II SA/Łd 1206/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Asesor WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2006 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł. T. K. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz radcy prawnego S. K. prowadzącego Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy Al. A. 15A lokal 36, tytułem wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną, kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług. II SA/Łd 1206/05 UZASADNIENIE Decyzją (Nr [...]) z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. odmówił K. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w Poznaniu w kwietniu 1941 roku - brak nazwy obozu. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż strona wystąpiła o przyznanie uprawnień na podstawie art. 4 ust. l pkt l lit. c ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r., Nr 42, poz. 371 ze zm.), zgodnie z którym "represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa". Wyjaśnił nadto, iż Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz m.in. rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Natomiast strona wnioskująca nie przedłożyła dostatecznych dowodów, iż w jej sprawie zachodzą przesłanki z art. 4 ust. l pkt l lit. c w/w ustawy, w szczególności świadkowie, których oświadczenia załączył skarżący, nie udokumentowali swojego pobytu w obozie. W dniu 29 sierpnia 2005r. do Urzędu do Spraw Kombatantów wpłynął wniosek K. K. o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym wyjaśnił, iż w wieku 11 - 15 lat był przymusowo zatrudniony, wraz z rodzicami i siostrą, w gospodarstwie rolnym należącym do Niemca. Następnie przebywał w obozie przejściowym w Poznaniu, który zlikwidowany została przez Niemców wraz ze wszystkimi dokumentami dotyczącymi tego obozu. Do wniosku załączył kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego z czerwca 2005 roku, kserokopie artykułów prasowych dotyczących przyznawania świadczeń kombatanckich oraz opisał swą obecną, trudną sytuację zdrowotną i finansową. Postanowieniem (Nr [...]) z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzja własną z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...] została odebrana przez stronę w dniu 25 lipca 2005r. - w aktach znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, natomiast pismo zawierające wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona złożyła w dniu 25 sierpnia 2005r. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 kpa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego termin do złożenia wniosku o ponowne rozparzenie sprawy upłynął z dniem 8 sierpnia 2005r., nie budzi zatem wątpliwości, iż miało miejsce uchybienie terminowi do jego złożenia. Ponadto strona, składając przedmiotowy wniosek, nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu z uprawdopodobnieniem, iż uchybienie nastąpiło bez jej winy, nie zaistniały zatem przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym. Uzasadniając wskazał, iż w dniu [...] przesłał wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich a następnie w dniu [...] uzupełnił złożoną wcześniej dokumentację. Wskazał, iż w pełni popiera przedstawione tam stanowisko i dodatkowo załączył do skargi m.in. ankietę osobową z 1951 roku, kserokopię aktu zgonu matki i ojca, swój akt urodzenia, pismo Archiwum Państwowego w Ł. z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, iż okoliczności podniesione przez stronę w skardze nie odnoszą się bezpośrednio do przedmiotowego postanowienia, lecz do kwestii objętych wnioskiem o przyznanie uprawnień kombatanckich i nie mogą skutkować uwzględnieniem skargi. Występujący w sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153, póz. 1269 ze zm.). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § l ust. l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § l ust. 2 w/w ustawy). Ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § l ust. 3 w/w ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlega oddaleniu. Podkreślić należy także, iż sąd zgodnie z art. 134 § l powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Przy czym należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić, iż sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozstrzygania spraw. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie miało miejsca naruszenie przepisów prawa, które skutkowałoby uwzględnieniem skargi, a co za tym uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności. Z ustalonego na podstawie akt sprawy stanu faktycznego wynika, iż decyzję z dnia [...], którą organ odmówił K. K. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu przebywania w obozie przesiedleńczym, strona odebrała osobiście 25 lipca 2005r., datę tę wskazuje zwrotne potwierdzenie odbioru. W treści powyższego rozstrzygnięcia zawarte było pouczenie, zgodnie z którym "strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić do Kierownika Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia". Wynikający z art. 129 § 2 w związku z art. 127 § 3 kpa, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, upływał z dniem 8 sierpnia 2005r., natomiast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy opatrzony datą [...], wpłynął do Urzędu w dniu 29 sierpnia 2005r. Nie ma zatem wątpliwości, iż strona skarżąca uchybiła wskazanemu w pouczeniu a wynikającemu z przepisów prawa terminowi. Należy wyraźnie wskazać, iż w myśl art. 129 § 2 kpa "odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie". W niniejszej sprawie decyzja została stronie doręczona, dlatego też termin czternastodniowy liczony jest począwszy od dnia doręczenia tej decyzji tj. od dnia 25 lipca 2005r. Po za sporem pozostaje również okoliczność, iż strona skarżąca nie składała wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, w którym uprawdopodobniłaby, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, z przyczyny od niej niezależnej. Złożenie takiego wniosku i uprawdopodobnienie w nim, że uchybienie nastąpiło bez winy strony a jednocześnie dopełnienie czynności, której terminowi strona uchybiła, mogłoby ewentualnie, przy spełnieniu wszelkich przesłanek, skutkować przywróceniem terminu i rozpoznaniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 58 kpa). Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca. W świetle powyższego organ odwoławczy zobligowany treścią przepisu art. 134 kpa zgodnie, z którym "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, postanowienie w tej sprawie jest ostateczne" obowiązany był do wydania zaskarżonego postanowienia. Uchybienie terminu jest bowiem okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości działania, jest związany treścią powołanego przepisu. Nie jest to swobodne uznanie organu lecz bezwzględnie obowiązująca norma prawa. Stwierdzenie uchybienia terminu winno być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego, co do tego czy strona przekroczyła termin, w przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 7 i 77 kpa naruszenie tych przepisów prowadzi do uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu (por. wyrok NSA z dnia 29.01.1997r., I SA/Gd 1482/96, System Informacji Prawnej LEX Nr 29004; wyrok NSA z dnia 21.03.1997r., I SA/Łd 2990/95, LEX Nr 29079; wyrok NSA z dnia 30.12.1998r., IV SA 2294/96, LEX Nr 45698). Z kolei stanowisko strony zawarte w skardze to zasadniczo argumenty, które zdaniem skarżącego mają przemawiać za przyznaniem mu uprawnień kombatanckich. Natomiast przedmiotem zaskarżonego postanowienia, a zatem postanowienia, które jest przedmiotem kontroli Sądu, jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wyjaśnione zostało powyżej jedynie w tym zakresie Sąd ma kompetencje orzekać, nadto sądy administracyjne nie mają również uprawnień do merytorycznego rozstrzygania spraw i nie mogą orzec w zakresie przyznania lub nie, samego uprawnienia kombatanckiego. Niewątpliwe i niesporne jest zatem, iż wniosek strony został złożony z uchybieniem terminu, o którego przywrócenie strona nie wnosiła, dlatego też zaskarżone postanowienie należy uznać za zgodne z prawem. Uchybienie obowiązkowi wydania przedmiotowego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy stanowiłoby rażące naruszenie prawa -art. 156 § l pkt 2 kpa - por. wyrok NSA z dnia 4.06.1982r., I SA 235/82, ONSA 1982/1/52. Reasumując Sąd stwierdził, iż w świetle ustalonego stanu faktycznego organ był zobligowany do wydania zaskarżonego postanowienia, obowiązek ten wypełnił a jednocześnie nie naruszył przepisów prawa. Złożona skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.). O przyznaniu wynagrodzenia za udzieloną z urzędu pomoc prawną orzeczono na podstawie art. 201 i art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt Ic Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. (Dz.U. Nr 163, póz. 1349) w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.