II SA/Łd 1230/10

Dnia 11 lutego 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku L.T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz nałożenia sankcji postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy lf II SA/Łd 1230/10 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę L.T. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego oraz nałożenia sankcji. Po złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku skarżący zwrócił się do Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że L.T. zmuszony został do wyprowadzenia się od żony i syna i obecnie mieszka sam, w budynku po młynie, w pomieszczeniu o powierzchni 18 m². Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości 2975 zł. Skarżący nie wykazał żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący, poza argumentami odnoszącymi się do merytorycznej treści jego skargi, wskazał, że pomaga finansowo chorej na raka żonie, a także pomógł synowi wybudować stodołę i dom. Dodał, że sam jest niepełnosprawny, w czasie wojny dwukrotnie był ranny, co spowodowało znaczy uszczerbek na zdrowiu, wynoszący 62%. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym zaś, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji uznać należało, iż wniosek L.T. nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie referendarza sądowego osiągane przez niego dochody (niecałe 3000 zł), w zestawieniu z wysokością ewentualnych i przyszłych kosztów sądowych (opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem wynosi 100 zł, tyle samo ewentualny wpis od skargi kasacyjnej), pozwalają na ich pokrycie. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Skoro zaś obowiązkiem strony jest partycypowanie w kosztach postępowania, a skarżący osiąga stałe, dość wysokie dochody, to uznać należało, że skarżący nie wykazał, by uiszczenie kosztów sądowych przekraczało jego możliwości finansowe. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Jest to instytucja wyjątkowa, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf