II SA/Łd 1231/03
WyrokWSA w Łodzi2005-02-04
Skład orzekający: Tomasz Zbrojewski, Anna Stępień, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji jedynie w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekając w to miejsce o zastosowaniu innego przepisu, prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., czy też powinien był utrzymać decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i w uzasadnieniu wskazać na uchybienia?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji jedynie w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekając w to miejsce o zastosowaniu innego przepisu, nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Jeśli organ odwoławczy uznaje decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową co do zasady, a jedynie wadliwie zastosowano przepis prawny, powinien utrzymać decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., wskazując w uzasadnieniu na uchybienia. Uchylenie decyzji w części dotyczącej podstawy prawnej bez uchylenia jej rozstrzygnięcia jest niedopuszczalne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J.K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą uchylenia własnej, wcześniejszej decyzji zobowiązującej sąsiadów J.K. do przedłożenia dokumentów dotyczących prawidłowości wykonania robót budowlanych (docieplenie budynku i tynk na ogrodzeniu). J.K. kwestionował uznanie go za stronę postępowania oraz zarzucał naruszenie walorów architektonicznych i estetycznych budynku oraz osiedla. Organy administracji uznały, że żądania J.K. wykraczają poza zakres postępowania administracyjnego i należą do drogi cywilnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 lutego 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi J.K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] (znak: [...]): 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz J.K. kwotę 10,- zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 151 § 1 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...], zobowiązującej G.T. i G.T. do przedłożenia dokumentów określających prawidłowości wykonania robót budowlanych związanych z dociepleniem budynku mieszkalnego oraz tynku na ogrodzeniu frontowym na nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 1.
W uzasadnieniu organ nadzoru budowlanego podał, że na podstawie zgromadzonych dokumentów, złożonych wyjaśnień oraz ustaleń dokonanych w wyniku wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 12 sierpnia 2002r. stwierdzono, że właściciele w/w nieruchomości w czerwcu 2002r. bez wymaganego przepisami Prawa budowlanego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia wykonali docieplenie ściany północnej i zachodniej budynku mieszkalnego oraz wykonali na istniejącym ogrodzeniu ( słupkach i podmurówce z cegły ) tynk. Z uwagi na to, że samowolne wykonanie robót budowlanych ( w istniejącym zgodnie z przepisami obiekcie budowlanym ) nie daje podstaw do zastosowania art. 48 ustawy Prawa budowlanego, decyzją z dnia [...] zobowiązano inwestorów do przedłożenia dokumentów celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego prawem w terminie do dnia 30 grudnia 2002r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podał także, że we wskazanej decyzji uznano za stronę postępowania jedynie inwestorów robót, z uwagi na nie stwierdzenie naruszenia interesu osób trzecich, w tym wskazanego w art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane oraz interesu prawnego J.K., który złożył wniosek w przedmiocie w/w robót.
Zobowiązani wykonali nałożony decyzją z dnia [...] obowiązek, a stwierdzenie jego wykonania zakończyło prowadzone przez organ nadzoru budowlanego postępowanie administracyjne w tej sprawie.
W dniu 12 grudnia 2002r. J.K. z uwagi na nie uznanie go za stronę postępowania złożył do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę, która zawierała jednocześnie wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego.
Pismo to zostało następnie zgodnie z właściwością przekazane w dniu 11 lutego 2003r. organowi I instancji, który decyzją z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie.
Od w/w decyzji J.K. złożył odwołanie.
Decyzją z dnia [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i postanowił o wznowieniu postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W związku z powyższym organ I instancji pismem z dnia 1 kwietnia 2003r. powiadomił G.T., G.T. i J.K. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia wniosków i zastrzeżeń. W piśmie z dnia 17 kwietnia 2003r. J.K. domagał się przywrócenia do stanu poprzedniego elewacji budynku oraz ogrodzenia zlokalizowanego na posesji przy ul. A 1, a w przypadku, gdyby przywrócenie stanu pierwotnego nie było możliwe, wnioskował o wykonania takiej samej elewacji na pozostałych budynkach w szeregu - na koszt G.T. i G.T. Zdaniem J.K., wykonane docieplenia budynku spowodowało naruszenie walorów architektonicznych i estetycznych budynku oraz osiedla B. Elewacja ta jest niezgodna z projektem budowlanym, na podstawie którego wybudowano ten i inne budynki w szeregu, gdyż projekt zakładał elewację z cegły silikatowej i co za tym idzie jest to niezgodne z obowiązującym planem zagospodarowania terenu.
Ustosunkowując się do powyższych żądań Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że budynki mieszkalne, jednorodzinne zlokalizowane na osiedlu B, zgodnie z udzielanym przez organy administracji architektoniczno - budowlanej pozwoleniami na budowę wykonywane są w różnych technologiach, z zastosowaniem różnych materiałów wykończeniowych ścian zewnętrznych. Stwierdził ponadto, że brak jest w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego szczegółowych założeń dla tego terenu odnośnie warunków, jakie należy spełnić, projektując wykończenie elewacji budynków nowo budowanych, jak i istniejących, w tym ich kolorystyki.
Organ stwierdził także, że w/w zastrzeżenia i żądania J.K. wkraczają w materię prawa cywilnego, które rozpatrywać należy na drodze postępowania sądowego z powództwa cywilnego, a w myśl art. 28 k.p.a. nie dotyczą one żądań czynności organu ze względu na interes prawny wnioskującego.
Nadto, zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, J.K. nie przedłożył żadnych dokumentów mogących stanowić podstawę do uznania go na podstawie art. 28 k.p.a. za stronę postępowania w niniejszej sprawie.
Przedłożone przez inwestorów orzeczenie o stanie technicznym wykonanych robót stwierdza jednoznacznie, że wykonanie docieplenie spowodowało doprowadzenie tego budynku do obecnie obowiązujących warunków cieplnych ( współczynnik przenikania ciepła obecnie wynosi 0,25 w/m2 ). Roboty budowlane, w tym dotyczące wykonania tynku na ogrodzeniu, zrealizowane zostały zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym warunkami technicznymi, sztuką budowlaną i normami, a obiekty te bez zastrzeżeń nadają się do dalszej eksploatacji.
W konkluzji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi możliwość zastosowania art. 48 ustawy Prawa budowlanego. Przedłożenie dokumentów określających prawidłowość wykonanych robót, celem ich doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, było jedyną czynnością w postępowaniu administracyjnym możliwą zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa do zastosowania przez organ nadzoru budowlanego, a obowiązki nałożone decyzją z dnia [...] zostały wykonane.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył J.K.
Zarzucił w nim pominięcie przez organ kwestii docieplenia ściany południowej budynku, skutkującego, jego zdaniem, szpecącymi progami na linii rozdzielającej lokal stanowiący jego własność z lokalem inwestorów.
W ocenie odwołującego się, bezprawne działanie inwestorów drastycznie obniża wartość estetyczną i architektoniczną przedmiotowego budynku. Pozwolenie na budowę osiedla B wydano na podstawie projektu architektonicznego, który zakładał wyłącznie elewacje z cegły sylikatowej i dotyczyło to wszystkich budynków w zabudowie szeregowej, zlokalizowanych na przedmiotowym osiedlu, o czym świadczy dokumentacja inwestora Spółdzielni A i jej inspektora nadzoru.
Nadto, zdaniem J.K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego winien wziąć pod uwagę przede wszystkim fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy lokali w zabudowie szeregowej.
Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej powołanej podstawy prawnej, tj. art. 151 § 1 pkt 1 i w to miejsce orzekł o zastosowaniu przepisu art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a., utrzymując w pozostałej części zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zastosował normę art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( Dz.U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), zobowiązując inwestorów do przedłożenia stosownych dokumentów. Natomiast kwestia uchybienia formalnego, polegającego w pierwotnie prowadzonym postępowaniu na braku zapewnienia czynnego w nim udziału J.K., została we wznowionym postępowaniu uregulowana, co wynika z materiału dowodowego sprawy.
Zasada zapewnienia czynnego udziału stron w prowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 10 k.p.a. przejawia się m.in. w prawie do uczestniczenia we wszystkich jego czynnościach oraz w prawie do zapoznania się z końcowymi ustaleniami dotyczącymi stanu faktycznego i prawnego.
Zdaniem organu odwoławczego, zgłoszone przez odwołującego się wnioski wykraczają poza przedmiot postępowania regulowany przepisami art. 51 ustawy Prawo budowlane. Unormowania tego przepisu nie nakładają na inwestorów obowiązku uzyskania zgody od właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji na wykonanie robót budowlanych polegających na dociepleniu ścian budynku i wykonaniu tynku na ogrodzeniu.
W ocenie organu w przepisach Prawa budowlanego brak jest także podstaw do nakładania lub zobowiązania inwestorów do wykonania takiej samej elewacji na pozostałych budynkach na koszt inwestorów i jest to roszczenie irracjonalne, nie znajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa.
Reasumując, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że w wyniku przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania wznowieniowego, uwzględniającego udział J.K., brak było podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...].
Ze względu jednak na wystąpienie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., która skutkowała wznowieniem postępowania, zdaniem organu odwoławczego należało w niniejszej sprawie zastosować, jako podstawę prawną podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia, przepis art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a.
Stwierdzono, że w myśl art. 146 k.p.a., pomimo istnienia podstaw do wznowienia postępowania przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., nie uchyla się decyzji, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Rozstrzygnięcie takie jest dopuszczalne wówczas, gdy wszystkie okoliczności sprawy ustalone na postawie całokształtu materiału dowodowego przemawiają za tym, że nie ma podstaw do wydania innej decyzji, niż decyzja dotychczasowa.
Z uwagi zaś na to, że decyzja z dnia [...] była wadliwa formalnie, a nie materialnie, należało zastosować w tym przypadku normę przepisu art. 146 § 2 k.p.a. Podniesiono ponadto, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy został wyposażony przez ustawodawcę w kompetencje do merytorycznego i kasacyjnego rozstrzygania. W kodeksie postępowania administracyjnego nie wymienia się rodzaju wadliwości decyzji organu I instancji, pozostawiając tym samym swobodę uznania organowi odwoławczemu co do tego, co uzna on za wadliwość decyzji lub postępowania. Kompetencje organu odwoławczego obejmują więc zarówno korygowanie wad prawnych decyzji organu I instancji, polegających na niewłaściwie zastosowanym przepisie prawa materialnego bądź postępowania administracyjnego, jak również wad polegających na niewłaściwej ocenie okoliczności faktycznych. Dlatego też organ odwoławczy uznał, że zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. należało dokonać korekty niewłaściwie zastosowanej przez organ I instancji podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Na powyższą decyzję J.K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że inwestorzy dokonując samowolnie w/w robót budowlanych, naruszyli jego prawo do bezpiecznego użytkowania budynku w zabudowie szeregowej, a organy nadzoru budowlanego to zaakceptowały.
Budynki w zabudowie szeregowej posiadają wspólne ściany oraz inne elementy budowlane i nikt nie ma prawa naruszania tej ograniczonej własności przez dodawanie elementów w jednej części budynku. Zdaniem strony, przy wspólnej ścianie wymagana jest zgoda sąsiada na wykonanie robót, wynikająca z prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wykonanie ocieplenia jednego fragmentu budynku szeregowego ujemnie wpływa na budynek sąsiada. Zmienia się powietrze, bo utrudnione jest odprowadzenie pary wodnej przez przegrody. Powstają niepożądane mostki termiczne. Na styku ściany warstwowej, dodatkowo izolowanej warstwą styropianu, powstaje załamanie linii skraplania pary wodnej odprowadzanej z wewnątrz mieszkania do atmosfery. Przy ścianie warstwowej z cegły sylikatowej linia ta przebiega około 12 cm od zewnętrznego lica ściany, a po dociepleniu linia ta przesuwa się na zewnątrz i przebiega w zależności od grubości warstwy izolacji po licu ściany nośnej lub wewnątrz warstwy izolacyjnej. Skutkiem takiego działania będzie powstawało roszenie na ścianie konstrukcyjnej, a zimą zamarzanie i niszczenie materiału.
Zdaniem skarżącego, samowolne działanie inwestorów narusza art. 5 ustawy Prawo budowlane, a decyzja z dnia [...] nie wypełnia obowiązku wynikającego z art. 51 ust. l pkt 2 ustawy Prawo budowlane w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z przepisami prawa. Stan zgodny z przepisami prawa to nie tylko ustawa Prawo budowlane, ale przede wszystkim spełnienie warunków techniczno - budowlanych, określonych w art. 7 ustawy Prawo budowlane. J.K. zarzucił ponadto, iż w postępowaniu przed organami administracji naruszone zostały jego prawa, gdyż nie miał możliwości uczestniczenia w postępowaniu ani przedstawienia swoich racji.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podnieść, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1271 i nr 228 z 2003r., poz. 2261 ), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), zwanej dalej w skrócie p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie, w myśl art. 134 § 1 p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też decyzje te zostały uchylone, chociaż przyczyny z powodu których doszło do uchylenia zaskarżonych aktów administracyjnych są inne, niż wskazane przez J.K.
Załączone akta niewątpliwie wskazują na to, iż postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 1 lipca 2002r., a zakończone wydaniem przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( Dz.U. nr 106 z 2000r., poz. 1126 ze zm. ) decyzji z dnia [...], było wadliwe, gdyż prowadzone było bez udziału J.K. jako strony tego postępowania, który jest bezpośrednim sąsiadem inwestorów – G. i G.T. i zgłaszając określone zarzuty legitymuje się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego.
Dlatego też Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, który decyzją z dnia [...] uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] odmawiającą w oparciu o art. 149 § 3 w zw. z art. 145 kpa wznowienia postępowania w sprawie zakończonej w/w decyzją ostateczną z dnia [...] oraz orzekł o wznowieniu tego postępowania z uwagi na istnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Po wznowieniu organ I instancji, wbrew zarzutom zawartym w skardze, zapewnił skarżącemu możliwość uczestnictwa w prowadzonym postępowaniu, wystosował do niego pismo informujące, iż może się on zapoznać w zakreślonym terminie z aktami sprawy i wnieść swoje uwagi i zastrzeżenia. Skarżący skorzystał z tej możliwości poprzez swego pełnomocnika, o czym świadczy notatka służbowa z dnia 14 kwietnia 2003r.
Również J.K. sporządził osobiście pismo z dnia 17 czerwca 2003r., które skierował do organu, prezentując w nim swoje stanowisko i żądania.
Domagał się w nim nakazania przywrócenia do stanu poprzedniego elewacji budynku i ogrodzenia w posesji należącej do sąsiadów skarżącego – G. i G.T. lub wykonania na ich koszt takiej samej elewacji na pozostałych budynkach w zabudowie szeregowej.
Rozpatrując sprawę Sąd doszedł do przekonania, iż decyzja z dnia [...] wydana przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. jest wadliwa.
Organ podjął ją na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa i odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]. Stwierdził, iż żądania skarżącego wkraczają w materię prawa cywilnego, natomiast nie przedstawił on żadnych dokumentów mogących stanowić podstawę do uznania go za stronę w rozumieniu art. 28 kpa.
Należy jednak zwrócić uwagę, iż J.K. jest współwłaścicielem gruntu wraz z domem położonym przy ul. A nr 3 w Ł., co wynika z przedstawionego przez niego aktu notarialnego, a tym samym jest bezpośrednim sąsiadem G. i G.T., którzy dopuścili się samowoli budowlanej. W toku postępowania zarzucał, że doszło do naruszenia przepisów prawa budowlanego i jego interesu jako osoby trzeciej. Akt notarialny załączył dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji, jednakże organ ten nie wzywał go wcześniej do przedstawienia dokumentu świadczącego o tytule prawnym do nieruchomości. Natomiast sam fakt zamieszkiwania bezpośrednio w sąsiedztwie inwestorów wynikał już z treści wniosku z dnia 1 lipca 2002r., gdyż skarżący wskazał w nim swój adres. Okolicznością niesporną było ponadto, że budynki mieszkalne zarówno skarżącego, jak i G. i G.T. posiadają wspólną ścianę, co przy dokonaniu w sposób samowolny określonych robót budowlanych przez sąsiadów skarżącego, mogło doprowadzić do naruszenia uzasadnionego interesu prawnego J.K.
Dlatego też błędne było uznanie przez organ I instancji, iż skarżący nie posiada przymiotu strony, a tym samym - zastosowanie art. 151 § 1 pkt 1 kpa. Przyjąć bowiem należy, iż atrybut strony postępowania przysługuje właścicielom czy użytkownikom wieczystym nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z terenem inwestycji, jeśli inwestycja mogła mieć wpływ na ich interesy chronione przepisem art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane ( por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 lipca 1998r. sygn. IV SAB 27/98 - LEX nr 43219, z dnia 2 czerwca 1998r. sygn. IV SA 2164/97 - LEX nr 43262, z dnia 22 października 1998r. sygn. IV SA 116/98 - LEX nr 43747 i z dnia 10 listopada 1998r. sygn. II SA 844/98 - LEX nr 41823 ).
Sąd jednakże stwierdza, iż również organ odwoławczy, mimo podjętej próby usunięcia wadliwości decyzji wydanej przez organ I instancji, sam także nie ustrzegł się popełnienia błędów, które zrodziły konieczność uchylenia zaskarżonego aktu.
Zdaniem Sądu brak jest podstaw prawnych do wydawania w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego decyzji, którą dochodzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie w części dotyczącej powołania podstawy prawnej i orzekania w to miejsce o zastosowaniu innego przepisu prawnego.
Jeżeli bowiem organ odwoławczy uznaje, iż decyzja organu I instancji jest prawidłowa co do zasady, a wskazuje jedynie wadliwie przepis prawa, w oparciu o który wydane zostało rozstrzygnięcie, to winien na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, a w uzasadnieniu decyzji podnieść okoliczności związane z wymienionymi wyżej uchybieniami.
Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygniecie. W rozstrzygnięciu ( osnowie ) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie.
Jeżeli więc decyzja organu I instancji nie budzi zastrzeżeń merytorycznych, to, w ocenie Sądu rozpatrującego przedmiotową skargę, brak jest zarówno podstaw do jej uchylania i przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie z powodu nieprawidłowej podstawy prawnej, jak i do jej uchylania w części dotyczącej powołania podstawy prawnej ( por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 sierpnia 1985r. sygn. III SA 730/85 - GAP 1987 nr 5, s. 43 i z dnia 25 maja 1983r. sygn. II SA 403/83 - ONSA nr 1 z 1983r., poz. 38 ).
Pomijając powyższą kwestię Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie doszło do dodatkowego naruszenia przepisów skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy uznał bowiem, iż decyzja organu I instancji - poza nieprawidłowym wskazaniem podstawy prawnej, winna być w pozostałej części utrzymana w mocy przy zastosowaniu art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 kpa, czyli winna nastąpić odmowa uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...], gdyż była ona wadliwa jedynie formalnie ( wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa ), a nie materialnie.
Na takie rozstrzygnięcie nie pozwala jednak unormowanie zawarte w art. 151 kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie bowiem z tym przepisem wznowione postępowanie może skończyć się trojako:
1/ decyzją o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy brak jest podstaw wymienionych w art. 145 § 1 czy 145a kpa ( art. 151 § 1 pkt 1 ),
2/ decyzją uchylającą dotychczasową decyzję i rozstrzygającą o istocie sprawy, gdy podstawy wznowienia istnieją ( art. 151 § 1 pkt 2 ),
3/ decyzją stwierdzającą wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa ( art. 151 § 2 ).
Podobne stanowisko, które Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela, wynika między innymi z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1994r. sygn. III ARN 26/94 - OSNP 1995/11/127 oraz z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 marca 2000r. sygn. I SA 1145/99 - LEX nr 54432 i z dnia 26 maja 1998r. sygn. I SA 1265/97 - LEX nr 45126.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie - wobec istnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, brak było podstaw do zastosowania art. 151 § 1 pkt 1 kpa, organ mógł skorzystać z unormowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 2 lub w art. 151 § 2 kpa.
Analizując sprawę należy podzielić stanowisko organu odwoławczego, że decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] była wadliwa jedynie formalnie, z uwagi na pominięciu w toku postępowania udziału J.K. jako strony. Nie zawierała natomiast wadliwości materialnych. Pozwalało to więc na zastosowanie art. 151 § 2 kpa.
Z dokonanych ustaleń wynika bowiem, iż G. i G.T. dopuścili się w sposób samowolny wykonania robót budowlanych polegających na ociepleniu ścian budynku mieszkalnego, wykonaniu tynku, w tym także na elementach ogrodzenia frontowego.
Tym samym dopuścili się samowoli, do której zastosowanie ma przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw . z art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U. nr 106 z 2000r., poz. 1126 ze zm. ), a nie art. 48 tej ustawy ( por. np. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2000r. sygn. II SA/Gd 957/97 - ONSA 2001/2/79 ).
Przepis ten odnosi się bowiem do przypadków, o których mowa w art. 50 ust. 1, czyli do innych niż określone w art. 48, ale gdy prowadzenie robót budowlanych miało miejsce między innymi bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia ( pkt 1 ), jak to nastąpiło w przedmiotowej sprawie.
Organ miał więc podstawę prawną do nałożenia na inwestorów określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem.
W tym miejscu należy jedynie podnieść, iż na etapie legalizacji samowoli budowlanej przez organ nadzoru budowlanego zbędne jest wykazywanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, do czego G. i G.T. zostali między innymi zobowiązani, gdyż w postępowaniu tym organ orzeka jedynie o przydatności wykonanych robót i określonych czynnościach w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem ( por. np. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2001r. sygn. IISA/Ka 320/00 - nie publik. ). Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla ostatecznego wyniku w niniejszej sprawie.
Na zakończenie należy jedynie stwierdzić, iż zgłoszone przez skarżącego wnioski dotyczące wykonania przez G.G. T. na ich koszt takiej samej, jak przedmiotowa, elewacji na pozostałych budynkach, czy zarzuty dotyczące konieczności uzyskania zgody skarżącego na wykonanie spornych robót, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach, dlatego też Sąd uznał je za bezpodstawne.
Reasumując, wobec wskazanych wyżej uchybień, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1-szym sentencji wyroku.
W przedmiocie zwrotu kosztów sądowych Sąd wyrokował w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz.1271 ).
Jednocześnie z uwagi na brak przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji ( odmowa uchylenia decyzji ostatecznej ) Sąd uznał wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.s.a. za zbędne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło