II SA/Łd 1222/13

Dnia 11 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 roku sprawy ze skargi I. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. LS Decyzją z dnia [...] roku, numer [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił Pani I. A. przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko I. A. na okres od 1 lipca 2013 roku. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż miesięczny dochód w rodzinie strony w przeliczeniu na jedną osobę wynosił 783,35 zł i przekroczył ustawowy próg dochodowy określony w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. 725 zł. Organ ustalił powyższe na podstawie zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych uzyskanego przez panią I. A. w 2011 roku, oświadczenia o wysokości składek na ubezpieczenie zdrowotne w 2011 roku oraz w związku z brakiem zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów. Od powyższej decyzji I. A. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Odwołująca podniosła, iż zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów zostało złożone wraz z wnioskiem, ponadto nawet gdyby nie złożyła takiego zaświadczenia to organ był zobowiązany do wezwania jej do usunięcia braku formalnego. Podniosła również, że organ I instancji wystąpił do komornika sądowego o wydanie takiego zaświadczenia i je otrzymał a pomimo tego do jej dochodu doliczył kwotę alimentów. Decyzją z dnia [...] roku, numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego argumentacja odwołującej nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem w rozpoznawanej sprawie należności alimentacyjne przyznane zostały skarżącej wyrokiem z dnia [...] roku, opatrzonym następnie klauzulą wykonalności nadaną na wniosek strony dopiero w dniu 3 lipca 2012, zaś postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte jeszcze później, bo w kwietniu 2013 roku. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. słusznie zatem organ I instancji uznał, iż zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosków, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego - kwoty alimentów należne skarżącej za okres od stycznia do grudnia 2011 roku powinny zostać wliczone do dochodów rodziny. Od powyższej decyzji ostatecznej, I. A. wniosła w dniu 12 listopada 2013 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, kwestionując zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływa na wynik sprawy, a to art. 7, 76 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w odmówieniu mocy dowodowej i wiarygodności dokumentom: a) zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia [...] roku nr [...] komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., z którego wynika, że egzekucja należnych alimentów na rzecz I. A. w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna oraz iż należności wierzyciela alimentacyjnego wynoszą 14.400 zł; b) zaświadczeniu o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych z dnia [...] roku nr [...] komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z., z którego wynika, że egzekucja należnych alimentów na rzecz I. A. w okresie ostatnich dwóch miesięcy okazała się bezskuteczna oraz iż należności wierzyciela alimentacyjnego wynoszą 14.800 zł; c) oświadczenia z dnia 29 maja 2013 roku pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego oświadczenia o treści informującej, że pracuje w jednym zakładzie pracy od kilku lat oraz że w 2011 roku nie otrzymywała alimentów od byłego męża dlatego nie wpisała do oświadczenia o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych żądanej kwoty oraz wyprowadzenie z treści w/w dokumentów niezgodnych z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki wniosków, że skoro nie podjęła żadnych działań w celu uzyskania należnych jej alimentów, to je po prostu otrzymuje. Tymczasem z treścią wskazanych dokumentów urzędowych wiąże się domniemanie istnienia faktów w nich stwierdzonych. Za pomocą operacji rachunkowej (14.800 zł : 400 zł = 37 miesięcy), można stwierdzić, iż żadnych kwot alimentów skarżąca w roku 2011 nie otrzymała, tym samym istnieją przesłanki uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko I. A.; 2. ewentualnie naruszenie art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, złożonej w dniu 3 grudnia 2013 roku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wniosło o jej oddalenie - jako niezasadnej, wnosząc jednocześnie o przyjęcie wskazanego uzasadnienia kwestionowanej decyzji - jako merytoryczną część odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. 2012, poz. 1228 ze zm) oraz wydane na podstawie delegacji ustawowej Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca2010r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836). Stosownie do art. 9 ust. 1 ww. ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Jednocześnie na mocy art. 9 ust. 2 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Jak wynika z art. 2 ust.1 pkt 4 i 5, dla zdefiniowania pojęcia dochodu i dochodu w rodzinie ustawodawca odsyła do unormowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Dochodem rodziny, w rozumieniu u.ś.r. jest suma dochodów członków rodziny, zaś dochodem członka rodziny przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4b (art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r.). Przy czym dochodem są także alimenty na dziecko (art. 3 pkt 1 c tiret14 u.ś.r.). Zgodnie z art. 18 ust.1 ustawy, prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do jego końca. Okres świadczeniowy obejmuje okres od 1 października do 30 września roku następnego (art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym). Kryteria warunkujące przyznanie tego rodzaju pomocy finansowej są zatem ściśle określone. Przy czym w niniejszej sprawie sporne jest udokumentowanie przez skarżącą zachowania progu dochodowego, w szczególności sposób obliczenia i zaliczenia w poczet dochodu alimentów na rzecz dziecka. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego z 29 lipca 2013 roku dotyczy świadczeń w okresie zasiłkowym 2012-2013. W takiej sytuacji należało ocenić dochód rodziny skarżącej uzyskany w roku 2011. Organ, ustalając wysokość dochodu w 2011 roku wliczył do niego alimenty na rzecz małoletniego I. Poza sporem jest, że małoletni I. A. jest uprawniony do alimentów w kwocie po 400 zł miesięcznie, zasądzonych od ojca wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] roku, sygn. akt [...]. Organy rozstrzygające w niniejszej sprawie wliczyły kwotę powyższych alimentów do dochodu rodziny skarżącej, uzyskanych w 2011 roku, który to rok stanowił bazę dla ustalenia, czy wnioskodawczyni nie przekroczyła kryterium dochodowego. W ocenie organu skarżąca nie wykazała, że egzekucja alimentów w 2011 roku była bezskuteczna, bowiem złożone przez nią zaświadczenie Komornika dowodzi jedynie bezskuteczności egzekucji za ostatnie 2 miesiące. Nie jest to zatem zaświadczenie, o którym stanowi § 2 ust. 2 pkt 1 lit. "j" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 123, poz.836.). Wskazany przepis wprowadza wymóg złożenia zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o całkowitej lub częściowej bezskuteczności egzekucji alimentów, a także o wysokości wyegzekwowanych alimentów lub alimentacyjnego za granicą, jeżeli dłużnik zamieszkuje za granicą. Przytoczonego przepisu rozporządzenia nie należy jednak interpretować w oderwaniu od ustawy, dla której pełni rolę aktu wykonawczego. Ustawa zaś zawiera definicję legalną bezskuteczności egzekucji W myśl art. 2 pkt 2 ustawy, bezskuteczna egzekucja to taka, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (...). Zatem, jeżeli w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b ustawy ustawodawca wymaga zaświadczenia organu prowadzącego egzekucję poświadczającego jej bezskuteczność, to bezskuteczność tę należy interpretować zgodnie z przytoczoną wyżej definicją. Konsekwentnie skoro do wniosku należy dołączyć zaświadczenie Komornika o bezskuteczności egzekucji, winno ono poświadczać bezskuteczność egzekucji w okresie dwóch miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Również tę definicję legalną uwzględniono w załączniku nr 5 rozporządzenia, stanowiącym wzór zaświadczenia komornika. Organ ten bowiem wskazuje bezskuteczność egzekucji w okresie dwóch miesięcy. Zatem o takiej bezskuteczności przede wszystkim jest mowa w § 2 ust. 2 pkt 1 lit. "j" powołanego rozporządzenia. Nie sposób bowiem nadawać pojęciom innych znaczeń, niż wynikające z definicji legalnej, zawartej w ustawie. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt, na które powołuje się skarżąca, uzyskała ona potwierdzenie takiej bezskuteczności w zaświadczeniu z dnia [...] roku nr [...]. Potwierdzają ją również kolejne zaświadczenia, powołane w skardze. Nietrafny jest zatem wniosek organów, że skarżąca nie udokumentowała żadnym zaświadczeniem bezskuteczności egzekucji, a tym samym faktu nieuzyskiwania alimentów w 2011 roku. Nieuprawnione jest bowiem utożsamianie bezskuteczności egzekucji, wykazanej stosownym zaświadczeniem z dokumentowaniem wysokości dochodów w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. Są to dwie odrębne okoliczności, wymagające samodzielnych ustaleń. Należy pamiętać o tym, że zgodnie z przepisami zaświadczenie komornika, wydawane w trybie ustawy służy wykazaniu bezskuteczności egzekucji w ciągu dwóch miesięcy przed złożeniem wniosku. Nie oznacza to natomiast ograniczeń dowodowych w zakresie wykazywania dochodów uzyskiwanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym również udokumentowania faktu niedotrzymywania alimentów w sposób przewidziany i w ustawie i w k.p.a.. Zgodnie bowiem z art. 15 ust.4 pkt 2 ustawy do wniosku należy dołączyć zaświadczenie lub oświadczenie dokumentujące wysokość innych (niż podlegające opodatkowaniu) dochodów. Skarżąca trafnie powołuje się na składne przez siebie oświadczenie o braku uzyskiwania dochodów. Co więcej, organy nie poddały ocenie innych informacji, zawartych w zaświadczeniach komornika, podających wysokość istniejącego zadłużenia osoby zobowiązanej do alimentacji. Jak się wydaje z wyliczeń skarżącej podana w zaświadczeniach komornika kwota całego zadłużenia zdaje się potwierdzać tezę skarżącej o braku alimentów w roku 2011. Natomiast żaden przepis powoływanych regulacji nie nakłada na skarżącą obowiązku wykazywania, że toczyło się postępowanie egzekucyjne w sprawie alimentów w okresie dwóch lat przed złożeniem wniosku Podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność można udowodnić wyłącznie przy pomocy takiego, a nie innego środka dowodowego, ani też zasada, że rola organu orzekającego, to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności, wynikająca z art. 7 i art. 75 k.p.a., wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc także, by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy Wskazane uchybienia obligowały sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonego rozstrzygnięcia jak i go poprzedzającego. Z uwagi na powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozstrzygając ponownie sprawę, organ winien ponownie przeanalizować zgromadzone dokumenty w kontekście przesłanek art. 9 ust. 1 i 2 oraz wymogów art. 15 ust. 1-7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz przywołane wyżej przepisy cytowanego rozporządzenia wykonawczego. Organ winien uwzględnić także ich prawidłową wykładnię i ewentualnie uzupełnić postępowanie wyjaśniające, jeżeli uzna oświadczenie skarżącej i treści zawarte w złożonych przez nią dokumentach za niewystarczajace do ustalenia dochodów w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy. A. P.