II SA/Łd 1157/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, p.o. sędziego WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi M.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla osób bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 3 II SA/Łd 1157/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 6 pkt 6c, art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 1997r. Nr 25, poz. 128 z późn. zm.), orzekł o zwrocie przez M.Z., nienależnie pobranego świadczenia za okres od 10.10.2000r. do 31.10.2001r,. w kwocie 5.490,60zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż w dniu 14 czerwca 2000r. M.Z. nabył prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. W odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, iż w dniu 13 czerwca 2000r., po dziewięciomiesięcznym okresie choroby, został uznany za zdolnego do pracy, co nie było zgodne z jego faktycznym stanem zdrowia. W dniu 01 września 2000r. została z nim rozwiązana umowa o pracę, a w dniu 02 października 2000r. zarejestrował się w urzędzie pracy jako bezrobotny i przyznano mu prawo do zasiłku od dnia 10.10.2000r. do 07.11.2001r. Jednocześnie, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., odmawiającej mu przyznania prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, skarżący złożył odwołanie do Sądu Pracy, które zostało uwzględnione w dniu 29 listopada 2001r., czyli już zakończeniu okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Wypłata zasiłku rehabilitacyjnego, przyznanego wyrokiem sądu za okres od 14.06.2000r. do 08.06.2001r., nastąpiła dopiero w styczniu 2002r. M.Z. podniósł, iż z uwagi na wsteczną datę uzyskania zasiłku rehabilitacyjnego, decyzja nakazująca mu zwrot pobranego wcześniej świadczenia jest dla niego krzywdząca. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 6c ust. 2 pkt 2, art. 28 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podano, iż zasiłek dla bezrobotnych przysługuje osobie, która spełnia warunki określone ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a zgodnie z art. 2 ust. 2 lit c tej ustawy bezrobotnym nie jest osoba pobierająca świadczenie rehabilitacyjne. Organ wskazał, iż w aktach sprawy znajduje się pismo ZUS z dnia [...] znak: [...], z którego wynika, że wyrokiem Sądu Okręgowego – Sądu Pracy w Łodzi z dnia `19 marca 2001r. przyznano skarżącemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 14.06.2000r. do 08.06.2001r. Wypłata tego świadczenia nastąpiła w dniu 17.01.2002r., a w oświadczeniu, złożonym w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11.01.2002r., M.Z. zobowiązał się do dobrowolnego zwrotu zasiłku dla bezrobotnych za okres, za który otrzymał świadczenie ze środków ZUS. Wobec tego, iż skarżący nie zwrócił dobrowolne nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych, organ pierwszej instancji wydał decyzję o zwrocie tego świadczenia, powołując się na art. 28 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt. 1 ww. ustawy za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Skoro w czasie, w którym skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny i pobierał zasiłek, został uznany za niezdolnego do pracy i nabył prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, to tym samym, zdaniem organu, nie mógł mieć prawa do zasiłku płaconego za ten sam okres ze środków Funduszu Pracy i decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z prawem materialnym, zwłaszcza art. 28 ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M.Z., podnosząc, iż decyzja o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych jest dla niego krzywdząca, ponieważ okoliczność otrzymania z ZUS-u decyzji o przyznaniu mu wstecznie zasiłku rehabilitacyjnego w terminie kolidującym z okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie nastąpiła z jego winy. Dodał również, iż w kwocie podlegającej zwrotowi zostały doliczone składka na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczka na podatek dochodowy, co w przypadku rozliczenia się przez niego z urzędem skarbowym za rok 2001, powoduje, iż dwa razy został obciążony tymi samymi zobowiązaniami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga M.Z. wniesiona została w dniu 22 lipca 2002r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej, obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził, iż organy administracji publicznej naruszyły art. 26, 28 ust. 1 i 2 i 29 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 28 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2001r. nr 6, poz. 56 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, iż osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. W myśl natomiast art. 26 ww. ustawy bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 5 dni powiatowy urząd pracy o zaistnieniu okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku. Okolicznością nie sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, że w dniu 02 października 2000r., będącego dniem rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy nr [...] w Ł., M.Z. spełniał wszelkie warunki, określone ustawą z dnia 14 grudnia 1994r.o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu do uznania go za bezrobotnego i przyznania mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Fakt wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., odmawiającej przyznania mu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, pozostawał bez wpływu na uprawnienia, przysługujące mu na mocy powołanej wyżej ustawy. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, o toczącym się postępowaniu sądowym Powiatowy Urząd Pracy został przez skarżącego powiadomiony w dniu rejestracji. Sytuacja M.Z. uległa zmianie z chwilą zakończenia postępowania przed Sądem Okręgowym – Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, który wyrokiem z dnia 19 marca 2001r. przyznał skarżącemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od 14.06.2000r. do 08.06.2001r. Należy przyjąć, iż, stosownie do art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, z chwilą uprawomocnienia się wyroku sądu, o którym wyżej mowa, skarżący miał obowiązek, w ciągu 5 dni, zawiadomić, powiatowy urząd pracy o zaistnieniu okoliczności powodującej utratę statusu bezrobotnego i utratę prawa do zasiłku. W aktach sprawy (k. 39) znajduje się oświadczenie złożone przez skarżącego w urzędzie pracy w dniu 08 marca 2002r., z którego wynika, iż w chwili otrzymania prawomocnego wyroku sądu, przyznającego mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, zgłosił się on do urzędu pracy i poinformował o tym fakcie. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, okolicznością powodującą, w myśl art. 28 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, ustanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, było uprawomocnienie się wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, przyznającego skarżącemu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, a nie jak przyjęły to organy zatrudnienia data 14 czerwca 2000r. - wskazana w wyroku sądu jako początek terminu, od którego świadczenie rehabilitacyjne miało być naliczane. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż dzień 14 czerwca 2000r, podany w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nakazującej skarżącemu zwrot nienależnie pobranego, w okresie od 10.10.2000r. do 31.10.2001r., zasiłku dla bezrobotnych jest okolicznością, o której mowa w art. 28 ust. 2 pkt 1 powoływanej wyżej ustawy, gdyż w tej dacie M.Z. nie był jeszcze zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, a wobec tego nie mogło również ustać jego prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Dopiero uprawomocnienie się wyroku Sądu Okręgowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przyznającego M.Z. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, może zostać uznane za okoliczność powodującą ustanie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż z tym momentem uzyskał on roszczenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłatę zaległego świadczenia pieniężnego. Od tej chwili skarżący nie mógł być uznany za osobę bezrobotną w myśl art. 2 ust. 1 pkt 2c ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ponieważ bezrobotny oznacza m.in. osobę, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub wychowawczego. Stąd też, dopiero pobieranie przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnych od momentu, gdy prawomocnym wyrokiem sądu przyznane mu zostało prawo do świadczenia rehabilitacyjnego należy uznać za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 28 ust. 2 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a w konsekwencji od daty uprawomocnienia się tego wyroku zasiłek powinien podlegać zwrotowi. Należy również zauważyć, iż w podstawie prawnej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] wadliwie wskazane zostało miejsce publikacji, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji, tekstu jednolitego ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu – zamiast Dziennika Ustaw z 1997r. Nr 25, poz. 128, powinien zostać przywołany Dziennik Ustaw z 2001r. Nr 6, poz. 56. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Uwzględniając treść art. 152 powołanej wyżej ustawy, Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.