II SA/Łd 122/03

Dnia 6 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.), Sędziowie : Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Referendarz sądowy Leszek Foryś, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi H.W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia z tytułu deportacji do pracy przymusowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] ([...]); 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz H.W. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] ( Nr [...]) na podstawie art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR ( Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) po rozpoznaniu wniosku H.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] (Nr [...]). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie przyznania jej uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w okresie od lipca 1944 do marca 1945 r., łącznie w wymiarze 9 miesięcy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie. Świadczenie pieniężne przyznawane jest na podstawie przedstawionych dokumentów i dowodów potwierdzających pracę przymusową strony we wnioskowanym przez siebie okresie. Strona wystąpiła do Urzędu o uprawnienie do świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w M. i M. w okresie od stycznia 1942 r. do maja 1945 r. Na potwierdzenie tego faktu strona przedstawiła zaświadczenie z A. z dnia 2 listopada 2000 r., własne oświadczenie oraz ankietę i kartę osobową. Kierownik Urzędu przyznał uprawnienie za 9 miesięcy. Nie zaliczono 21 dni pracy wykonywanej w kwietniu 1945 r. uznając ją –zgodnie z art. 3 ust. 1 cyt. ustawy- za pracę w niepełnym miesiącu, dni te zostały doliczone do niepełnego miesiąca lipca 1944 r. Jednocześnie nie zaliczono pracy po marcu 1945 r., ponieważ zajęcie M. (jako ostatniego miejsca pracy) przez wojska koalicji antyhitlerowskiej nastąpiło 21 kwietnia 1945 r. , a ewentualne kontynuowanie pracy po dacie wyzwolenia nie spełnia kryterium pracy przymusowej. Okres od stycznia 1942 r. do lipca 1944 r. nie został przez stronę udokumentowany. W toku postępowania odwoławczego nie uzyskano dodatkowych dokumentów, na podstawie których Kierownik Urzędu mógłby zmienić wydaną decyzję. Powyższą decyzję w dniu 27 stycznia 2003 r. zaskarżyła do Sądu H.W., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazała, iż do chwili obecnej stara się o uzyskanie dokumentów potwierdzających pracę przymusową w okresie wojny. Podkreśliła ponadto, iż Kierownik Urzędu nie bierze pod uwagę upływu czasu od zakończenia wojny, braku możliwości odnalezienia dokumentów na terenie Niemiec i Polski. Na potwierdzenie okoliczności wskazujących na trudności w uzyskaniu dokumentów co do faktu wykonywania pracy przymusowej skarżąca powołała się na treść okólnika z maja 1993 r. z ITS – A., w którym to okólniku Niemcy potwierdzają sytuację jaka miała miejsce na terenie III Rzeszy i wyjaśniają ,, Dokumenty ITS nie są kompletne, ponieważ duża ich część została zniszczona przez SS przed wyzwoleniem albo przed ewakuacją obozów, względnie zaginęła wskutek działań wojennych. Z tego też powodu nie wszyscy mogą liczyć na otrzymanie żądanego zaświadczenia". Wyjaśniła ,że w okresie od 3 stycznia 1942 r. do 27 kwietnia 1942 r. pracowała w M. przy odgruzowywaniu zbombardowanego miasta i Zakładów A, później została odesłana do prac polowych a od 30 czerwca 1942 r. do 9 maja 1945 r. pracowała przymusowo w Zakładach B. W skardze i kolejnych pismach procesowych skarżąca wyjaśniła, że po zbombardowaniu Zakładów B w M. (pracowała w nich do czasu zajęcia M. w dniu 21 kwietnia 1945 r.) pracowała w Zakładach przeniesionych do miasteczka B. nad Kanałem I. a ten został zajęty przez wojska radzieckie z 8 na 9 maja 1945 r. W odpowiedzi na skargę z dnia 5 września 2003 r. Kierownik Urzędu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty tożsame z zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji publicznej orzekające w sprawie administracyjnej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy ,mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego). Przepis ten wyraża w swej istocie wynikającą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadę proporcjonalności , wyważania interesu społecznego i interesu stron. Wymóg wszechstronnego wyjaśniania okoliczności faktycznych rozwinięty został w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W myśl przepisu art. 80 k.p.a. organ administracji orzeka na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Zaskarżona decyzja uwzględniająca roszczenia skarżącej w niewielkim tylko zakresie została uzasadniona brakiem dokumentów dotyczących okresu miedzy styczniem 1942 r. do lipca 1944 r. Nie uznano też okresu po dniu 21 kwietnia 1945 r. uznając , że zajęcie M. w tym dniu uzasadnia przyjęcie, że tylko do tej daty skarżąca pracowała przymusowo. Takie ustalenia naruszają powołane wyżej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego i zasadę proporcjonalności co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarżąca podejmowała i podejmuje nadal liczne udokumentowane próby uzyskania potrzebnych dokumentów. Sam ten fakt w pewnym stopniu potwierdza jej roszczenia, służą temu także dołączane mapy i wyjaśnienia zarówno skarżącej jak i strony niemieckiej. Ustaleniom faktycznym organu brakuje wnikliwości i wszechstronności (m.in. dotyczy to pracy skarżącej w przeniesionych po zbombardowaniu M. Zakładach B). Z kolei wyjaśnienia skarżącej są dokładne, szczegółowe a także one mogą stanowić dowód w sprawie. Ich rozważenie wymaga wnikliwości i szczególnej staranności tak by można było wyjaśnić okoliczności sprawy jak najszerzej i by zasada proporcjonalności została zachowana. Z uwagi na powyższe , na podstawie art.145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. Z uwagi na przedmiot decyzji i charakter sprawy brak było podstaw do zastosowania przepisu art.152 ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.