II SA/Łd 1162/03

Dnia 23 września 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kozerski, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska /spr./, Protokolant sekretarz sądowy Adrian Król, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku oddala skargę Decyzją Nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. działając na podstawie art. 6 pkt 6 lic. c oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (teksy jedn. Dz.U. z 2001r. nr 6 poz. 56 ze zm) orzekł o obowiązku zwrotu przez S. L. nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego za okres od 18 stycznia 2001roku do dnia 17 stycznia 2002roku w wysokości 4.470,90 zł brutto. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, że S. L. w okresie od 1 października 2000 roku do dnia 2 lipca 2002roku był studentem dziennych studiów magisterskich. W świetle zaś art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu bezrobotnym jest osoba nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ucząca się w szkole w systemie dziennym. W tej sytuacji zasiłek dla bezrobotnych pobrany przez S. L. za okres od 18 stycznia 2001r. do 17 stycznia 2002r. stał się świadczeniem nienależnym i podlegającym zwrotowi zgodnie z art. 28 ust. 1 cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji S. L. złożył odwołanie, zarzucając tej decyzji błędną interpretację i zastosowanie przepisów prawa materialnego oraz naruszenie norm postępowania administracyjnego z art. 6, 7 i 8 kpa. W uzasadnieniu dowodził, że podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma ustalenie w jakich godzin odbywały się zajęcia, na które uczęszczał skarżący. W ocenie skarżącego literalne brzmienie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odwołuje się do godzin odbywania zajęć i system dzienny w ty wypadku oznacza "w ciągu dnia, w dzień". Skarżący podkreśla, że odbywane przez niego zajęcia miały miejsce w godzinach wieczornych, co umożliwiło mu podjęcie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Wskazuje, że na pytanie z jakich powodów uczelnia uznaje uczęszczanie na zajęcia w godzinach wieczornych za kształcenie dzienne należy zapytać Prezydenta uczelni. Obowiązkiem organu administracji jest natomiast zbadanie stanu faktycznego i dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej. Bezspornie ustalono jedynie, że był studentem studiów dziennych, a nie że studiował w systemie dziennym, co zdaniem skarżącego ma duże znaczenie. Skarżący wyjaśnił, że otrzymany zasiłek dla bezrobotnych przeznaczył na opłacenie studiów, które były płatne. Podkreślił, że w trakcie studiów podjął pracę co w pełni potwierdza przedstawioną argumentację. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 6 c ust. 2 pkt 2 oraz art. 28 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 58 poz. 514) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa po rozpoznaniu odwołaniu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W trakcie postępowania uzupełniającego ustalono, że statut [...], w której naukę pobierał skarżący, stanowi, że podstawowym systemem studiów są studia dzienne, mogą być prowadzone studia wieczorowe i zaoczne. S. L. w okresie od 1 października 2000roku do 2 lipca 2002roku odbywał uzupełniające studia magisterskie w trybie studiów dziennych, zrealizował pełen wymiar godzinowy przedmiotów przewidzianych dla studiów dziennych, które w przypadku S. L. były organizowane jak to określono w piśmie Prezydenta [...] "w systemie popołudniowym" Fakt ten został przez skarżącego pominięty, bowiem rejestrując się jako osoba bezrobotna w dniu 10 stycznia 2001r. ww złożył oświadczenie, iż nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym w związku z czym organ I instancji uznał, że skarżący spełnia warunki osoby bezrobotnej i przyznał mu status osoby bezrobotnej od dnia 10 stycznia 2001r. z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy. Ujawnienie tej okoliczności wyczerpywało przesłanki wynikające z art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i uzasadniało wydanie decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych. Z powyższych względów organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżona decyzję organu I instancji nie znajdując podstaw do jej uchylenia. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wyjaśnił, że faktem jest, że w dniu 10 stycznia 2001r. uzyskując status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku, wypełniając w Powiatowym Urzędzie Pracy Kartę indentyfikacyjną, oświadczył, że nie pobiera nauki w systemie dziennym. Słowa te rozumiał jako odnoszące się do godzin odbywania zajęć w szkole czyli w systemie dziennym, w ciągu dnia, w dzień, a nie do wymiaru godzinowego przedmiotów przewidzianych dla studiów dziennych. Skarżący podniósł, że uważa, że realizując na studiach pełen wymiar godzinowy przedmiotów przewidzianych dla studiów dziennych, ale w systemie popołudniowym, był zdolny i gotowy do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Otrzymany zasiłek przeznaczył na opłacenie studiów , które były płatne. Na zakończenie skarżący oświadczył, że jego sytuacja materialna nie umożliwia mu zwrotu tak dużej kwoty. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie nie dał wiary wyjaśnieniom skarżącego, dotyczącym interpretacji zawartego w art. 2 ust.1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zwrotu "nie pobiera nauki w systemie dziennym". Organ odwoławczy podkreślił, że zaskarżona decyzja jest konsekwencją decyzji z dnia 18 grudnia 2002 roku o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną w dniu 10 stycznia 2001roku, której skarżący nie kwestionował. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń.zm.) Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003r.w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz.U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Mając na uwadze tak określoną kognicję, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, nie zatrudniona i nie wykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, chyba, że jest osoba niepełnosprawną, której stan zdrowia pozwala na podjęcie zatrudnienia co najmniej w połowie wymiaru czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w dniu rejestracji 10 stycznia 2001roku S. L. podpisał oświadczenie rejestrowanego, że nie pobiera nauki w szkole w systemie dziennym (pkt 2 oświadczenia) oraz pouczenie dotyczące obowiązku poinformowania Powiatowego Urzędu Pracy o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, z jednoczesną utrata prawa do zasiłku oraz wszystkich świadczeń przysługujących bezrobotnemu, jeżeli przestanie spełniać warunki osoby bezrobotnej tj. zaistnieje chociażby jedna zmiana okoliczności wymienionych w złożonym przez rejestrowanego oświadczeniu (część II pkt 1 pouczenia). Na podstawie takich dokumentów od dnia 10 stycznia 2001roku otrzymał status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy. O fakcie pobierania przez skarżącego nauki w systemie dziennym organ administracji dowiedział się w dniu 13 grudnia 2002 roku kiedy to w związku z ponowną rejestracją skarżący przedłożył m.in. zaświadczenie z dnia 2 lipca 2002 roku wystawione przez Wyższą Szkołę Kupiecką z siedziba w Łodzi o ukończeniu przez S.L. studiów dziennych. Równocześnie skarżący pouczony o odpowiedzialności karnej z art. 233 KK za zeznanie danych niezgodnych z prawdą oświadczył, że od 1 października 2000 roku do 2 lipca 2002 roku pobierał naukę w systemie dziennym. Mając na uwadze tak ustalony w sprawie stan faktyczny organ administracji zasadnie przyjął, że zachodzą przesłanki wynikające z art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w świetle którego za nienależne świadczenie uważa się m.in.: 1/ świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach, 2/ świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierająca to świadczenie. W takiej sytuacji osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne obowiązana jest do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. W przedmiotowej sprawie organy w swych ustaleniach co do systemu pobierania przez skarżącego nauki oparły się na dokumentach i oświadczeniach przedłożonych przez samego skarżącego oraz uzyskanych w trybie przeprowadzonego postępowania uzupełniającego od władz uczelni, w której S. L. pobierał naukę. Należy podnieść, że ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie zawiera definicji "pobierania nauki w systemie dziennym". Z uwagi na fakt, iż jest to kwestia sporna należy poszukiwać wyjaśnienia tego terminu w tych aktach prawnych, które regulują kwestie pobierania nauki i posługują się taką terminologią. W odniesieniu do studiów wyższych takim aktem prawnym jest ustawa z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990r. Nr 65 poz. 385 ze zm.). W swietle art. 1 ust. 2 tej ustawy ustawę stosuje się do niepaństwowych szkół wyższych, jeżeli jej przepisy lub przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 4 ust. 3 studia mogą być prowadzone jako dzienne, wieczorowe, zaoczne i eksternistyczne. Podstawowym systemem studiów są studia dzienne, chyba, że statut uczelni stanowi inaczej. Statut [...] , w której skarżący pobierał naukę stanowi w § 4 pkt 5, że "Podstawowym systemem studiów są studia dzienne. Mogą być prowadzone studia wieczorowe i zaoczne". W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002r. w sprawie określenia standardów nauczania dla poszczególnych kierunków studiów i poziomów (Dz.U. z 2002r. Nr 116 poz. 1004 ze zm) wydanym na podstawie art. 4a ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 września 1990r. o szkolnictwie wyższym w § 3 stwierdza się, że "Łączna liczba godzin zajęć dydaktycznych realizowanych w systemie studiów wieczorowych nie może być niższa niż 80%, a w systemie studiów zaocznych niższa niż 60% łącznej liczby godzin zajęć wskazanej w standardach nauczania dla poszczególnych kierunków studiów, przy zachowaniu wszystkich treści programowych standardów nauczania dla studiów dziennych" Treść tych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że czynnikiem różnicującym poszczególne systemy studiowania (dzienny, wieczorowy, zaoczny) jest liczba godzin zajęć dydaktycznych. Stanowisko to potwierdza tylko pismo Prezydenta [...] (data wpływu do [...] Urzędu Wojewódzkiego 12 czerwca 2003r.) stwierdzające, że S. L. był studentem studiów dziennych i zrealizował pełen wymiar godzinny przedmiotów przewidzianych dla studiów dziennych, które w jego przypadku były realizowane w systemie popołudniowym. Już tylko na marginesie należy podnieść, że faktem powszechnie znanym jest to, że zajęcia na studiach dziennych nie odbywają się tylko w dzień jakby to sugerował skarżący, ale niejednokrotnie organizowane są również w godzinach wieczornych i przez sam ten fakt nie stają się studiami wieczorowymi. Reasumując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy na tle powyższej interpretacji jednoznacznie dowodzi, że skarżący pobierał naukę w systemie dziennym, a więc nie mógł uzyskać statusu osoby bezrobotnej. Pobrany zasiłek dla bezrobotnych stał się więc świadczeniem nienależnym i podlegającym zwrotowi. Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.