zauważyć, że treść żadnej z decyzji z dnia [...] (lub też treść każdej z nich), nie wskazując na wspomniany przepis, nie pozwala, na jednoznaczne ustalenie, jaki rodzaj świadczenia był przedmiotem orzekania. Cytowany art. 31 a ustawy o pomocy społecznej wprowadza pojęcie bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego. Ustawa nie operuje odrębnymi pojęciami zasiłku okresowego bezzwrotnego i zasiłku okresowego specjalnego. Takie świadczenia natomiast były przedmiotem rozstrzygania przez organ I instancji. Jak z powyższego wynika decyzje organu I instancji dotknięte są uchybieniami natury prawnej, bowiem po pierwsze rozstrzygały o świadczeniach, które jako odrębne, nie są przewidziane w przepisach prawa. Po wtóre, w swej treści nie zawierają podstawy materialno-prawnej rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Próba konwalidacji powyższych uchybień przez organ II instancji, w toku postępowania odwoławczego, doprowadziła do sytuacji paradoksalnej, bowiem obie decyzje potraktowane zostały jako rozstrzygające o jednym świadczeniu (bezzwrotnym specjalnym zasiłku okresowym). Niezależnie więc od faktu, iż utrzymano w mocy jedną tylko decyzję w przedmiocie zasiłku okresowego (nawiasem mówiąc, nie wiadomo którą) podkreślenia wymaga, że kompilacja taka była nieuprawniona. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające je decyzje Zastępcy Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w A. wskazane w punkcie 1 sentencji wyroku. Wobec charakteru prawnego uchylonych orzeczeń (nie podlegających wykonaniu), brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ich wykonalności (art. 152 p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)). Z uwagi zaś na fakt, że skarżący, pomimo, doręczonego mu wraz z wezwaniem na rozprawę, pouczenia o prawie żądania zwrotu kosztów postępowania oraz prekluzyjnym terminie do złożenia stosownego wniosku, żądania w tej materii nie zgłosił, przeto o kosztach tychże nie orzekano. (art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)).