II SA/Łd 116/04

Dnia 30 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Wojciech Chróścielewski (spr.), Sędziowie : Sędzia NSA: Zygmunt Zgierski, p.o. sędziego WSA: Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy: Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2004 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi Stowarzyszenia ,, A" w Ł. na Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wymierzenia grzywny oddala skargę. - II SA/Łd 116/04 UZASADNIENIE Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2003 r., II SAB/Łd 34/03, nakazano Prezydentowi Miasta Ł. wydanie aktu lub dokonanie czynności rozstrzygających wniosek stowarzyszenia ,,A" w Ł. w przedmiocie wydania nieruchomości w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Stowarzyszenie ,,A" w Ł. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o ukaranie grzywną Prezydenta Miasta Ł. wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z tytułu niewykonania wskazanego wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi stwierdzono m.in., że pismem z dnia 11 grudnia 2003 r. wezwano Prezydenta do wykonania tego wyroku, a organ ten nic nie uczynił, ponadto nie zwrócił skarżącemu kwoty 5 zł – zasądzonych wyrokiem kosztów sądowych. Prezydent Miasta, zdaniem skarżącego, ograniczył się wyłącznie do złożenia wniosku do Wojewody o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłat od Wojskowego Zarządu Infrastruktury z tytułu zarządu nad nieruchomością, której zwrotu domaga się skarżący. Zdaniem skarżącego wniosek ten jest nietrafny, bo to Prezydent a nie Wojewoda wykonują w tej sprawie zadania z zakresu administracji rządowej. Skarżący zauważa, iż w przypadku stwierdzenia nieważności tej decyzji może dojść do sytuacji, że nieruchomość zostanie bez opieki, gdyż skarżący jeszcze jej nie przejmie – nie jest wpisany do księgi wieczystej - stąd groźba dewastacji posesji. Skarżący uważa, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z [...], w której m.in. umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wykreślenia z księgi wieczystej wpisu Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości położonej w Ł. przy ul. B 34 i wpisania w to miejsce skarżącego, nie może być traktowana jako wykonanie zarówno decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 kwietnia 2002 r. i powołanego wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ o niczym nie rozstrzyga, a ma na celu jedynie przedłużenie postępowania. Skarżący uważa, że decyzja Ministra zobowiązuje Prezydenta do dokonania zmiany wpisu w księdze wieczystej. Przepisy prawa nakładają bowiem na ten organ obowiązek zwrotu nieruchomości przejętej z pogwałceniem prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Ł. wniósł o oddalenie skargi i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu wskazano, iż Prezydent nie posiada uprawnień do przekazania przedmiotowej nieruchomości, nie ma uprawnień do zlecenia notariuszowi złożenia wniosku do Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych o sprostowanie wpisu właściciela spornej nieruchomości, a także nie posiada uprawnień do wydania decyzji o nieważności trwałego zarządu. W wykonaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta Ł. podjął następujące czynności w dniu 12 grudnia 2003 r.: skierował do MON Rejonowego Zarządu Infrastruktury w B. pismo informujące o konieczności wykonania decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] oraz o właściwości MON do rozpatrzenia żądań Stowarzyszenia o wydanie nieruchomości, bowiem od 1953 r. to MON na podstawie umowy darowizny, a nie Prezydent Miasta właściwy jest do wydania nieruchomości; wystąpił do Wojewody Ł. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [...] i z [...] opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomością i zmiany stawki procentowej tej opłaty; wydał decyzję umarzającą wszczęte wnioskami Stowarzyszenia postępowanie o wykreślenie z księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. B 34 wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i wpisania w to miejsce skarżącego; uiszczenia kosztów sądowych wynikających z wszczętego na wniosek skarżącego postępowania o wpis prawa własności w księdze wieczystej; zlecenie notariuszowi złożenia w Sądzie Rejonowym – Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku o wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. Od tej decyzji skarżące Stowarzyszenie nie złożyło odwołania. Podkreślono, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, Sąd w wyroku z 4 września 2003 r. nie nakazał wydania nieruchomości, lecz zobowiązał Prezydenta Miasta do wydania aktu lub dokonania czynności rozstrzygających wniosek skarżącego. W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi Stowarzyszenie ,,A" powołało się m. in. na art. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż ilekroć w ustawie jest mowa o właściwym organie należy przez to rozumieć starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 46 ust. 1 wymienionej ustawy, trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu. W dniu 7 kwietnia 2004 r. Prezydent Ł. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością uzasadniając to oczekiwaniem na rozstrzygnięcie przez NSA skargi Prezydenta z dnia 7 czerwca 2002 r. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Uzasadnienie jest sprzeczne z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rolą sądu administracyjnego rozpoznającego skargę o ukaranie grzywną organu administracji niewykonującego wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność jest jedynie kontrola czy po tym wyroku organ administracji podjął w sprawie w wyznaczonym terminie nakazane mu akty lub dokonał nakazanych mu czynności. Stwierdzenie, iż wyrok nie został wykonany umożliwia nałożenie na ten organ grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przeciwnym przypadku, to znaczy wtedy, gdy wyrok został wykonany, sąd zobligowany jest do oddalenia skargi. W przedmiotowej sprawie trzeba stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zaistniała bowiem sytuacja polegająca na niewykonaniu przez Prezydenta Miasta Ł. wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 września 2003 r., II SAB/Łd 34/03 nakazał Prezydentowi Miasta Ł. wydanie aktu lub dokonanie czynności rozstrzygających wniosek Stowarzyszenia ,,A’ w Ł. w przedmiocie wydania nieruchomości w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wyroku Sąd sformułował pogląd, iż "organ administracji po wpłynięciu wniosku skarżącego Stowarzyszenia powinien podjąć stosowne czynności w sprawie lub zakończyć postępowanie wydaniem decyzji, postanowienia lub innego aktu lub podjąć czynności, do których był prawnie zobowiązany. Bezczynnością jest również sytuacja, w której organ, do którego wniesiono sprawę jest niewłaściwy w sprawie jednak nie przekazuje jej niezwłocznie do właściwego organu w trybie art 65 § 1 kpc (jak można sądzić powinno być: "kpa"), albo nie spełnia obowiązków określonych w art. 66 § 3 kpa". Wyrok Sądu został doręczony Prezydentowi Miasta Ł. w dniu 20 listopada 2003 r., tak więc termin wykonania tego wyroku upływał w dniu 20 grudnia 2003 r. W dniu 12 grudnia, a więc przed upływem tego terminu Prezydent Miasta Ł. dokonał szeregu czynności związanych z wykonaniem wyroku - w tym wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z [..] i z [...] opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomością i zmiany stawki procentowej tej opłaty; wydał decyzję umarzającą wszczęte wnioskami Stowarzyszenia postępowanie o wykreślenie z księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. B 34 wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i wpisania w to miejsce skarżącego, uiszczenia kosztów sądowych wynikających z wszczętego na wniosek skarżącego postępowania o wpis prawa własności w księdze wieczystej, zlecenie notariuszowi złożenia w Sądzie Rejonowym – Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku o wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. Stosownie bowiem do regulacji zawartej w art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym w sprawach stwierdzenia nieważności jest, co do zasady organ wyższego stopnia nad organem, który wydał decyzje w ostatniej instancji. Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. nr 133, poz. 872 z późn. zm.) Prezydent Miasta Ł. przejął kompetencje Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. Stosownie zaś do art. 9a ustawy z 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wojewoda jest organem odwoławczym od decyzji starosty, a więc także organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej opłat z tytułu trwałego zarządu o ich stawki procentowe. Nie ulega też wątpliwości, że formą rozstrzygnięcia sprawy jest również podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Prezydent Miasta uczynił to wydając w dniu 12 grudnia 2003 r. taką decyzję o umorzeniu postępowania z wniosku skarżącego o wykreślenie z księgi wieczystej dla nieruchomości przy ul. B 34 wpisu Skarbu Państwa jako właściciela i wpisania w to miejsce skarżącego, uiszczenia kosztów sądowych wynikających z wszczętego na wniosek skarżącego postępowania o wpis prawa własności w księdze wieczystej, zlecenie notariuszowi złożenia w Sądzie Rejonowym – Wydział Ksiąg Wieczystych wniosku o wykreślenie Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości. W sprawach tych bowiem brak jest materialnoprawnych podstaw do wydania merytorycznych – rozstrzygających o istocie sprawy decyzji. Odrębną kwestią jest okoliczność, czy Prezydent Miasta Ł. powinien wydać w tej sprawie jedną decyzję umarzającą kilka wszczętych postępowań, czy też wydać odrębne decyzje w odniesieniu do każdego z nich. Wątpliwości budzić może zresztą również okoliczność czy w wymienionych sprawach zostało w ogóle wszczęte jakiekolwiek postępowanie administracyjne – nawet bezprzedmiotowe – które należało umarzać. Nie są to jednak kwestie, które winien rozstrzygać Sąd w niniejszym postępowaniu, przedmiotem którego jest wyłącznie zbadanie czy organ administracji wykonał czy też nie wyrok uwzględniający skargę na bezczynność. Organowi administracji zarzucić można, iż w sposób wyraźny - niebudzący wątpliwości - nie powołał się w tej decyzji ani w żadnym skierowanym do skarżącego piśmie na treść art. 66 § 3 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do końca 2003 r.) zgodnie, z którym jeżeli w sprawie właściwy jest sąd powszechny zwraca się podanie wnoszącemu je ze stosownym pouczeniem. Jednak zarówno z wymienionej decyzji, jak i innych pism tego organu kierowanych do skarżącego wynikało, iż zdaniem Prezydenta Miasta Ł. w sprawie zwrotu nieruchomości winien orzekać sąd powszechny, bowiem przekazanie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w drodze aktów notarialnych: najpierw likwidator Stowarzyszenia ,,A" darował w dniu 20 kwietnia 1948 r. nieruchomość Towarzystwu ,,B" – Zarząd Główny, a następnie ,,C" następca prawny tego Towarzystwa w dniu 28 kwietnia 1953 r. przekazała nieruchomość nieodpłatnie Skarbowi Państwa – Ministerstwu Obrony Narodowej na. Nie można więc tego zaniedbania organu administracji uznać za niewykonanie wyroku Sądu. Zauważyć jednak można, iż skoro Prezydent Miasta Ł. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z[..] utrzymującą w mocy decyzję własną z [....] stwierdzająca nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] nr [...] w sprawie likwidacji Stowarzyszenia ,,A " w Ł. i przeznaczenia jego majątku dla Towarzystwa ,,B" , mógł wystąpić do Sądu z wnioskiem w trybie art. 40 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późn. zm.) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W takim przypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględniłby skargi na jego bezczynność. Zauważyć ponadto wypada, że całkowicie błędny jest pogląd Prezydenta Miasta Ł. zawarty w postanowieniu z dnia [...] o zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z [...] iż skoro zaskarżył on do sądu administracyjnego decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] to stosownie do art. 269 k.p.a. nie stała się ona prawomocna. Termin "decyzja prawomocna" ze wszystkimi tego terminu konsekwencjami odnosić może się bowiem jedynie do takich decyzji, które poddane zostały kontroli sądu powszechnego, albo nie zostały do tego sądu zaskarżone oraz do takich decyzji, które na mocy przepisów szczególnych uzyskały taką cechę - J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: K.p.a, Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2004, s. 866. W odniesieniu do innych decyzji, termin "decyzja prawomocna" traktować można wyłącznie w charakterze postulatu doktrynalnego. Tak więc każda decyzja ostateczna, a taką była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji podlega wykonaniu, przy czym zarówno w chwili wniesienia skargi na tą decyzję (art. 40 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym), jak i obecnie (art. 61 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. nr 153, poz. 1270) samo wniesienie skargi automatycznie, to znaczy z mocy prawa, nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro podjęta w dniu [...] decyzja Prezydenta Miasta Ł. może być uznana za decyzję wydaną w wykonaniu wyroku Naczelnego sądu Administracyjnego z 4 września 2003 r. to na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271) orzeczono jak w sentencji.