II SA/Łd 123/13

Dnia 5 kwietnia 2013 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 123/13 Uzasadnienie W związku ze skargą na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności robót budowlanych D.G. wystąpiła do tut. Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem dzieci (5 i 2 lata). Skarżąca oświadczyła, że mąż nie osiąga dochodów, ona zaś otrzymuje świadczenie rodzinne w kwocie 554 zł miesięcznie. Strona posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,5710 ha i udział we własności domu (59 mkw.). Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 lutego 2013 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych informacji o sytuacji materialnej. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że: mąż nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy i nie przysługuje mu prawo do zasiłku dla bezrobotnych, nie występowała o przyznanie środków z pomocy społecznej, na utrzymanie rodziny wydaje kwotę ok. 1200 zł miesięcznie, "pomaga w utrzymaniu babcia dzieci, dodatkowo od czasu do czasu dorabia mąż", nie posiada zaciągniętych kredytów, mąż nie posiada rachunku bankowego. Jednocześnie strona załączyła wyciąg z posiadanego rachunku bankowego za ostanie 3 miesiące. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą rozważenia było prawo strony skarżącej do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Biorąc pod uwagę informacje przedstawione przez skarżącą, należy stwierdzić, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy zauważyć, że z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że skarżąca wraz z rodziną (łącznie 4 osoby, w tym dwoje małych dzieci) utrzymuje się ze świadczenia rodzinnego w wysokości 554 zł miesięcznie. Skarżąca wskazała również w złożonym oświadczeniu, że jej mąż nie osiąga dochodu. Powyższe dało podstawy do wstępnego przyjęcia, że mąż skarżącej jest osobą bezrobotną, a sytuacja materialna rodziny skarżącej jest trudna. Jednakże informacje udzielone przez skarżącą w piśmie z dnia 22 marca 2013 r. oraz analiza załączonych wyciągów z rachunku bankowego skarżącej nie potwierdziły przyjętego założenia. Otóż po pierwsze, ze złożonego wyciągu bankowego wynika, że w dniu 14 stycznia 2013 r. na rachunek bankowy skarżącej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wpłynęła kwota 9.528,14 zł, wypłacona w ramach środków pomocowych z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji. Tymczasem wnioskodawczyni pominęła w złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym fakt czerpania z posiadania nieruchomości rolnej tego rodzaju korzyści. Nie ulega przy tym wątpliwości, że kwota ta pozwoliłaby skarżącej na pokrycie wszelkich kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym – zarówno kwoty wymaganego wpisu sądowego, jak i ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Analiza przeprowadzonych na rachunku bankowym w okresie 3 miesięcy transakcji (jedynego zadeklarowanego przez stronę rachunku bankowego) wskazuje jednak, że posiadane na rachunku środki w nieznacznym tylko stopniu służyły do zaspokojenia potrzeb związanych z utrzymaniem rodziny. Kwota łącznie 9.000 zł została bowiem przelana na rachunek bankowy firmy [...], należącej do J.G. tytułem "zasilenia" (w dniach 2 lutego i 22 lutego 2013 r.). Niemniej jednak podkreślenia wymaga, że na dzień otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (14 lutego 2013 r.) na rachunku bankowym skarżącej znajdowała się kwota 6.464,52 zł, która umożliwiała nie tylko uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 500 zł, ale również pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Po drugie, należy stwierdzić, że za niewiarygodne należało uznać wskazanie w oświadczeniu o stanie majątkowym, że "mąż nie osiąga dochodu". Z treści pisma z dnia 22 marca 2013 r. wynika bowiem, że mąż skarżącej nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a ponadto "od czasu do czasu dorabia". Z uwagi na fakt, że skarżąca w sposób lakoniczny wykonała wezwanie sądowe do nadesłania dodatkowych informacji i nie wyjaśniła, na czym polega "dorabianie" czy też z jakiego źródła i w jakiej wysokości pochodzą uzyskiwane przez męża środki nie można wykluczyć, że skarżąca dysponuje innymi środkami na utrzymanie rodziny niż tylko wykazane na nadesłanych wyciągach z rachunku bankowego. Argumentem uprawniającym do przyjęcia takiej tezy może być również fakt, że strona, mimo deklarowania niskich dochodów, nie korzysta ze środków pomocy społecznej ani nie posiłkuje się kredytami. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Mając na uwadze całokształt przedstawionych przez wnioskodawczynię informacji należy uznać, że nie można dać wiary twierdzeniu strony, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG