II SA/Łd 1131/05

WyrokWSA w Łodzi2006-02-10

Skład orzekający: Zygmunt Zgierski, Ewa Markiewicz, Jolanta Rosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, orzekając o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., prawidłowo ustalił przesłanki zastosowania tego przepisu, w szczególności niezgodność obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i jego uciążliwość dla środowiska, bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego i z poszanowaniem wiążącej wykładni sądu administracyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję nakazującą rozbiórkę sali zabaw oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przez organy administracji przepisów postępowania (art. 7, 77, 80, 107 § 3 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.). Organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego w celu wykazania niezgodności obiektu z planem miejscowym i jego uciążliwości, a także naruszyły art. 153 PPSA, ignorując wiążącą wykładnię sądów administracyjnych z poprzednich postępowań. Nakaz rozbiórki wymaga absolutnie niewątpliwego wykazania przez organ przesłanek określonych w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki sali zabaw wzniesionej samowolnie w 1992 roku. Po wieloletnim postępowaniu, w tym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, organy nadzoru budowlanego ostatecznie stwierdziły nieważność decyzji zezwalającej na dokończenie budowy i nakazały rozbiórkę obiektu, uznając jego przeznaczenie za sprzeczne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Inwestor zaskarżył decyzję nakazującą rozbiórkę, zarzucając naruszenie przepisów prawa i brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Agnieszka Grosińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2006 roku sprawy ze skargi J. W. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] ( [...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki sali zabaw 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] , Nr [...] (znak: [...]); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego J. W. Ł. kwotę 740,00 (siedemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. wstrzymał inwestorowi - J. W. J. samowolnie prowadzone roboty budowlane związane z budową budynku sali zabaw zlokalizowanego na terenie nieruchomości przy ul. A w Ł. Następnie decyzją Nr [...] z dnia [...]wyraził zgodę na dokończenie wstrzymanej budowy. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną na wniosek właściciela nieruchomości sąsiedniej - uczestnika postępowania R.S., stwierdził nieważność decyzji z dnia 2 września 1992 r wyrażającej zgodę na dokończenie robót budowlanych na nieruchomości przy ul. A. Na skutek odwołania wniesionego od powyższej decyzji sprawa ta była przedmiotem wielokrotnego rozpoznania przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. Ostatecznie decyzją z dnia 18 lipca 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody [...]z dnia [...] i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 2 września 1992 r., natomiast Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2003 r. uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lipca 2002 r. Konsekwencją wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego było ponowne rozpoznanie przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. wniosku R. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] organ I instancji stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] zezwalającej na dokończenie budowy spornej sali zabaw przy ul. A w Ł., a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...](o znaku [...]) utrzymał tę decyzję w mocy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., prowadząc postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzonej samowoli budowlanej, decyzją z dnia [...] Nr [...](znak [...]), w oparciu o przepis art. 37 ust. l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowane (Dz. U. 38 poz. 229 ze zm.) nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu oraz zobowiązał J. W.J. do uporządkowania terenu po rozbiórce. Odwołanie od powyższej decyzji złożył inwestor zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. , ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Wydaną w następstwie odwołania, zaskarżoną do Sądu, decyzją z [...] Nr [...] (znak: [...]) [...]Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nałożenia obowiązku uporządkowania terenu po wykonaniu robót rozbiórkowych i w tym zakresie umorzył postępowanie przed organem nadzoru budowanego jako bezprzedmiotowe, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż organy nadzoru budowlanego w przedmiotowej sprawie związane były wytycznymi co do dalszego toku postępowania zawartymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2003 roku w sprawie sygn. akt IV SA 3275/02, w którym wskazał on na koniczność przeprowadzenia postępowania na podstawie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd wskazał także, iż wszystkie działania organu powinny się opierać na przepisach obowiązujących w dacie budowy spornego obiektu, przy czym odnosi się to także do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na powyższe oraz fakt, iż sporna sala zabaw wzniesiona została w stanie surowym w 1992 roku rozstrzygnięcia organów administracyjnych zostały oparte o treść miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego A, zatwierdzonego uchwałą Nr V/37/85 Dzielnicowej Rady Narodowej z dnia 15 maja 1985 r. (Dz. Urz. RN Nr 7/85, póz. 86), ze zmianami zatwierdzonymi uchwałą Nr XVIII/80/87 Dzielnicowej Rady Narodowej Łódź-Górna z dnia 28 października 1987 r. ( Dz. Urz. RN Nr 18/87, poz. 122). Zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, funkcją wiodącą obszaru, w którym znajduje się ul. Prądzyńskiego, było budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Na terenie tym nie przewidywano wznoszenia zabudowy gospodarczej i garażowej, zaś jako dopuszczalną wskazano jedynie lokalizację nieuciążliwych zakładów usługowych i rzemieślniczych, wbudowanych w budynki mieszkalne. Organ podkreślił, iż w omawianym planie zostało dokonane również wyróżnienie poszczególnych typów terenów, ze względu na funkcję wiodącą, typ zagospodarowania oraz rodzaj polityki szczegółowej. W tym zakresie teren ul. Prądzyńskiego określono jako teren, na którym dopuszcza się przekształcenie istniejącej struktury przestrzennej i wykorzystanie dla funkcji mieszkaniowej. W szczegółowym planie zagospodarowania zostały także zapisane ustalenia w zakresie podstaw do wydawania decyzji dotyczących zabudowy i zagospodarowania, z których wynika, że dla badanej jednostki urbanistycznej, ustalenia w nim zawarte wiązały bezpośrednio organy wydające decyzje, przy czym dla tej jednostki w przypadku uzupełnienia zabudowy w ramach istniejącej struktury przestrzennej, obowiązkowe było dla nowo projektowanych obiektów nawiązanie do linii zabudowy, skali i charakteru obiektów sąsiednich. Z ustaleń planu - części dotyczących wymagań ekologicznych - wynika także, że dla terenu spornej inwestycji wprowadzono zakaz prowadzenia działalności usługowej, mogącej powodować uciążliwe oddziaływanie na środowisko, oznaczający m.in. zakaz realizacji nowych obiektów związanych z wyżej wymienioną działalnością. Dla uzyskania jednoznaczności stosowania zawartych w planie ustaleń, zdefiniowane zostały w nim pojęcia "działalności usługowej" oraz "uciążliwości". Przez "działalność usługową" należy rozumieć działalność związaną z wykorzystywaniem urządzeń technicznych, mogących stwarzać uciążliwość dla środowiska, natomiast przez "uciążliwość" takie oddziaływanie, które w jakikolwiek sposób wpływa m.in. na standard akustyczny, bez przekraczania dopuszczalnych norm, lecz w sposób obniżający standard życia człowieka. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 37 ustęp l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Dokonując zatem oceny zgodności samowolnie wzniesionego obiektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ II instancji uznał, że ze względu na wówczas planowaną funkcję obiektu, tj. sali zabaw - z przeznaczeniem na urządzanie przyjęć okolicznościowych - pozostaje on w oczywistej sprzeczności z założeniami przedstawionego planu. Zatem, zgodnie z art. 37 ustęp l pkt l Prawa budowlanej z 1974 r, oraz w kontekście oświadczenia inwestora złożonego w dniu 15 czerwca 2005 r. w organie I instancji, iż nie zamierza zmienić przeznaczenia obiektu i dostosowywać go do wymogów obowiązującego w dacie popełnienia samowoli planu miejscowego, należało orzec o nakazie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu. Organ odwoławczy skasował orzeczenie organu I instancji w części dotyczącej nałożenia obowiązku uporządkowania terenu po rozbiórce, stwierdzając brak podstawy prawnej do wydania takiego nakazu i umorzył w tej części postępowania administracyjne. W dniu 14 listopada 2005 roku J. W. J. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi domagając się jej uchylenia jako naruszającej prawo tj. art. 37 ust. l pkt l, art. 49 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, w związku z art. 103 ust. l i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego powołując się na obowiązującą w prawie administracyjnym ogólną zasadę, w myśl której wszelkie ograniczenia obywateli w zachowaniach zgodnych z ich wolą mogą wynikać wyłącznie z przepisów prawa. Organ administracji zatem, wydając decyzję, nie może ani nałożyć na obywatela obowiązku, ani odmówić przyznania uprawnienia, jeżeli nie wykaże, że uprawniają go do tego konkretne przepisy prawa wskazał, iż organy administracji nie mogą powoływać się na okoliczność, iż skarżący dokonał samowoli budowlanej skoro rozpoczął przebudowę budynku na podstawie otrzymanej i prawomocnej decyzji administracyjnej. Ewentualne naruszenie prawa w tym zakresie nastąpiło z winy organów administracyjnych. Zarzucił także organowi II instancji, iż błędnie przyjął, że skarżący naruszył miejscowy szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego A, gdyż w dacie orzekania przez organ odwoławczy została podjęta i ogłoszona uchwała rady narodowej zatwierdzająca nowy plan zagospodarowania przestrzennego, organ ten powinien rozstrzygnąć odwołanie, przyjmując za podstawę prawną postanowienia nowego planu (Wyrok NSA z dnia 30 października 1987 r., IV S.A. 367/87, Pr. Pr. 1988, nr 7, s. 30; GAP 1988, nr 19, s. 44). W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie miejscowym aktem prawnym właściwym w tym zakresie jest Uchwała Nr LYII/491/93 Rady Miejskiej Ł. z dnia 2 czerwca 1993 r. w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Ł.(Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 6, poz. 71), a której nie można wywieść wniosku o sprzeczności inwestycji z obowiązującym planem miejscowym. Podkreślił, iż organ II instancji nie przytoczył żadnego dowodu, na poparcie sformułowanej w uzasadnieniu decyzji tezy, iż budynek sali zabaw jest uciążliwym zakładem usługowym. W świetle obowiązującego rozporządzenia Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 13 maja 1995 r. w sprawie inwestycji szkodliwych dla środowiska i zdrowia ludzi oraz ocen oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 52, poz. 284 ze zm.) dobudowana sala zabaw nie może być zaliczona do takich obiektów. Co istotne takie stanowisko zajął również Wydział Ochrony Środowiska pismem z dnia 9 kwietnia 1997 r. w którym wskazano, iż Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska w Ł. stwierdził, iż podczas badania poziom hałasu jest nierozróżnialny z tłem akustycznym. W swojej decyzji zaś organ nie podważył wiarygodności tej opinii. Znamiennym w sprawie jest również fakt, iż w odległości ok. 1,5 km jest usytuowane lotnisko stwarzające nieporównywalną z działalnością skarżącego uciążliwość dla środowiska. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. podtrzymał stanowisko oraz argumentację podnoszoną w toku dotychczasowego postępowania. W piśmie procesowym z dnia 25 stycznia 2006 r. skarżący szczegółowo opisał stan toczącej się od 1992 roku sprawy legalizacji wybudowanej przez niego sali bankietowej, w którym wskazał, iż w sprawie niniejszej do chwili obecnej wydanych zostało 15 rożnych , często wzajemnie sprzecznych decyzji administracyjnych, trzykrotnie w sprawie tej wypowiadał się już także sąd administracyjny. Podniósł, iż opinia Wydziału Ochrony Środowiska stwierdza jednoznacznie brak uciążliwości oddziaływania jego inwestycji na środowisko. Fakt ten potwierdza także załączona do pisma opinia Rady Osiedla A oraz podpisy mieszkańców sąsiednich nieruchomości. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 31 stycznia 2005 roku skarżący oświadczył, iż nie zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o stwierdzeniu nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]w przedmiocie wyrażenia zgody na dokończenie budowy sali zabaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. l § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem wskazanej decyzji [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, mocą której nakazał on skarżącemu rozbiórkę budynku sali zabaw zlokalizowanej na nieruchomości przy ul. A w Ł. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana Sąd stwierdził, że decyzja ta została podjęta z naruszeniem przepisu art. 37 ustęp l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), który to przepis stanowił podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji oraz przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77, 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071) - zwanej dalej "k.p.a.", w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego toku postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem skargi. Związanie to oznacza., iż ani organ administracyjny ani sąd ponownie rozpoznający sprawę, nie mogą formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z oceną zaprezentowaną w zapadłym wyroku. W przedmiotowej sprawie sąd administracyjny dwukrotnie - wyrokami z dnia 3 grudnia 2001 roku w sprawie sygn. akt IV SA 2090/00 oraz z dnia 20 sierpnia 2003 roku w sprawie sygn. akt IV SA 3275/02 dokonywał wykładni prawa materialnego oraz wyznaczał organom administracyjnym wskazówki, co do dalszego toku postępowania. Przy ponownym rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy organy administracyjne zarówno I jak i II instancji naruszyły wynikający z przepisu art. 153 p.p.s.a. obowiązek związania ową wykładnią co skutkowało naruszeniem prawa materialnego w stopniu obligującym Sąd do uwzględnienia skargi. Także z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a organy administracyjne nie przeprowadziły, zgodnie z wytycznymi NSA, właściwego postępowania wyjaśniającego w celu wykazania, iż w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie art. 37 ustęp l pkt l ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane, w sposób jaki wyraźnie nakazywał sąd administracyjny w swoich wyrokach. Z prawidłowych ustaleń organów administracyjnych wynika, iż J.W.J. w 1992 roku na będącej jego własnością nieruchomości samowolnie wzniósł budynek sali zabaw w stanie surowym. W związku z powyższym kwestię legalizacji tej budowy rozstrzygać należało w oparciu o przepis art. 37 ustęp l Prawa budowlanego z 1974 r. ze względu na treść art. 103 ustęp 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Przepis art. 37 ust. l ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane przewidywał, że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Warunkiem dopuszczalności zastosowania art. 37 ustęp l Prawa budowlanego z 1974 r. było wykazanie przez organ administracji wystąpienia sytuacji wskazanych w pkt l lub 2 powołanego przepisu ze względu na ogólną zasadę obowiązującą w tej ustawie, która w razie nielegalnych działań budowlanych tylko w ostateczności przewidywała rozbiórkę budynku lub jego części. W przedmiotowej sprawie zastosowanie przepisu art. 37 ustęp l powołanej ustawy nastąpiło bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W sprawie będącej przedmiotem orzekania rozbiórka samowolnie wybudowanej sali bankietowej została przez organy administracji orzeczona w związku z uznaniem, iż funkcja obiektu tj. jego przeznaczenie na urządzanie przyjęć okolicznościowych pozostaje w oczywistej sprzeczności z założeniami miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego budownictwa mieszkaniowego jednorodzinnego A , który na terenie na którym zlokalizowany został obiekt nie przewiduje wznoszenia zabudowy gospodarczej i garażowej, a dopuszcza jedynie lokalizację nieuciążliwych zakładów usługowych i rzemieślniczych, wbudowanych w budynki mieszkalne. Ponadto z ustaleń planu w części dotyczących wymagań ekologicznych - wynika także, że dla terenów tych wprowadzono zakaz prowadzenia działalności usługowej, mogącej powodować uciążliwe oddziaływanie na środowisko, oznaczający m.in. zakaz realizacji nowych obiektów związanych z wyżej wymienioną działalnością. Przez uciążliwość dla środowiska rozumieć zaś należy takie oddziaływanie, które w jakikolwiek sposób wpływa na m.in. standard akustyczny, bez przekraczania dopuszczalnych norm, lecz obniżających standard życia człowieka. Powyższa konstatacja organów administracyjnych nie znajduje żadnego potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w którym brak jest jakichkolwiek ustaleń na okoliczność uciążliwości oddziaływania spornego obiektu. Organy administracyjne były także zobligowane do dokonania wykładni treści obowiązującego w czasie dokonania przedmiotowej samowoli planu zagospodarowania przestrzennego i zawartych w nim definicji, na co wyraźnie wskazywał sąd administracyjny w powołanych wyrokach. Bez dokonania tego rodzaju wykładni nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 37 ustęp l pkt l Prawa budowlanego z 1974 roku. Oparcie swojego rozstrzygnięcia na przepisie art. 37 ustęp l pkt l powołanej ustawy obligowało zatem organ administracji do przeprowadzenia postępowania dowodowego i jednoznacznego wykazania niezgodności zrealizowanej inwestycji z założeniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dokonując ustaleń w tym zakresie organ administracyjny powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, uwzględnić wszystkie okoliczności przedstawione przez strony, a w razie wątpliwości dokonać własnych ustaleń (art. 7 i art. 77 kpa). Tak poważna ingerencja w prawo własności, jaką jest nakaz rozbiórki musi być w sposób absolutnie niewątpliwy wykazana przez organ administracyjny, który wydaje decyzję rozbiórkową. Organy orzekające w rozpoznawanej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § l kpa nie wyjaśniły czy sala zabaw ostatecznie pozostaje w sprzeczności z zapisami planu, czy też jest uciążliwym zakładem usługowym, mogącym powodować uciążliwe oddziaływanie na środowisko mimo, iż stosownie do treści art. 7 i art. 77 kpa organ administracji publicznej zobowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Wykazanie sprzeczności z przepisami o planowaniu przestrzennym wymagało wyczerpującego uzasadnienia z uwzględnieniem wytycznych z wyroków NSA, a zaskarżona decyzja wydana została bez przeprowadzenia niezbędnych wyjaśnień. Obowiązek przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie został na organy administracyjne nałożony wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnymi, którymi stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a. organ był związany. W wyroku z dnia 20 sierpnia 2003 roku w sprawie sygn akt IV SA 3275/02, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż wydanie decyzji z dnia 2 września 1992 roku, wyrażającej zgodę na dokończenie budowy sali zabaw, z powołaniem się na art. 28 ustęp l Prawa budowlanego stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § l pkt 2 k.p.a. W tej sytuacji wobec ujawnienia ewidentnej samowoli budowlanej należało umorzyć postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia na budowę w oparciu o przepis art. 105 § l k.p.a. i wszcząć z urzędu postępowanie w trybie art. 37 Prawa budowlanego. Wszczynając zaś postępowanie w oparciu o przepis art. 37 Prawa budowlanego organ powinien jednoznacznie wyjaśnić, czy oprócz tego, że przedmiotowy obiekt został wzniesiony bez pozwolenia na budowę, nie mają miejsca przesłanki określone w ustępie l pkt l lub 2 , albo nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ustępie 2 tego przepisu. W przypadku potwierdzenia występowania powyższych przesłanek lub okoliczności, należy orzec rozbiórkę obiektu, w przypadku zaś ewentualnego ich wykluczenia, można podjąć dalsze postępowanie zmierzające do legalizacji obiektu. W wyroku tym także wskazano organom orzekającym na koniczność dokonania interpretacji treści planu zagospodarowania przestrzennego, na użytek przedmiotowej sprawy Mimo tak jednoznacznie sformułowanych wytycznych co do dalszego postępowania znamiennym w sprawie jest, że organy orzekające ograniczyły swoje działanie jedynie do bezspornego ustalenia dokonania samowoli w postaci budowy przedmiotowej sali zabaw, co zostało ostatecznie przesądzone dopiero w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]znak [...], utrzymującej w mocy decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego w Ł. z dnia 16 lutego 2004 roku, stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z 2 września 1992 roku o wyrażeniu zgody na dokończenie budowy spornego obiektu. Powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym i nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, co strona skarżąca potwierdziła na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 roku. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie organy administracyjne, wbrew nakazom, wynikającym z wiążących je wyroków sądu administracyjnego, w następstwie bezspornego ustalenia, że ostatecznie wzniesienie spornego obiektu nastąpiło samowolnie nakazał rozbiórkę w trybie art. 37 ustęp l pkt l Prawa budowlanego z 1974 roku bez wykazania zaistnienia przesłanki niezgodności budowy z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dacie popełnienia samowoli. Ustalony przez organy administracyjne fakt samowolnego wzniesienia spornego obiektu stanowi bez wątpienia o naruszeniu przez skarżącego przepisów prawa budowlanego jednak nie wyczerpuje dyspozycji przepisu art. 37 ustęp l pkt l, który dla swojego zastosowania wymaga wykazania, że teren, na którym obiekt został wzniesiony zgodnie z postanowieniami planu miejscowego nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Na marginesie rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż analiza akt sprawy a w szczególności treści kolejno wydawanych rozstrzygnięć organów administracyjnych wskazuje na chaotyczność i niekonsekwencję działań władczych organów administracji w reakcji na przedmiotową samowolę budowlaną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już podkreślano negatywny wpływ zmienności rozstrzygnięć, podejmowanych przez organy administracyjne na utrwalenie w praktyce zasady wynikającej z art. 8 kpa tj. obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (por. np. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 1999 r. IV SA 895/97, opublikowany w Systemie Informacji Prawnej LEX pod poz. 47186, wyrok z dnia 20 czerwca 1994 r. SA/Wr 98/94 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1996 r. nr l, poz. 3) W konsekwencji należy stwierdzić, iż w rozstrzyganej sprawie okoliczności mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 k.p.a, nie zostały należycie wyjaśnione, a także z naruszeniem art. 107 § 3 kpa nie zostały rozważone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy właściwy organ administracji winien przeprowadzić postępowanie dowodowe w celu ustalenia, czy spełnione zostały wszystkie wymogi statuowane przepisem art. 37 ustęp l ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane, uzasadniające orzeczenie rozbiórki spornej sali zabaw, kierując się wyrażoną w przepisie art. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz ściśle stosując się do ocen prawnych zawartych w wymienionych wyrokach sądu administracyjnego. Z uwagi na naruszenie przepisów prawa procesowego oraz prawa materialnego popełnione przez organy administracji w przedmiotowym postępowaniu, na podstawie przepisu art. 145 §1 pkt l lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uchybienia dotyczyły bowiem całego postępowania administracyjnego. Powyższe czyniło celowym, dla końcowego załatwienia sprawy, uchylenie obu decyzji na podstawie art.135 p.p.s.a. Wobec uwzględnienia skargi, na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie skażonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. l pkt. l pkt.c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Na ogólną sumę kosztów zasądzonych od [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz strony skarżącej złożyła się kwota 500 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi oraz kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło