II SA/Łd 113/07

Dnia 18 kwietnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Burmistrz G. na podstawie art. 40 ust. 2 i 3, art. 2 ust. 1, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 104, 107, 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. Nr 155, poz. 1109) odmówił B.K. przyznania zasiłku celowego w miesiącu listopadzie 2006 roku w wysokości 500 złotych przeznaczonego na złagodzenie skutków suszy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż strona nie spełnia przesłanek do udzielenia pomocy w celu złagodzenia skutków suszy, gdyż nie jest rolnikiem w rozumieniu § 2 pkt 1 wskazanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku. Od powyższej decyzji B.K. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 12 § 1 i § 2, 35 § 1, § 2 i § 3, 107 § 1 kpa. W uzasadnieniu wskazała, iż w dniu 13 września 2006 roku złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy mającej miejsce latem 2006 roku. Złożenie wniosku uważała za celowe, gdyż jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, w którym poniosła znaczne straty w zbiorach pszenicy. Zdaniem strony organ I instancji, wydając decyzję odmawiającą przyznania jej wnioskowanego zasiłku, naruszył przepisy prawa procesowego, mianowicie: - nie podjęto żadnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego w związku ze złożonym wnioskiem, bowiem w materiałach zgromadzonych przez organ brak jest jakichkolwiek dokumentów pozwalających na stwierdzenie, że nie jest rolnikiem uprawnionym do otrzymania zasiłku celowego i tym samym organ nie przeprowadził żadnego postępowania związanego ze złożonym wnioskiem, a decyzję wydano bez jakiejkolwiek analizy, - strona nie została poinformowana o okolicznościach mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w związku ze złożonym wnioskiem, - organ naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, - organ nie wykazał należytej wnikliwości i szybkości w celu załatwienia sprawy w określonym terminie, na co wskazuje czas, jaki upłynął od chwili złożenia wniosku do czasu wydania decyzji, - decyzja nie zawiera właściwego uzasadnienia. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 24 ust. 2, art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 2, 3, 4 i 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz.U. Nr 155, poz. 1109), a także § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż zarzuty zawarte w odwołaniu są częściowo słuszne, bowiem organ I instancji nie ustrzegł się błędów przy prowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie, jednak błędy te - zdaniem organu odwoławczego - nie wpływają na wynik sprawy. Ponadto Kolegium podniosło, iż zgodnie z § 2 wskazanego wyżej rozporządzenia RM z dnia 29 sierpnia 2006 roku pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji ( Dz. U. Nr 16, poz. 82 ze zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie odmowa przyznania zasiłku celowego związana była z brakiem ubezpieczenia w KRUS, zarówno wnioskodawczyni, jak i jej męża. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25 ze zm.) rolnikiem jest pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Natomiast domownikiem w myśl art. 6 pkt 2 powyższej ustawy jest osoba bliska rolnikowi, która: a) ukończyła 16 lat, b) pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, c) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Nadto Kolegium, wskazując na treść art. 7 ust. 1, art. 16 ust. 1, 2 i 3 wymienionej ustawy, podniosło, iż wobec ustalenia w toku postępowania, że B.K. oraz jej mąż pozostają w stosunku pracy i podlegają ubezpieczeniu społecznemu w ZUS, należy stwierdzić, iż nie została spełniona przesłanka § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy, gdyż B.K., ani nikt z jej domowników nie podlega przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników z mocy ustawy. W dniu 2 stycznia 2007 roku B.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...]. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: art. 7, 8, 9, 10 § 1, 11, 12 § 1 i 2, 35 § 1, 2 i 3, 107 § 1 i 3, 127 § 1 i 2, 128, 129 § 1 i 2 kpa. W uzasadnieniu skargi B.K. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu oraz podniosła, iż organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie bez żadnego ustosunkowania się do zarzutów w nim zawartych. Odnosząc się do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy B.K. wskazała, iż w jej ocenie podstawowym źródłem prawa jest Konstytucja, gwarantująca równe prawa i wolności obywatelskie. Zatem, jeżeli uprawy rolne dotknęła susza, to z uregulowań innych ustaw, jeżeli osoba fizyczna ma powyżej 1 ha, to jest rolnikiem, a opłacając składki w ZUS, opłaca je w znacznie wyższej wysokości. Nie może natomiast płacić KRUS-u, a pracuje na umowę o pracę i w rolnictwie. Natomiast nakłady na poszczególne rodzaje upraw ponoszą analogicznie osoby płacące KRUS I ZUS, a z interpretacji wynika, iż wystarczy podlegać KRUS, nie płacąc go i zasiłek celowy można otrzymać, a płacąc ZUS, zasiłku nie można otrzymać. B.K. opisała ponadto szczegółowo zdarzenia mające miejsce w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w G. i niewłaściwe, jej zdaniem, zachowanie się pracowników urzędu względem jej osoby. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. W dniu 18 kwietnia 2007 roku na rozprawie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi skarżąca poparła skargę oraz wyjaśniła, iż wraz z mężem nie podlegają ubezpieczeniu w KRUS. Nadto oświadczyła, iż w jej ocenie fakt posiadania gospodarstwa rolnego świadczy o tym, że podlega ona rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu i jest to okoliczność przemawiająca za przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co - w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia. Przedmiotem rozpoznawanej przez Sąd skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą B.K. przyznania zasiłku celowego w celu złagodzenia skutków suszy. Podstawę materialnoprawną w niniejszej sprawie stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, poz. 1109), wydanego na podstawie delegacji ustawowej wynikającej z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), a powoływanego dalej jako rozporządzenie. Zgodnie z przepisem § 2 rozporządzenia pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeżeli: 1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy; 2) w gospodarstwie rolnym, w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą, oszacowane przez komisję powołaną przez wojewodę na podstawie § 20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 r. w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji (Dz.U. Nr 16, poz. 82, z późn. zm.), wynoszą średnio powyżej 30 %. Treść przepisu wskazuje na to, iż obydwie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Przepis § 2 pkt 1 rozporządzenia znaczącą ogranicza grono osób uprawnionych do uzyskania przedmiotowego zasiłku celowego. Z dyspozycji tego przepisu wyraźnie wynika, iż pomoc może zostać udzielona rodzinie rolniczej, jeśli: - przynajmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, - osoba podlega ubezpieczeniu rolniczemu z mocy ustawy. Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 ze zm.) rolnikiem jest osoba fizyczna, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje jednocześnie dwie formy ubezpieczenia – z mocy ustawy i na wniosek ( art. 3 ust. 1 ustawy ), rozróżniając też między ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim a ubezpieczeniem emerytalno – rentowym. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu podlega z mocy ustawy rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny i domownik tegoż rolnika, jeżeli ten rolnik lub domownik nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo nie ma ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu z mocy ustawy podlega ta sama grupa osób oraz osoby (i ich małżonkowie) pobierające rentę strukturalną, o ile nie podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty, czy świadczeń z ubezpieczenia społecznego (art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników). W tym miejscu wskazać należy, iż z analizy art. 7 ust. 1 oraz 16 ust. 3 cytowanej ustawy wynika, iż ubezpieczeniu społecznemu rolników nie podlegają rolnicy lub domownicy podlegający innemu ubezpieczeniu społecznemu lub posiadający ustalone prawo do emerytury lub renty albo posiadający ustalone prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Tym samym pomoc z tytułu złagodzenia skutków suszy nie przysługuje osobom ubezpieczonym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, nawet w przypadku spełnienie przez te osoby drugiej przesłanki, o której mowa w § 2 pkt 2 rozporządzenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż poza sporem pozostaje, że zarówno skarżąca, jak również jej mąż nie są ubezpieczeni w ramach rolniczego ubezpieczenia społecznego KRUS, gdyż pozostając w stosunku pracy, odprowadzają składki z tytułu ubezpieczenia społecznego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Okoliczność ta wynika z notatki urzędowej sporządzonej z rozmowy ze skarżącą w dniu [...]., znajdującej się w aktach administracyjnych. Dodatkowo została ona potwierdzona przez skarżącą na rozprawie przed sądem w dniu poprzedzającym wydanie wyroku. Okoliczność ta powoduje, iż należy stwierdzić, że skarżąca nie spełnia przesłanki wynikającej z § 2 pkt 1 rozporządzenia i tym samym nie jest możliwe przyznanie jej wnioskowanego zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy. Sam fakt dotknięcia gospodarstwa skarżącej w 2006 roku skutkami suszy w rozmiarze określonym w § 2 punkcie 2 rozporządzenia nie daje bowiem podstaw do przyznania pomocy, gdyż wskazany wyżej akt prawny, stanowiący podstawę wydanego przez organ rozstrzygnięcia, ograniczał w sposób znaczny krąg osób, które z pomocy tej mogły skorzystać. W tym stanie rzeczy Sąd nie dopatrzył się ani w materiałach sprawy, ani we wskazanej wyżej argumentacji skarżącej podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) oddalił skargę, jako nieuzasadnioną. Na stanowisko Sądu nie mogą mieć również wpływu zarzuty podnoszone przez B. K. w skardze, a dotyczące okoliczności towarzyszących wydaniu przez organ I instancji decyzji i złożenia pisma przez dyrektora MOPS w G. do pracodawcy skarżącej, gdyż nie wiążą się one bezpośrednio z oceną kwestionowanego przez skarżącą aktu z punktu widzenia jego legalności.