II SA/Łd 1168/03

Dnia 7 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie NSA Irena Krzemieniewska, NSA Janusz Nowacki, Protokolant referendarz sądowy Ewa Alberciak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2004 roku sprawy ze skargi K.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany nazwiska uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] Nr [...] Decyzją nr [...] z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art.64 § 2 kpa pozostawił podanie K.K. dotyczącego zmiany nazwiska oraz zwolnienia od opłaty skarbowej bez rozpoznania. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w dniu 20 marca 2003r. K.K. złożył wniosek o zmianę nazwiska oraz o zwolnienie od opłaty skarbowej. Zgodnie z treścią art.2 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej/Dz.U. nr 86 poz.960 z późn. zm./ nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań wnoszone przez osoby, które stan ubóstwa udokumentują organowi mającemu rozpatrzyć podanie. K.K. został wezwany do złożenia w terminie 7 dni dowodów świadczących o złym stanie materialnym. Wezwanie to zostało doręczone K.K. w dniu 31 marca 2003r. i do chwili obecnej nie dostarczył on takich dowodów. Za usunięcie braków nie można uznać pisma z dnia 31 marca 2003r. gdyż nie zostało ono podpisane przez stronę. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył K.K. wnosząc o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.138 § 1 pkt.2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią przepisu art. 64 kpa jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możliwości ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Nieuiszczenie w przewidzianej przez ustawę o opłacie skarbowej opłaty od podania, jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 64 kpa. Jeżeli więc wnoszący podanie nie uiści w wyznaczonym przez organ terminie opłaty, lub nie dopełni czynności, które powodowałyby, że takiej opłacie by nie podlegał organ winien pozostawić takie podanie bez rozpoznania. Pozostawienie takie jest jednakże jedynie czynnością materialno-techniczną i nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Organ administracji ma jedynie obowiązek zawiadomić o tym wnoszącego podanie. Sprawę powyższą przesądził Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 8 czerwca 2000r w sprawie III ZP 11/00 /OSNP nr 19 z 2002r. poz.19/. Skoro więc przepis art. 64 § 2 kpa nie stanowi podstawy do wydania decyzji administracyjnej, to wydana w tym przedmiocie decyzja organu I instancji została wydana bez podstawy prawnej w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt. 2. Mając to na uwadze organ odwoławczy orzekł jak w sentencji decyzji. Na wymienioną decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.K. podnosząc, iż jest ona niezgodna z prawem. Skarżący wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga K.K. jest zasadna. Należy zaznaczyć, iż z dniem 1 stycznia 2004r., na podstawie art.1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1271/ weszła w życie ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ oraz ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/. Zgodnie z treścią art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę-prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga K.K. została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004r. i do tego dnia postępowanie nie zostało zakończone. Skarga ta winna więc zostać rozpoznana na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaś sądem właściwym do jej rozpatrzenia jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, utworzony z dniem 1 stycznia 2004r. dla obszaru województwa łódzkiego. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie czy spełnione zostały przesłanki do pozostawienia bez rozpoznania podania skarżącego o zmianę nazwiska i zwolnieniae go od opłaty skarbowej. Zgodnie z treścią art.64 § 2 kpa jeżeli podanie nie czyni zadość innym niż brak adresu wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W myśl zaś art.2 ust.1 pkt.6 ustawy z dnia 9 września 2000r. o opłacie skarbowej/Dz.U. nr 86 poz.960 z późn. zm./ nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań wnoszone przez osoby, które stan ubóstwa udokumentują organowi mającemu rozpatrzyć sprawę. Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką zwolnienia od opłaty skarbowej jest udokumentowanie stanu ubóstwa. Jak wynika z akt sprawy organ administracji wezwał K.K. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwolnienie od opłaty skarbowej przez złożenie dowodów świadczących o jego ubóstwie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył niepodpisanie oświadczenie o swojej sytuacji materialnej co zostało potraktowane jako nieuzupełnienie braków w wymaganym terminie. Należy zaznaczyć, iż organy administracji winny podejmować wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy mając na względzie słuszny interes obywateli oraz są one zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Organy winny nadto czuwać nad tym aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wynika to z treści art.7,8 i 9 kpa. Organy administracji pozostawiając podanie K.K. bez rozpoznania naruszyły obowiązki określone w wymienionych przepisach. Wezwanie do usunięcia braków formalnych podania przez skarżącego ma charakter bardzo ogólny. Jest w nim mowa o "konieczności doręczenia odpowiednich dowodów świadczących o ubóstwie a w szczególności wykazania, że skarżący nie posiada żadnych dochodów z tytułu pracy, renty, emerytury, alimentów oraz majątku ruchomego i nieruchomego". W wezwaniu tym nie określono jakie dowody mają zostać dostarczone i w jaki sposób skarżący ma wykazać swoje ubóstwo. Podkreślić należy, iż K.K. przebywa w zakładzie karnym i ma ograniczone możliwości dostarczenia dowodów na okoliczność swojego ubóstwa. Organ administracji winien zatem wskazać jakie konkretne dokumenty winny zostać złożone przez skarżącego a w szczególności, że winno zostać dostarczone zaświadczenie z zakładu karnego o tym czy pracuje i czy posiada jakieś środki na koncie depozytowym. Wezwanie do uzupełnienia braków nie zawiera jednak takich informacji. Jest ono lakoniczne i ogólnikowe. W odpowiedzi na takie wezwanie skarżący złożył również lakoniczne oświadczenie, iż nie posiada dochodów z tytułu pracy, renty, emerytury lub alimentów ani majątku ruchomego i nieruchomego. Oświadczenie to nie zostało uznane za uzupełnienie braków formalnych podania z uwagi na brak podpisu. Faktem jest, iż K.K. nie podpisał tego oświadczenia lecz organ administracji winien pouczyć go o konieczności złożenia podpisu i wezwać go do podpisania tego oświadczenia. Organ administracji jednak tego nie uczynił. Skoro zatem skarżący nie został poinformowany w jaki sposób ma wykazać swój stan ubóstwa, a w szczególności jakie musi złożyć dowody, oraz nie został wezwany do podpisania oświadczenia to stanowisko organów administracji, iż K.K. nie uzupełnił braków formalnych podania w wymaganym terminie stanowi naruszenie art.7,8 i 9 kpa. Nie można bowiem pozostawić podania bez rozpoznania w sytuacji gdy strona nie została w sposób wyczerpujący i precyzyjny poinformowana w jaki sposób należy usunąć braki formalne. Pozostawienie podania bez rozpoznania może mieć miejsce tylko wówczas gdy strona została poinformowana jakie braki i w jaki sposób ma usunąć i mimo to nie usunęła ich w wymaganym terminie. Sytuacja taka nie miała jednak miejsca w rozpoznawanej sprawie. Reasumując sąd uznał, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania określone w art.7,8 i 9 kpa co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Mając to na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącego o zwolnienie go od opłaty skarbowej. Organy administracji winny uwzględnić fakt, iż K.K. złożył zaświadczenie z Aresztu Śledczego w P. z którego wynika, iż nie jest on zatrudniony i nie posiada żadnych środków pieniężnych na koncie depozytowym. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organy administracji winny ocenić czy spełnione zostały przesłanki do zwolnienia skarżącego od opłaty skarbowej. W sytuacji gdyby okazało się, że wniosek zawiera braki należy wezwać K.K. do ich usunięcia w trybie art.64 § 2 kpa z dokładnym określeniem jakie są to braki i w jaki sposób mają zostać usunięte. Dopiero po zgromadzeniu materiału dowodowego organy administracji winny wydać rozstrzygnięcie w sprawie.