II SA/Łd 1146/10

Dnia 29 października 2010 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.H. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie szczelności przewodów kominowych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 1146/10 Uzasadnienie A.H. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie szczelności przewodów kominowych. Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że A.H. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M.H., 24-letnim synem M.H. oraz 23-letnią córką J.H. Skarżący wskazał, że ma jeszcze syna M.H., który prowadzi jednak osobne gospodarstwo domowe. Skarżący podał, że utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3810 zł. M.H. otrzymuje emeryturę w wysokości 2240 zł. Na utrzymaniu skarżącego znajduje się syn M., odbywający staż specjalizacyjny oraz córa J. – studentka II roku studiów uzupełniających. Jedynym wykazanym majątkiem skarżącego jest dom w zabudowie szeregowej o powierzchni 194 m². W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że żona od 10 lat choruje na reumatoidalne zapalenie stawów, a on sam od trzech lat leczy się na zapalenie torebki stawowej barków. Ponadto koszty eksploatacji budynku oraz bieżące prace remontowe (dom nie jest jeszcze wykończony) stanowią kolejne wydatki. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. A.H. osiąga wraz z żoną stałe, dość wysokie dochody – łącznie 6050 zł na cztery osoby w rodzinie (średnio około 1500 zł na osobę). Jest to kwota w zupełności wystarczająca, w ocenie referendarza sądowego, na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, w której wpis sądowy od skargi wynosi 500 zł. Warto zauważyć w tym miejscu, że skarżący uiścił już wpis sądowy, zaksięgowany w dniu 21 października 2010 r. pod poz. 3362. Oznacza to, że dysponował odpowiednimi do tego środkami finansowymi. Należy również wskazać że inne, ewentualne koszty sądowe, będą niewątpliwie rozłożone w czasie, a ich wysokość będzie znacząco niższa – opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku (w przypadku oddalenia skargi) to koszt 100 zł, a ewentualna skarga kasacyjna od niekorzystnego wyroku - 250 zł. Nie są to, zdaniem referendarza sądowego, kwoty przekraczające możliwości finansowe skarżącego. Oceny tej nie zmieniają argumenty uzasadniające złożenie wniosku. Pomijając już fakt ich lakoniczności, stwierdzić należy, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, by pokrycie kosztów sądowych wiązało się z jakimkolwiek uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Przecież za takie uzasadnienie nie może być traktowane jedynie to, że skarżący ponosi koszty utrzymania dużego domu oraz koszty leczenia. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. LF