II SA/Łd 1150/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska (spr.), p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W.S. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] przyznał skarżącemu W.S. status osoby bezrobotnej od dnia 28 grudnia 2001 r . a od dnia 5 stycznia 2002 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120% zasiłku podstawowego. Od powyższej decyzji skarżący odwołał się do Wojewody [...], wnosząc jednocześnie o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] znak [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję oraz wskazał, że wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego powinien być rozpatrzony odrębną decyzją, po dokonaniu oceny całego materiału dowodowego przez organ pierwszej instancji. W dniu 6 lutego 2002 r. W.S. wniósł o przyznanie zasiłku przedemerytalnego. Do wniosku dołączył świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawione przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w W. filia w Ł. potwierdzające, iż w okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie Ogrodniczym W. od 09.11.1981 roku do 31.12.1985 roku w tym: w okresie od 09.11.1981 roku do 14.06.1983 roku (l rok. 7 miesięcy i 6 dni), od 10.08.1983 roku do 10.04.1985 roku (1 rok. 8 miesięcy i l dzień), oraz od 26.05.1985 do 04.08.1985 roku (2 miesiące i 9 dni) stale w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace operatora sprzętu ciężkiego. Dodatkowo dołączył zaświadczenie wystawione przez Ogrodnictwo W.K. potwierdzające, iż na podstawie przejętych od [...] Zakładu Doświadczalnego w P. dokumentów był zatrudniony w okresie od 01.04.1986 roku do 31.05.1989 roku (3 lata i 2 miesiące) na stanowisku traktorzysty - operatora w pełnym wymiarze godzin, jak również zaświadczenie wraz ze świadectwem pracy stwierdzającym, iż w okresie od 02.07.1973 roku do 31.10.1981 roku (8 lat i 4 miesiące) był zatrudniony w [...] Kombinacie [...] A w Ł. na stanowisku ślusarza-operatora. Do akt zostały dołączone także zaświadczenia kwalifikacyjne z dnia 24.11.1976 roku i z dnia 08.04.1974 roku o zaszeregowaniu w zawodzie maszynisty ładowarki oraz zaświadczenie kwalifikacyjne z dnia 31.03.1977 roku o zaszeregowaniu na stanowisku ślusarza - operatora sprzętu. W dniu 11.02.2002 roku organ I instancji dokonał przesłuchania strony oraz zgłoszonych świadków potwierdzających fakt, iż przez cały okres od 02.07.1973 roku do 31.10.1981 roku skarżący świadczył pracę w [...] Kombinacie A w Ł. na stanowisku operatora sprzętu - spycharki gąsienicowej i ładowarki naczyniowej. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Starosta [...] wydał w dniu [...] decyzję Nr [...], w której odmówił przyznania skarżącemu prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W.S. nie udokumentował stosownymi świadectwami pracy co najmniej 15 lat wykonywania zatrudnienia w warunkach szczególnych. Od powyższej decyzji W.S. złożył odwołanie wraz ze świadectwem pracy wykonywania prac w szczególnych warunkach w okresie od 6.06.1989 r. do 30.09.1990 r. wystawione przez N.F. właściciela firmy B w K., z wnioskiem o jej uchylenie. Organowi I instancji zarzucił złą ocenę materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 6 c ust. 2 pkt 2 i art. 37 j ust. 1 i ust. 1 a ustawy z dn. 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56, z późn. zm.); art. 11, ust. 2 ustawy z dn. 17.12.2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) oraz art. 138 § 1, pkt 1 ustawy z dn. 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na treść art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wskazał, że na dzień rejestracji tj. 28.12.2001 r. oraz na dzień złożenia wniosku o zasiłek przedemerytalny tj. 06.02.2002 r. W.S. bezspornie udokumentował stosownymi świadectwami pracy łączny okres uprawniający do zasiłku wynoszący ponad 31 lat, w tym 6 lat 7 miesięcy i 16 dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Organ pierwszej instancji nie zaliczył natomiast do 15 lat wykonywania pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 02.07.1973 r. do 31.10.1981 r. w [...] Kombinacje [...] A, z uwagi na brak odpowiedniej dokumentacji potwierdzającej wykonywanie pracy w warunkach szczególnych na stanowisku operatora sprzętu. W uzasadnieniu stwierdzono, że gdyby nawet można było zaliczyć sporny okres pracy w [...]K[...] A, to okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych byłby krótszy niż 15 lat, gdyż wynosiłby 14 lat 11 miesięcy i 16 dni. Organ odwoławczy wskazał również, że organ pierwszej instancji przesłuchał wprawdzie dwóch wskazanych świadków na okoliczność wykonywania przez W.S. pracy w warunkach szczególnych na stanowisku operatora sprzętu, ale nie miało to znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem ustawodawca zastrzegł uprawnienia do potwierdzenia okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wyłącznie dla pracodawcy, ewentualnie dla Sądu, jeżeli uzyskanie takiego świadectwa od pracodawcy nie jest możliwe. Powyższą decyzję W.S. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu podniósł, że fakt wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szczególnych w [...]K[...] A w Ł. w okresie od 2.07.1973 r. do 31.10.1981 r. został potwierdzony zeznaniami świadków a jednocześnie uzyskanie świadectwa od pracodawcy nie było możliwe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga jest zasadna . Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1271 ) – sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy- co wynika z art. 7 kpa –oraz zgodnie z art. 77 § 1 kpa - muszą w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół ( Dz. U. nr 154. poz. 793) - osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach, z tym że: 1) podlegają one waloryzacji na zasadach określonych dla zasiłków dla bezrobotnych obowiązujących w okresie ich wypłacania, 2) do osób posiadających prawo do zasiłku przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy art. 24, 28, 28a, 29, 34 oraz 37l-37o ustawy wymienionej w art.3 niniejszej ustawy, w zakresie dotyczącym świadczeń przedemerytalnych. Organ zatem rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie zasiłku przedemerytalnego winien był rozważyć, czy skarżący spełnia przesłanki wynikające z art. 37 j ust. 1 ustawy z dn. 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t. j. Dz. U. z 2001 r. nr 6, poz. 56, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r. – zgodnie z którym – zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli: 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub 2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z treścią ust. 1a. tego artykułu - okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o których mowa w ust. 1, są uwzględniane po przedłożeniu odpowiedniej dokumentacji, zgodnie z wymogami określonymi w odrębnych przepisach, bądź na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, iż w postępowaniu przed organem I instancji skarżący wykazał okres uprawniający do zasiłku w wysokości 31 lat 3 miesiące i 22 dni. Organ zaliczył skarżącemu w tym okresie - 6 lat 7 miesięcy i 16 dni wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Nie zaliczył natomiast skarżącemu do okresu wymaganych 15 lat w warunkach szczególnych okresu pracy w [...] Kombinacie [...] A od 2 lipca 1973 r do 31 października 1981r., gdyż na okoliczność wykonywania pracy w warunkach szczególnych w tym okresie skarżący przedstawił świadków których organ przesłuchał. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż nawet gdyby ten okres skarżącemu został zaliczony, to i tak byłoby to jedynie 14 lat 11 miesięcy i 16 dni pracy w warunkach szczególnych. W postępowaniu odwoławczym skarżący uzupełnił dowody o dodatkowe świadectwo pracy w warunkach szczególnych w okresie od 6 czerwca 1989 r do 30 września 1990 r. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję stwierdził, że nawet po uzupełnieniu dowodów odmowa przyznania zasiłku przedemerytalnego jest zasadna, bowiem ustawodawca zgodnie z cyt. art. 37 j ust. 1a - zastrzegł uprawnienia do potwierdzenia okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wyłącznie dla pracodawcy lub dla sądu, jeżeli uzyskanie takiego świadectwa pracy od pracodawcy jest niemożliwe. W tej sytuacji skarżącemu nie uwzględniono okresu pracy w [...] Kombinacie [...] A. Takie stanowisko organu uznać należy za nieuzasadnione. W wyroku z dnia 5 września 2002 r sygn. akt II S.A./Gd 613/02 nie publikowany – Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził , że : " W warunkach likwidacji zakładu pracy i związanej z nią niemożności uzyskania świadectwa o którym mowa w § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze , strona skarżąca mogła dowodzić wykonywanie pracy w szczególnych warunkach również przy pomocy innych środków dowodowych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego , a rozpatrujący materiał dowodowy organ miał obowiązek zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów ocenić wiarygodność przedstawionych dowodów." Podkreślenia wymaga, iż kierunek ten został zachowany i utrwalony także po wprowadzeniu dwuinstancyjności w sądownictwie administracyjnym . W wyroku z dnia 25 marca 2004 r sygn. akt OSK 81/04 ( nie publikowany) wydanym po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził że : " Odwołanie się w art. 37 j ust. 1 pkt. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do przepisów emerytalnych dotyczyło jednoznacznie jedynie określenia, jakie prace mogą być uznane za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie przesądzało natomiast tego w jaki sposób należy wykazać, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Obowiązki pracodawcy określone w powołanym rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r polegające na tym , że zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji , powinien stwierdzić okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w specjalnym świadectwie lub w świadectwie pracy ( § 2 ust. 2 ) nie wykluczały udowodnienia wykonywania takiej pracy innymi dowodami , zwłaszcza , gdy zakład pracy został zlikwidowany". Odnosząc się do treści art. 37 j ust. 1a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu Naczelny Sąd Administracyjny w tym wyroku wprawdzie podniósł, iż wprowadzenie tego przepisu wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądowym , lecz ostatecznie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 maja 2002 r ( OSNIPUSiSP z 2003 r nr 9 poz. 213 ) przyjął , iż dodanie ust. 1 a w art. 37 j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oznacza , iż ustawodawca wprowadził dwie możliwe formy wykazywania okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla przyznania zasiłku przedemerytalnego. Jedną z nich jest prawomocny wyrok sądu w sprawie o ustalenie faktu prawotwórczego , a drugą pozostaje postępowanie administracyjne przed starostą , który ustala prawo do zasiłku przedemerytalnego i je przyznaje. Sąd w tym składzie w pełni podziela wyżej wyrażony pogląd. Jednocześnie wyjaśnić należy, iż okolicznością znaną Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest fakt, iż w takiej sytuacji jak sytuacja skarżącego sądy powszechne uznawały, że osoby takie nie mają interesu prawnego w uzyskaniu tego rodzaju orzeczenia. Skarżącemu zatem pozostaje jedynie udowodnienie tych okoliczności przed organem administracji, który winien poczynić ustalenia we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy Sąd stwierdza, iż z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.