II SA/Łd 1175/14

Dnia 30 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata po sprzeciwie S. G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2015 roku w sprawie ze skargi S. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. LS W dniu 24 czerwca 2015 roku S. G. ponownie zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący mieszka z byłą żoną, która nie uczestniczy w kosztach utrzymania gospodarstwa domowego. Strona wskazała, że byli małżonkowie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący pobiera emeryturę w wysokości 2200 złotych brutto miesięcznie; posiada dom jednorodzinny, zaś jego miesięczne wydatki na utrzymanie to 1900 złotych. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2015 roku referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Pismem z dnia 21 lipca 2015 roku skarżący wniósł sprzeciw na rozstrzygnięcie referendarza sądowego, w którym podniósł, że sporna wiata jest mu bardzo potrzebna do przechowywania mebli ogrodowych i narzędzi. Następnie skarżący argumentował, że ma 69 lata i teraz zaczęło go boleć biodro, co będzie wymagało zabiegu medycznego, zaś po opłaceniu podatków i świadczeń ledwo mu wystarcza pieniędzy na wykupienie leków i żywności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie sprzeciw skarżącego został wniesiony w ustawowym terminie, a więc jego konsekwencją jest utrata mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 lipca 2015 roku i rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji daje podstawy do twierdzenia, iż jego wniosek nie może zostać uwzględniony. Rozważania należy rozpocząć od tego, iż prawomocnym postanowieniem z dnia 18 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Niesporne jest, że powyższe nie wyklucza możliwości ponownego ubiegania się przez stronę skarżącą o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia jednak wymaga, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Rozpoznając zatem kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie można odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej we wskazanym wcześniej prawomocnym postanowieniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże pod warunkiem wykazania, że nastąpiły zmiany okoliczności sprawy. W przypadku wniosku o przyznanie prawa pomocy będą to w szczególności okoliczności wskazujące na pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. W rozpoznawanej sytuacji skarżący na takie okoliczności się nie powołał. Wobec powyższego nie można pominąć milczeniem, iż z oświadczenia złożonego w dniu 8 stycznia 2015 roku, które stało się podstawą do odmowy przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 18 marca 2015 roku wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną, której dochody określił na kwotę 2000 zł. Wówczas dochody te zostały uwzględnione przy ocenie zdolności płatniczej strony. Dopiero składając aktualnie rozpoznawany wniosek skarżący podał, że sam utrzymuje dom, gdyż była żona nie partycypuje w kosztach, a także, że z byłą żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Warte podkreślenia jest również to, iż w sprzeciwie złożonym w dniu 21 lipca 2015 roku strona nie zakwestionowała stanowiska referendarza sądowego, który nie dał wiary twierdzeniu, że skarżący nie prowadzi z byłą żoną wspólnego gospodarstwa domowego. Oceniając wszystkie okoliczności Sąd uznał więc, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż nastąpiła istotna zmiana okoliczności, która umożliwia odstąpienie od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, wyrażonej w postanowieniu Sądu z dnia 18 marca 2015 roku. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w postanowieniu. LS