II SA/Łd 123/13

Dnia 7 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. a.bł. Skargą z dnia 3 stycznia 2013r. D. G. zaskarżyła do sądu administracyjnego decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych. W toku postępowania skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 lutego 2013r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W ustawowym terminie skarżąca nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W ocenie Referendarza sądowego wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż informacje udzielone przez skarżącą w piśmie z dnia 22 marca 2013r. oraz analiza wyciągów z rachunku bankowego skarżącej nie potwierdziły, że sytuacja materialna skarżącej uzasadniała przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy stwierdził, iż skarżąca pominęła w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym fakt, że w dniu 14 stycznia 2013r. na rachunek bankowy skarżącej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła kwota 9.528,14 zł, wypłacona w ramach środków pomocowych z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji, która pozwoliłaby skarżącej na pokrycie wszelkich kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym – zarówno kwoty wymaganego wpisu sądowego, jak i ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Ponadto analiza przeprowadzonych na rachunku bankowym w okresie 3 miesięcy transakcji (jedynego zadeklarowanego przez stronę rachunku bankowego) wskazywała, że posiadane na rachunku środki w nieznacznym tylko stopniu służyły do zaspokojenia potrzeb związanych z utrzymaniem rodziny. Kwota łącznie 9.000 zł została bowiem przelana na rachunek bankowy firmy A, należącej do J. G. tytułem "zasilenia" (w dniach 2 lutego i 22 lutego 2013r.). Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że na dzień otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (14 lutego 2013r.) na rachunku bankowym skarżącej znajdowała się kwota 6.464,52 zł, która umożliwiała nie tylko uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, ale również pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Ponadto Referendarz sądowy uznał za niewiarygodne wskazanie w oświadczeniu o stanie majątkowym, że mąż skarżącej nie osiąga dochodu, bowiem z treści pisma z dnia 22 marca 2013r. wynikało, że mąż skarżącej nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a ponadto "od czasu do czasu dorabia". Zdaniem Referendarza sądowego z uwagi na fakt, że skarżąca w sposób lakoniczny wykonała wezwanie sądowe do nadesłania dodatkowych informacji i nie wyjaśniła, na czym polega "dorabianie" czy też z jakiego źródła i w jakiej wysokości pochodzą uzyskiwane przez męża środki nie można wykluczyć, że skarżąca dysponuje innymi środkami na utrzymanie rodziny niż tylko wykazane na nadesłanych wyciągach z rachunku bankowego. Pismem z dnia 12 kwietnia 2013r. skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia Referendarza sądowego z dnia [...]. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, iż jej sytuacja materialna jest bardzo trudna. Z jej dochodów utrzymuje czteroosobową rodzinę. Z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dziećmi oraz schorowanym mężem, który leczy się na chorobę wieńcową i czeka na operację skarżąca nie może podjąć pracy. Skarżąca podniosła również, iż z uwagi na brak zdolności kredytowej o pomoc finansową przede wszystkim zwraca się do rodziny. Kwota 9.000 zł to pożyczka, którą zwróciła szwagrowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, w skrócie P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Oznacza to, iż skarżąca zobowiązana była do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Tymczasem przedstawione przez skarżącą informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżąca nie ma środków na opłacenie zarówno kosztów sądowych, jak też ustanowienia adwokata z wyboru. Jak wynika z formularza PPF skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem dzieci. Skarżąca osiąga dochód w kwocie 554 zł miesięcznie. Mąż skarżącej nie osiąga dochodów. Ponadto skarżąca jest współwłaścicielką mieszkania o pow. 59m² oraz posiada nieruchomość rolną o pow. 0,5710 ha. Natomiast z pisma skarżącej z dnia 22 marca 2013r., będącego wykonaniem zarządzenia Referendarza sądowego, wydanego na podstawie art. 255 P.p.s.a. wynika, że mąż nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie przysługuje mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca nie występowała o przyznanie środków z pomocy społecznej, a na utrzymanie rodziny wydaje kwotę ok. 1200 zł miesięcznie. W utrzymaniu pomaga babcia dzieci, a dodatkowo od czasu do czasu dorabia mąż. Skarżąca wyjaśniła również, iż nie posiada zaciągniętych kredytów, mąż natomiast nie posiada rachunku bankowego. Jednakże w złożonych przez skarżącą oświadczeniach skarżąca pominęła okoliczność, iż osiąga dochód z gospodarstwa rolnego w postaci świadczeń przyznawanych w ramach środków pomocowych z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych dowodów, iż kwota w wysokości 9.000 zł faktycznie stanowiła pożyczkę, którą zwróciła szwagrowi. Skarżąca nie wyjaśniła także jaki charakter ma "praca dorywcza" męża i jaki osiąga z tego tytułu dochód w świetle oświadczenia, że mąż jest schorowany, leczy się na chorobę wieńcową i czeka na operację, na co również nie zostały złożone stosowne dokumenty. Ponadto skarżąca nie sprecyzowała w jakim stopniu i w jakiej formie w utrzymaniu rodziny pomaga babcia dzieci. Natomiast z przedstawionych przez skarżącą dokumentów wynika, iż w dniu otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca dysponowała wystarczającą kwotą, zarówno na pokrycie bieżących potrzeb rodziny, jak również na uiszczenie wpisu od skargi i ewentualne ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W tym miejscu należy jeszcze raz stanowczo podkreślić, iż prawo pomocy jest przeznaczone wyłącznie dla osób, które nie mają środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Za taką osobę nie może być uznana strona, która nie podaje wszystkich informacji niezbędnych dla oceny jej sytuacji finansowej. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. a.bł.