II SA/Łd 1132/02

Dnia 3 czerwca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie: WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), p. o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dot. rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] znak [...] po rozpatrzeniu wniosku K. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] znak [...] odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zmianie w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu osobowego marki Hyundai Coupe 2.0 o nr rejestracyjnym [...] na samochód ciężarowy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 73 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm./ i § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz. U. Nr 59, poz. 623 ze zm./ utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] znak [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zmianie w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu osobowego marki Hyundai Coupe 2.0 o nr rejestracyjnym [...] na samochód ciężarowy. Kolegium argumentowało, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o zmianę w dowodzie rejestracyjnym pojazdu może być tylko osoba będąca właścicielem pojazdu w chwili, kiedy była podejmowana decyzja o zmianie. Nabywca pojazdu nie może być uznany za stronę postępowania wcześniejszego. Z tych też względów wniosek K. Z. , obecnego właściciela samochodu marki Hyundai Coupe 2.0 o nr rejestracyjnym [...] , nie został uwzględniony i odmówiono wszczęcia postępowania. K. Z. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy domagając się stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] . Zarzucił, iż jest stroną postępowania, gdyż jako aktualny właściciel samochodu ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej jego własności. Powołał się przy tym na treść art. 28 k.p.a. oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 1994 roku II SA 2164/92, jak również stwierdził, iż w podobnych sprawach w postępowaniach toczących się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stroną był zawsze aktualny właściciel pojazdu, a nie jego poprzednik, na wniosek którego wydano skarżone przed sądem decyzje. Ponadto przedstawił szereg zarzutów i argumentów na ich poparcie, dotyczących uznania decyzji Starosty [...] za nieważną z tej przyczyny, iż narusza ona prawo w sposób rażący. Uwzględniając powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że żądanie ponownego rozpoznania sprawy nie może być uwzględnione. Kolegium podtrzymało wyrażony w decyzji z dnia [...] pogląd, iż skoro skarżący nie był wnioskodawcą i stroną postępowania zakończonego decyzją Starosty z dnia [...] o zmianie w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu osobowego na samochód ciężarowy, nie może być również stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty. W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawa legitymacji procesowej strony wiąże się zatem wyraźnie z interesem prawnym wyprowadzonym z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego. Istotą interesu prawnego jest więc jego związek z określoną normą prawa materialnego, na podstawie której można skutecznie żądać czynności organu administracji. W przypadku barku takiego związku można, co najwyżej mówić o interesie faktycznym, kiedy to dany podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale nie może tego interesu poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Jeżeli zainteresowany podmiot może wykazać jedynie swój interes faktyczny, brak jest podstaw do uznania, iż przysługiwać mu będzie przymiot strony w postępowaniu administracyjnym. Cytowane w decyzji Kolegium z dnia [...] przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów dają taki przymiot jedynie ówczesnemu właścicielowi pojazdu i jedynie on mógłby się ubiegać o stwierdzenie nieważności decyzji, która wydana została na jego wniosek. K. Z. ma zaś jedynie interes faktyczny w stwierdzeniu nieważności decyzji Starosty [...] , co nie wystarcza do uznania go za stronę postępowania. Postępowanie dotyczące rejestracji pojazdu ma charakter typowo ewidencyjny i nie wkracza w sferę prawa własności rejestrowanego pojazdu. Reasumując należy stwierdzić, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o zmianie w dowodzie rejestracyjnym rodzaju pojazdu może być jedynie osoba, która wystąpiła z wnioskiem o dokonanie zmiany w chwili kiedy dokonano zmian w dowodzie rejestracyjnym. Podstawą rozstrzygnięcia zawartą w decyzji Kolegium z dnia [...] było ustalenie, iż K. Z. nie ma legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] . Na tej podstawie Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania. Uwagi zawarte w decyzji Kolegium dotyczące zarzutów merytorycznych podnoszonych przez skarżącego były zatem zbędne i niezwiązane z podjętym rozstrzygnięciem. K. Z. w dniu 18 lipca 2002 roku zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] do Naczelnego Sadu Administracyjnego żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że według przepisów k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Skarżący ma interes w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Powiatowego w S. o zmianie rodzaju pojazdu z osobowego na ciężarowy, którego jest aktualnym właścicielem, a którego nie może zarejestrować zgodnie ze stanem faktycznym i prawnym jako samochód osobowy. Skarżący powołał się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 1994 roku II SA 2164/94 ONSA 1995/1, którego teza brzmi: 1. zasady określone w art. 61 § 4 i 28 k.p.a. obowiązują również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, o którym mowa w art. 157 k.p.a. 2. stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. 3. organ nadzoru stwierdza nieważność decyzji lub jej wydanie z naruszeniem prawa /art. 158 § 2 k.p.a./ w takim zakresie w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 k.p.a., bez względu na granice żądania przez stronę żądającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W tej sytuacji skarżący jest stroną postępowania i może domagać się stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądu administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1268/ - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd administracyjny bada czy decyzja jest zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153, poz. 1270/ podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, 3. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał zasadność skargi, bowiem doszło do naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania. Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło wniosku Pana K. Z. z dnia [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] o zmianie rodzaju pojazdu osobowego na samochód ciężarowy uznając, że skoro nie był on wnioskodawcą i stroną postępowania zakończonego w/w decyzją to nie może być również stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W ocenie Kolegium Pan K. Z. nie ma interesu prawnego uzasadniającego jego udział w sprawie, wyprowadzonego z konkretnie oznaczonego przepisu administracyjnego prawa materialnego. Powyższe stanowisko nie jest prawidłowe. Jak wynika z akt administracyjnych Pan K. Z. w dniu [...] złożył w Urzędzie Miasta K. wniosek o zmianę rodzaju przedmiotowego pojazdu z ciężarowego na osobowy - powrót do stanu pierwotnego zgodnie z kartą pojazdu i wyciągiem ze świadectwa homologacji wydanym na ten pojazd /k. 24-25 pismo Urzędu Miasta K. z dnia 23.12.2003 roku/. Wniosek Pana Z. traktować należy jako działanie zmierzające do uregulowania sytuacji prawnej samochodu zgodnie ze stanem faktycznym odpowiadającym przepisom prawa materialnego - ustawy Prawo o ruchu drogowym. W interesie aktualnego właściciela pojazdu jest posiadanie dokumentacji samochodu potwierdzającej faktyczny rodzaj pojazdu. Prowadzone przez Urząd Miasta K. postępowanie, wszczęte wnioskiem z dnia [...] zostało zawieszone, bowiem ustawa Prawo o ruchu drogowym zabraniała po dniu 1 stycznia 2002 roku dokonywania zmian prowadzących do zmiany rodzaju pojazdu. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego - stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji /art. 157 k.p.a./ jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji / powołany w skardze wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 roku II SA 2164/92 - ONSA 1995/1/32, wyrok SN z dnia 26 maja 2000 roku I CKN 1183/99 - LEX nr 51631/. Skutki stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] dotyczyć będą interesu prawnego skarżącego, gdyż będzie mógł on uzyskać dokumentację potwierdzającą rzeczywisty, a nie fikcyjny, rodzaj przedmiotowego samochodu. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję nie wzięło pod uwagę okoliczności, że treść żądania Pana K. Z. uprawdopodobnia określoną w art. 156 § 1 k.p.a. wadliwość decyzji administracyjnej wydanej przez Starostę [...]. Tym samym stosownie do art. 157 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu /por. wyrok NSA z dnia 6 października 1998 roku - IV SA 2338/97 - LEX 43772/. Rażące naruszenie prawa zachodzi, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Teza ta wynika z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego i licznych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi podstawowe kryterium oceny, czy w konkretnym przypadku miało miejsce zwykłe naruszenie prawa, czy też przybrało postać rażącego naruszenia prawa, z którym ustawa wiąże skutek w postaci nieważności decyzji /wyrok NSA z dnia 26.09.2000 r. sygn. akt V SA 2998/99 - LEX 51249/. Przepisy art. 68 ust 9, art. 72 ust 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji /Dz.U. Nr 98, poz. 602/ oraz § 14 ust 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999 roku w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów /Dz.U. Nr 59, poz. 632/, przewidywały, iż warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju i przeznaczenia samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie homologacji na dany typ samochodu. Decyzję o zarejestrowaniu samochodu osobowego jako ciężarowy w przypadku braku homologacji uznać należy za wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Powyższej oceny rażącego naruszenia prawa nie zmienia okoliczność, iż kwestia konieczności uzyskania homologacji była kontrowersyjna i stanowiła przedmiot interpretacji Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej i rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich. Źródłem prawa, w oparciu o które wydawane są decyzje administracyjne są przepisy ustawy, a nie wykładania tych przepisów dokonana przez ministra. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżoną decyzję naruszyło art. 28 k.p.a. uznając, iż skarżący nie może być stroną postępowania. Powyższe uchybienie spowodowało, iż zebrany materiał dowodowy nie został prawidłowo rozpatrzony, a w konsekwencji nie doszło do merytorycznego załatwienia sprawy /naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a./. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/ w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. Mając na uwadze treść art. 152 powołanej ustawy Sąd stwierdził, że wobec braku przymiotu wykonalności orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest bezprzedmiotowe. Organ administracyjny ponownie rozstrzygając sprawę wszechstronnie ją rozpatrzy i dokona pełnej oceny wszystkich aspektów sprawy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.