II SA/Łd 1165/11

Dnia 2 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 roku sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. II SA/Łd 1165/11 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 30 ust. 6, 8 i 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, po rozpoznaniu wniosku E.S., rozłożył na raty kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Powyższa decyzja została doręczona stronie w dniu 24 czerwca 2011 r. W dniu 26 lipca 2011 r. E.S. wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Ł. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że w dniach od 20 czerwca do 25 lipca 2011 r. była przewlekle chora, czego objawem była bardzo wysoka gorączka na przemian z obniżoną temperaturą ciała. Efektem tego był stan znacznego osłabienia, który utrudniał wszelkie podstawowe codzienne czynności. Tym samym, zdaniem strony, uchybienie terminu do wniesienia odwołania wyniknęło nie z jej winy, lecz z przyczyn zdrowotnych, na które nie mogła mieć wpływu. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 123 w zw. z art. 134, art. 58 i art. 59 § 2 kpa, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że E.S. nie dołożyła należytej staranności co do uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu do złożenia odwołania. Zawarty we wniosku argument, że strona była chora, bez załączenia jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego ten fakt, nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Choroba mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby posiadała charakter nagły, niepozwalający jednocześnie na wyręczenie się inną osobą. W ocenie Kolegium okoliczności faktyczne powołane przez odwołującą się nie dają podstaw do uwzględnienia wniosku, a tym samym należało także stwierdzić, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Skarżąca ponownie powołała się na chorobę. W kwestii braku przedstawienia dokumentów potwierdzających jej stan, skarżąca wskazała, że "uprawdopodobnienie nie jest tożsame z udowodnieniem, a przedłożenie zwolnienia lekarskiego takim dowodem właśnie by było". W dalszej części uzasadnienia skarżąca odniosła się do treści decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] powołując się na zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania jest legalność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie rozłożenia na raty kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych oraz w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przepis ten ma zastosowanie do sytuacji, w której strona postępowania była zobowiązana do dokonania danej czynności procesowej w ściśle określonym terminie, a czynność w tym terminie nie została dokonana i to bez winy strony. Poza sporem pozostaje fakt, iż odwołanie E.S. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. zostało wniesione po upływie terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Działając w oparciu o art. 58 kpa skarżąca, wraz z odwołaniem, złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, wskazując jako przyczynę uchybienia terminu chorobę trwającą od dnia 20 czerwca do dnia 25 lipca 2011 r. Zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a dopełnienie danego obowiązku musi stać się praktycznie niemożliwe z powodu określonej przeszkody nie do przezwyciężenia. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy zalicza się m.in. chorobę (w szczególności nagłą) uniemożliwiającą wyręczenie się drugą osobą. Podkreślenia przy tym wymaga, iż o braku winy w uchybieniu terminu nie świadczy samo legitymowanie się zaświadczeniem lekarskim o chorobie czy niezdolności do pracy, a więc tym bardziej wyłącznie twierdzenie o przebytej długotrwałej chorobie. Samo zwolnienie lekarskie nie jest bowiem uznawane za uzasadniające przywrócenie terminu w sytuacji, gdy strona, mimo choroby, mogła nadać pismo na poczcie osobiście lub przez osobę drugą. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca, wskazując jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie załączyła do wniosku zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego tę okoliczność ani w żaden sposób nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Powyższe stało się wyłączną podstawą odmowy uwzględnienia żądania strony przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. Stosownie jednakże do jednej z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 8 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Organy administracji publicznej mają, zgodnie z art. 9 kpa, czuwać nad tym, aby strony postępowania nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W wyroku z dnia 23 lipca 1992 r., III ARN 40/92 Sąd Najwyższy stwierdził, że obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż obowiązkiem organu administracji publicznej było – zważywszy na treść wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – poinformowanie strony o konieczności uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu i wezwanie do złożenia zaświadczenia lekarskiego co do stanu zdrowia mającego uzasadniać złożony wniosek oraz do wyjaśnienia możliwości posłużenia się osobą drugą przy wniesieniu odwołania. Dopiero w razie nieuczynienia zadość wezwaniu organu dopuszczalne było wydanie postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, a w konsekwencji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność ponownego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., które winno wyjaśnić okoliczności, mogące mieć wpływ na ocenę, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania było niezawinione przez skarżącą czy też przy dołożeniu należytej staranności skarżąca mogła dochować terminu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji. AG