II SA/Łd 1205/02

Dnia 19 maja 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie NSA Andrzej Kozerski, p.o. sędziego Monika Krzyżaniak (spr.), Protokolant referent stażysta Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 roku na rozprawie przy udziale -- sprawy ze skargi S.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę 3 II SA/Łd 1205/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 104 i 154 k.p.a. oraz art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) i § 10, 13 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. Nr 69, poz. 772 z późn. zm.), orzekł o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotyczącej cofnięcia S.B. uprawnień do kierowania pojazdami, wynikających z prawa jazdy kategorii B nr [...] (nr druku [...]) i zobowiązaniu do zwrotu tego dokumentu organowi wydającemu uprawnienia do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż przepis art. 154 § 1 k.p.a. ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, ażeby można było wzruszyć decyzję: 1/ decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, 2/ za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego bądź słuszny interes strony. Organ uznał, iż w rozpoznawanym przypadku powyższe przesłanki nie zachodzą, gdyż decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie można potraktować jako nie tworzącej praw nabytych dla strony, a ponadto nie istnieją okoliczności o charakterze prawnym wskazujące na nieadekwatność rozstrzygnięcia w stosunku do obowiązującego prawa. S.B., z uwagi na uczestnictwo w wypadku drogowym, otrzymał w dniu 15 maja 2000r. skierowanie na badania lekarskie, którym miał poddać się we wskazanej, w rozporządzeniu z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, placówce medycznej: Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. przy ul. A 61/63. Mimo dwukrotnych wezwań organu do przedstawienia stosownych badań lekarskich pod rygorem cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, skarżący badań tych nie przedstawił. W dniu 31 lipca 2000r. do organu wpłynęło orzeczenie lekarskie z dnia [...], wystawione przez uprawnionego lekarza Usług Medycznych A s.c., które nie odpowiadało wymogom określonym w ww. rozporządzeniu.. W tym stanie rzeczy, w dniu [...], wobec nie doręczenia wymaganego orzeczenia lekarskiego, Prezydent Miasta Ł. orzekł o cofnięciu S.B. uprawnień do kierowania pojazdami oraz zobowiązał go do zwrotu przedmiotowego dokumentu. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] Organ dodał ponadto, iż mimo wielokrotnych wezwań skarżący nie dokonał zwrotu wymienionego w decyzji prawa jazdy. Wskazując na powyższe okoliczności, organ pierwszej instancji uznał, iż brak środków finansowych na przeprowadzenie badań lekarskich w wymaganej przez prawo placówce czy też brak winy za zaistniały wypadek drogowy, wskazywane przez S.B. jako okoliczności stanowiące podstawę do uchylenia decyzji w trybie art. 154 k.p.a., nie mogą zostać potraktowane za słuszny interes strony, przemawiający za uchyleniem decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami. W odwołaniu od powyższej decyzji S.B. podniósł, iż decyzją o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nikt żadnych praw nie nabył, a jego interes prawny w tej sprawie jest oczywisty i dlatego zachodzą wszelkie przesłanki do uchylenia przedmiotowej decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący dodał, iż organ nie ustosunkował się do zagadnienia poniesienia przez niego niezasłużonych, wysokich wydatków związanych z badaniami lekarskimi, a to jest podstawowy motyw jego postępowania odwoławczego. Wskazał, iż czuje się skrzywdzony i potraktowany niesprawiedliwie, gdyż został ukarany w sytuacji, gdy nic złego nie zrobił. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 154 k.p.a. oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. Nr 122, poz. 593 z późn. zm.), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ drugiej instancji wskazał, iż w przypadku wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a. i innych dot. decyzji ostatecznych, zachodzi konieczność ustalenia, czy zachodzą przesłanki do zmiany takiej decyzji, a w sytuacji stwierdzenia, że którakolwiek z przesłanek nie zaistniała, należy odmówić dokonania zmiany bądź uchylenia decyzji będącej przedmiotem prowadzonego postępowania. Ponadto, organ wskazał, iż postępowanie prowadzone w trybie art. 154 i 155 k.p.a. stanowi jeden z elementów systemu nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, obejmujących przypadki weryfikacji decyzji dotkniętych wadami kwalifikowanymi lub niekwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych i nie może być wdrażane w każdym przypadku, gdy strona złoży kolejny wniosek o wszczęcie takiego postępowania. Zdaniem organu decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami S.B., jest decyzją, na podstawie której strona nie nabyła prawa, a wobec tego, zastosowanie art. 154 k.p.a. byłoby możliwe w przypadku gdyby przemawiał za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Organ uznał, iż w rozpoznawanej sprawie przesłanka "interesu społecznego lub słusznego interesu strony" nie zachodzi. Kolegium wskazało na brzmienie art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym, z którego wynika jednoznacznie, iż decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym wydaje starosta w razie nie poddania się badaniu lekarskiemu w trybie art. 122 ust. 1 pkt. 3 lub 4. Zgodnie natomiast z materiałem zgromadzonym w sprawie, S.B. otrzymał, w trybie art. 122 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, skierowanie na przeprowadzenie badań lekarskich w uprawnionej placówce medycznej. Wobec nie wykonania przez skarżącego obowiązku wynikającego z powołanych wyżej przepisów i nie przedstawienia, zgodnie z § 10 i § 13 ust. 2 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, orzeczenia lekarskiego wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w Ł., zaistniały okoliczności uzasadniające wydanie decyzji o cofnięciu S.B. uprawnień do kierowania pojazdami. Organ drugiej instancji zwrócił ponadto uwagę na fakt, iż Prezydent Miasta Ł. wadliwie wskazał w zaskarżonej decyzji, iż odmawia uchylenia i zmiany własnej decyzji z dnia [...] nr [...], bowiem określenie strony przedmiotowej winno brzmieć: "odmawiam dokonania zmiany ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...], utrzymującej w mocy po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez Pana S.B. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o stosownym numerze w przedmiocie cofnięcia Panu S.B. uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym, wynikającego z zakresu prawa jazdy kat. B nr [...] o serii i numerze [...] i zobowiązującej do zwrotu ww. prawa jazdy do organu, który je wydał", jednakże, zdaniem Kolegium, uchybienie to nie miało wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł S.B. i zażądał uchylenia decyzji dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdem samochodowym. Wskazał, iż w jego interesie, jako strony postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, leży, aby nadal posiadać prawo jazdy i dlatego w rozpoznawanej sprawie zachodzi przesłanka "słusznego interesu strony". Dodał, iż wszystkie decyzje pomijają jego argumenty dotyczące braku pieniędzy i poniesionych wydatków w związku z wypadkiem, za który nie ponosi winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że skarga S.B. wniesiona została w dniu 30 lipca 2002r. i do dnia 1 stycznia 2004r. postępowanie sądowe nie zostało zakończone, właściwym do rozpoznania tej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszały przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mogłoby stanowić podstawę do ich uchylenia. W postępowaniu administracyjnym istnieje zasada, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją administracyjną nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną – art. 16 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W myśl § 3 tego przepisu, w sprawach należących do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego do zmiany lub uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 właściwe są organy tych jednostek. Powyższy przepis ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, ażeby można było wzruszyć decyzję ostateczną: po pierwsze musi to być decyzja, która nie tworzy praw nabytych dla strony, a po drugie za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony. W rozpoznawanej sprawie należy uznać, iż decyzja w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdem, jest decyzją, na mocy której żadna ze stron postępowania nie nabyła praw, ponieważ nie ulega wątpliwości, iż jej przedmiotem jest wyłącznie pozbawienie strony określonych uprawnień. Wobec tego, iż zarówno z wniosku skarżącego jak i zebranego w sprawie materiału nie wynika, aby za pozytywnym rozpatrzeniem sprawy przemawiała przesłanka interesu społecznego, ocenie organów jak i sądu podlegało wystąpienie przesłanki słusznego interesu strony. Wymagania słusznego interesu strony, powinny wynikać ze stanu faktycznego i prawnego konkretnej sprawy i powinny być ustalane indywidualnie dla strony danego postępowania, a orzeczenie organu w tej sprawie musi respektować postanowienia art. 7 k.p.a., z którego wynika, iż pozytywne dla strony rozpatrzenie sprawy możliwe jest, gdy nie sprzeciwiają się temu konkretne racje interesu społecznego. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 18 grudnia 2002r., sygn.: II SA/Gd 1892/02, zgodnie z którym zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Stosownie bowiem do art.6 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działania na podstawie przepisów prawa, a wydanie, w wyniku zmiany decyzji ostatecznej, decyzji sprzecznej z prawem nie przewiduje żadna z dwóch przesłanek zmiany decyzji, wymienionych w art. 154 § 1 k.p.a. Rozstrzygniecie takie nie byłoby zgodne z interesem społecznym, ani nie zaspokajałoby słusznego interesu strony. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a., musi być bowiem rozumiany również jako interes znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawnych. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż uwzględnienie wniosku skarżącego i zmiana decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia S.B. uprawnienia do kierowania pojazdami, wynikającego z prawa jazdy kategorii B nr [...] o serii i numerze [...] i zobowiązania do zwrotu tego dokumentu do organu, który go wydał, prowadziłoby do wydania decyzji sprzecznej z art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. b w związku z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) i § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 czerwca 1999r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. Nr 69, poz. 772). Z przepisów tych jednoznaczne wynika, iż w przypadku, gdy kierujący pojazdem był uczestnikiem wypadku drogowego, w którym byli zabici lub ranni i otrzymał od organu kontroli ruchu drogowego odpowiednie skierowanie, ma obowiązek poddać się badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu przez wskazane w rozporządzeniu placówki medyczne w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W przypadku zaś niepoddania się badaniu lekarskiemu w trybie określonym przepisami prawa uprawniony organ wydaje decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, iż skarżący nie przedstawił badań lekarskich przeprowadzonych przez wskazaną w rozporządzeniu jednostkę medyczną, mimo iż był uczestnikiem wypadku drogowego i otrzymał, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierowanie na badania lekarskie. Okoliczność podnoszona przez skarżącego, iż nie był on sprawcą wypadku drogowego nie ma znaczenia dla rozstrzygania sprawy, gdyż powołany wyżej przepis mówi o uczestnictwie w wypadku, w którym jest zabity lub ranny, a nie o zawinieniu. Niewątpliwie w interesie społecznym leży, aby osoba biorąca udział w wypadku drogowym, w którym był zabity lub ranny, poddana została specjalistycznym badaniom lekarskim, w celu ustalenia, czy uczestnictwo w takim zdarzeniu nie spowodowało zmian w jego stanie zdrowia, mogących powodować istnienie przeciwwskazań do kierowania pojazdem. Również fakt, iż skarżący nie był w stanie ponieść wydatków związanych z poddaniem się badaniu lekarskiemu w placówce medycznej wskazanej w rozporządzeniu w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców nie może mieć znaczenia dla oceny występowania w sprawie przesłanki słusznego interesu strony. Posiadanie samochodu związane jest z ponoszeniem znacznych wydatków i wobec tego powoływanie się w tym przypadku na brak środków finansowych nie może być brane pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, gdyż przepisy prawne nie przewidują możliwości odstąpienia od przeprowadzenia specjalistycznych badań z uwagi na sytuację finansową uczestnika wypadku. Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, iż organy rozstrzygające w tej sprawie nie dopuściły się naruszenia prawa materialnego, a także przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu, jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko to mogło być podstawą do jej uchylenia w myśl art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy należało skargę oddalić.