II SA/Łd 1137/05

Dnia 16 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Asesor WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2006 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Łodzi T. K. na rozprawie sprawy ze skargi W. S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...]. W dniu 9 marca 2005 roku W.S. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art.4 ust. 1 pkt.1 lit c ustawy z dn. 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ.U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm). Jako podstawę złożonego wniosku wnioskodawczyni wskazała pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A w okresie między lipcem a sierpniem 1940 roku. Do wniosku dołączyła oświadczenia dwóch świadków wskazujące ją jako uczestniczkę wspomnianego obozu przesiedleńczego oraz pismo z Archiwum Państwowego w Ł. Nr [...], z którego wynika, że nazwisko jej rodziny nie figuruje na fragmentarycznie zachowanych wykazach osób wysiedlonych z byłego powiatu wieluńskiego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił W. S. przyznania uprawnień kombatanckich. Zdaniem organu strona nie przedstawiła dowodów w wystarczający sposób potwierdzających jej pobyt w obozie. W szczególności nie uznano za wiarygodne przedstawionych przez stronę zeznań świadków. Argumentując swoje stanowisko organ wskazał, iż powołani świadkowie wysiedleni zostali z innych niż strona miejscowości, w czasie pobytu w obozie przesiedleńczym byli w wieku 4 i 7 lat, przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił do kilku tysięcy osób, a pobyt w obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Zdaniem organu w tej sytuacji "nie sposób przyjąć by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nie znaną." Z tego też względu organ odmówił przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W ustawowym terminie W. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku wskazała, że świadkowie są wiarygodni, gdyż pochodzą z pobliskiej (1,5 km.) wsi, a znają się dzieciństwa. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. W ramach postępowania dowodowego przeprowadzonego w instancji odwoławczej organ wystąpił do Archiwum Państwowego w Ł. i Instytutu Pamięci Narodowej o udzielenie informacji, czy zasoby archiwalne tych instytucji zawierają informacje o wysiedleniu wsiT.w byłym powiecie wieluńskim oraz osadzeniu jej mieszkańców w obozie przesiedleńczym w Ł.. Z pisma Archiwum Państwowego w Ł. wynika, że w aktach Centrali Przesiedleńczej w P. Oddział w Ł. na listach rodzin wysiedlonych z byłego powiatu wieluńskiego nie odnaleziono nazwiska zainteresowanej (pismo z dnia [...], znak: [...]). Z pisma tego samego Archiwum z dnia 22 sierpnia 2005r. (znak: [...]) wynika, że w aktach Centrali Przesiedleńczej nazwę wsi T. (niem. U.) odnaleziono: • w wykazach osób wysiedlonych w dniu 18 listopada 1940r. (w dokumentach brak informacji o przebywaniu w obozie przesiedleńczym); • na ustach transportowych osób wywożonych dnia 21 czerwca 1944r. z jednego z obozów przesiedleńczych do III Rzeszy. Na żadnej z wskazanych list nie odnaleziono nazwiska W.S.(pismo z dnia 22 września 2005r.; znak: [...]). Organ wskazał, iż daty wysiedleń wynikające z informacji archiwalnej nie pokrywają się z relacją strony. Z pisma Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Ł. z dnia [...](znak: [...] wynika, że w zasobach archiwalnych nie zidentyfikowano materiałów dotyczących wysiedlenia miejscowości T. Organ nie uznał za wystarczające dla potwierdzenia pobytu strony w obozie oświadczeń świadków. Zdaniem organu świadkowie pochodzili z innej miejscowości niż wnioskodawca (tj. z K.) i w lipcu 1940r. mieli 4 i 7 lat. Ponadto organ wyraził opinię, iż mało prawdopodobne jest, aby świadkowie ci, głównie z uwagi na dużą liczbę każdorazowo przebywających w obozie osób zapamiętali pobyt tam wnioskodawcy, nawet mimo faktu, że istotnie K. i T. dzieli niewielka odległość. Podsumowując organ uznał, iż w aktach sprawy brak jest urzędowego lub prywatnego dokumentu potwierdzającego pobyt W. S. i jego rodziny w obozie przesiedleńczym w Ł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich jest postępowaniem administracyjnym, do którego mają zastosowanie zasady wyrażone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepisy Kodeksu statuują zasadę swobodnej oceny dowodów, wyrażającą się m. innymi w nakazie oceny wszystkich faktów i środków dowodowych w sposób nie skrępowany przyjętymi z góry założeniami. W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 K.p.a. ). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy ( art. 75 § 1 zdanie pierwsze K.p.a. ). W toku postępowania administracyjnego skarżąca, poza własnym oświadczeniem złożyła również pisemne oświadczenia dwóch świadków: A. S. i M.W. potwierdzające jej pobyt w obozie przesiedleńczym w Ł. przy ul. A, które wobec braku własnych, oryginalnych dokumentów potwierdzających pobyt w tym samym miejscu i czasie, co skarżąca, młodego wieku świadków, a nadto zamieszkiwania w innej miejscowości, organ administracji uznał za niewiarygodne i niewystarczające do przyznania uprawnienia. Stanowisko organu administracji uchybia w tym zakresie obowiązkowi wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy i przeprowadzenia postępowania dowodowego przewidzianego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przesłuchania w charakterze świadków wskazanych przez wnioskodawczynię osób, a nawet samej wnioskodawczyni, co wynika wprost z art. 86 K.p.a.. Zgodnie z art. 78 § 1 K.p.a. organ zobowiązany jest uwzględnić żądanie strony przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ uchybił obowiązkowi przesłuchania wskazanych przez skarżącą świadków, którzy zgłoszeni zostali na istotną dla rozstrzygnięcia wniosku okoliczność pobytu skarżącej w obozie przesiedleńczym . Nie przeprowadzając tego dowodu organ nie mógł dokonać jego oceny i przyjąć, iż jest to dowód niewiarygodny tym bardziej, że świadkowie ci w złożonych oświadczeniach wskazali na posiadanie uprawnień kombatanckich potwierdzonych wskazanymi zaświadczeniami wydanymi przez ten sam organ. Uchybienie przez organ przepisom postępowania administracyjnego w zakresie przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkowało naruszeniem prawa materialnego – art. 4 ust. 1 pkt 1 c ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz.371 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania uprawnienia do świadczenia), Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 wskazanej ustawy za bezprzedmiotowe.