II SA/Łd 1156/12

Dnia 25 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak –Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...], 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi K. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy A kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.bł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia jako: K.p.a.), w związku z art. 3 pkt 1, 2, 2a, art. 4 ust. 1 i ust.2, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływana, jako: ustawa), po rozpatrzeniu odwołania A. G. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] w prawie odmowy przyznania w okresie od 1 sierpnia 2012r. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko J. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecko na dziecko J. G. i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014. Jak wynika z akt sprawy postępowanie w spawie wszczęte zostało na wniosek A. G. z dnia 23 sierpnia 2012r. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Ustalając w oparciu o złożone dokumenty, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł 690,52 zł Prezydent Miasta Ł. stwierdził, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy, co za tym, decyzją z dnia [...] odmówił stronie przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. Organ wyjaśnił, iż strona złożyła świadectwo pracy z firmy A SA z dnia 9 kwietnia 2010r., firmy B Sp. z o.o. z dnia 23 listopada 2010r. oraz PIT11 potwierdzający wysokość pobranego zasiłku pieniężnego z ubezpieczenia społecznego. Świadectwo pracy z firmy C Sp. z o.o. z dnia 21 czerwca 2012r. potwierdza okres zatrudnienia od dnia 26 listopada 2010r. do dnia 20 czerwca 2012r., załączone umowy z firmy D z dnia 14 czerwca 2012r. oraz z dnia 1 września 201r. potwierdzają zatrudnienie od dnia 14 czerwca 2012r. Powyższe dokumenty, w ocenie organu, nie dają podstawy do zastosowania instytucji dochodu utraconego oraz powiększenia dochodu o dochód uzyskany, gdyż zatrudnienie trwa nieprzerwanie. Reasumując organ ustalił, iż roczny dochód za 2010 rok wyniósł 24.329,98 zł, kwota dochodu utraconego w 2010 roku – z tytułu zatrudnienia w firmie A SA, B Sp. z o.o. oraz zasiłku chorobowego – 9.332,48 zł, miesięczny dochód z renty – 1.223,54 zł (14.682,50 zł : 12 miesięcy), miesięczny dochód z zatrudnienia w firmie C Sp. z o.o. – 157,50 zł (315 zł : 2 miesiące), razem miesięczny dochód rodziny wynosi 1.381,04 zł (1.223,54 zł + 157,50 zł) co na osobę w rodzinie daje kwotę 690,52 zł. W terminie prawem przewidzianym A. G. złożyła odwołanie podkreślając, iż znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Dochód rodziny uległ zmniejszeniu o ponad 500 zł, gdyż obecnie pracuje na ¾ etatu, nie może liczyć na pomoc rodziny, gdyż najbliżsi nie żyją, a obecne wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie niezbędnych potrzeb utrzymania strony i jej 16 letniej córki. Po opłatach za mieszkanie nie starcza na zakup jedzenia, nie mówić już o ubraniach, książkach do szkoły, przyborach szkolnych, wakacjach. Strona nie kwestionuje, iż przekracza kryterium dochodowe jednak w tym roku znalazła się w bardzo ciężkiej sytuacji, które nie jest w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko organu I instancji Kolegium czyniąc zadość zasadom postępowania administracyjnego i przystępując do własnej analizy materiałów sprawy Kolegium przywołało brzmienie przepisów, w oparciu o które rozstrzygało i wskazało, iż w dniu 30 sierpnia 2012r. organ I instancji wezwał stronę do dostarczenia odpowiednich dokumentów potwierdzających wysokość dochodu. W odpowiedzi strona, w dniu 4 września 2012r., dostarczył PIT 40 za 2010r. z ZUS o wysokości wypłaconej renty rodzinnej, PIT 11A za 2010r. z ZUS o wysokości wypłaconych świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, PIT 11 za 2010r. oraz świadectwo pracy z firmy A SA, PIT 11 za 2010r. z firmy C Sp. z o.o., PIT 11 za 2010r. z firmy B Sp. z o.o. Po analizie zebranych dokumentów ustalił, iż dochód na osobę w rodzinie strony wynosi 24.329,98 zł : 12 miesięcy : 2 osoby = 690,52 zł i przekracza kryterium dochodowe wynoszące 504 zł. W odpowiedzi na argumenty odwołania Kolegium wskazało, iż wobec przekroczenia kryterium dochodowego pozostają one bez wpływu na wynik sprawy. Przepisy ustawy nie pozostawiają bowiem organowi administracji możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, przepisy te ściśle związują organy i wyznaczają zakres rozstrzygnięć. Kolegium dodało, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i obowiązujących norm prawnych nie jest możliwe przyznanie stronie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, których przyznanie jest uzależnione od przyznania samego zasiłku rodzinnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. G. wniosła o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Powtórzyła argumentację odwołania podkreśliła, iż jest matką samotnie wychowującą dziecko, której wynagrodzenie nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb jej i córki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, powoływanej dalej, jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja rozstrzyga o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tegoż zasiłku z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Niemniej analiza akt administracyjnych sprawy wskazuje, iż taka konkluzja była co najmniej przedwczesna, z uwagi na wadliwe ustalenie dochodu strony. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Kwota ta obecnie wynosi wprawdzie 539 zł, jednakże zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. z 2012r., poz. 959) do dnia 31 października 2012r. kwoty, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, oraz świadczenia rodzinne obowiązują w wysokości ustalonej na podstawie dotychczasowych przepisów. Istotne jest zatem ustalenie dochodu rodziny strony występującej o dane świadczenie, przy czym pod pojęciem dochodu rodziny ustawodawca rozumie przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy). Skarżąca wystąpiła o zasiłek rodzinny wraz z dodatkami składając odpowiedni wniosek w dniu 23 sierpnia 2012r., jak wskazuje zaś uzasadnienie zaskarżonych decyzji organy obu instancji wyliczając dochód rodziny strony uwzględniły dochód osiągnięty w 2010 roku. Jednocześnie w żaden sposób nie wyjaśniły czemu za 2010 rok, skoro uwzględniajac brzmienie powyższych przepisów powinien być to dochód za 2011 rok. A nawet, jeżeli w ocenie organu zaistniały podstawy do uwzględnienia dochodu za inny rok kalendarzowy to z uzasadnienia zaskarżonych aktów nie wynika podstawa takiego działania. Oznacza to, iż organ obowiązany będzie, ponownie rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 23 sierpnia 2012r. uwzględnić dochód osiągnięty przez rodzinę skarżącej we właściwym roku kalendarzowym. Jest to o tyle istotne, iż rozstrzygnięcie o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku rodzinnego skutkuje, w przypadku odmowy, także odmową przyznania dodatków do tegoż zasiłku. Dodatki są bowiem ściśle związane z samym świadczeniem głównym – zasiłkiem rodzinnym, nie mogą być przyznane niezależnie od zasiłku rodzinnego. Prawidłowe rozstrzygnięcie kwestii głównej jest zatem niezbędne dla skutecznego dochodzenia dalszych praw przez skarżącą. Dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku ustawodawca uznał za decydujący dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy i od jego wysokości uzależnił prawo strony do wnioskowanego świadczenia (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 lipca 2010r., sygn.akt II SA/Po 112/10, LEX nr 666427). Powyższe uchybienie organu nie jest jedynym, które uzasadniało uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Jak wynika bowiem z przywoływanego już wniosku skarżącej z dnia 23 sierpnia 2012r., strona występowała o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013. Z kolei z sentencji decyzji wynika, iż organ rozstrzygnął w odniesieniu do roku szkolnego 2013/2014, zamykając tym samym realną możliwość uzyskania tego dodatku we właściwym okresie. Nie budzi wątpliwości Sądu, wobec wyraźnej deklaracji strony w tym zakresie oraz mając na uwadze datę złożenia wniosku, iż stronie chodziło o rozpoczęcie roku szkolnego 2012/2013. Orzekając co do innego okresu, za lata następne, organ zamknął stronie możliwość dochodzenia swych praw na przyszłość. Działanie organu jest o tyle dziwne, iż w tym samym dniu wydał inną decyzję, którą rozstrzygnął w tym samym zakresie, wskazuje to na swego rodzaju dowolność działania organu i brak należytego pochylenia się nad materiałem sprawy. Dostrzeżone uchybienia obligowały Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W toku ponownej analizy akt sprawy organy zobowiązane będą uwzględnić przedstawione wytyczne Sądu, ponownie wyczerpująco zebrać materiał dowodowy i przeprowadzić jego wszechstronna ocenę, stanowiąca punkt wyjścia dla dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych i odpowiednich do nich ocen materialnoprawnych. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie wyjaśniono należycie wszelkich okoliczności sprawy niezbędnych dla rozstrzygnięcia, co miało przełożenie na naruszenie przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a i c, w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. z uwzględnieniem przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2003r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). LS