II SA/Łd 1238/03

Dnia 6 października 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie WSA Czesława Nowak-Kolczyńska /spr./, p.o. Sędziego WSA Małgorzata Łuczyńska, Protokolant asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2004 roku na rozprawie sprawy ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wydania R.M. prawa jazdy. W dniu 18 grudnia 2002 roku skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kategorii ABCT nr [...] wraz z prośbą o zwolnienie z opłaty w kwocie 70 zł za wymianę tegoż dokumentu, uzasadniając to trudną sytuacją materialną, bezrobociem i brakiem zasiłku. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na przepisy regulujące sprawę wymiany praw jazdy i opłat oraz wyjaśnił, że obowiązujące przepisy nie przewidują zwolnień, ani ulg w opłatach za wymianę lub wydanie prawa jazdy dla osób, których stan majątkowy nie pozwala na wniesienie opłaty. Organ I instancji odmówił wydania wymienionego prawa jazdy z uwagi na nieuiszczenie opłaty, powodujące sytuację, w której wniosek strony nie spełniał wymogów określonych w § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002r., nr 69, poz. 640). W odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od powyższej decyzji R.M. podniósł, iż jest ona oparta na błędnym rozumowaniu i nie znajduje oparcia w kodeksie postępowania administracyjnego. Skarżący wskazał, iż pozbawienie go prawa jazdy uniemożliwia mu wykonywania zawodu i tym samym zarobkowanie, a działanie Urzędu Miasta jest niezgodne z prawem i powoduje szkodę. Zdaniem skarżącego prawo jazdy powinno zostać wydane, a dopiero później dopuszczalne jest dochodzenie należności przez organ. W ten sposób jego szkoda byłaby mniejsza. Organ I instancji przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wniesione w terminie odwołanie skarżącego wraz z aktami sprawy podtrzymując swe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, iż wniesione odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie i utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zgodnie z art. 97 ust. l ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. 2003 r. Nr 58, poz. 515) - dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje, za opłatą, starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach - właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu, z zastrzeżeniem ust. 2. Ponadto w myśl art. 150 ust. l ustawy Prawo o ruchu drogowym, prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy - określają warunki i terminy wymiany praw jazdy oraz wysokość opłat za ich wymianę. Zgodnie z § 2 ust. 3 wymiana praw jazdy dokonywana jest na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami złożony na odpowiednim druku wraz z określonymi przepisami dokumentami i jednocześnie z załączeniem dowodu uiszczenia opłaty za wymianę druku. W zakresie ustalenia opłaty za wymianę dokumentów przepis § 3 odsyła do rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 24 stycznia 2000 roku w sprawie wysokości opłat i wynagrodzeń za sprawdzenie kwalifikacji oraz wydanie dokumentów określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym (Dz. U. z 2000r., nr 8, póz. 112). Zgodnie z § 6 pkt l tego rozporządzenia- opłata za wydanie prawa jazdy wynosi 70 zł. Powołując się na powyższe przepisy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uznało, że skoro R.M. nie załączył do wniosku o wymianę prawa jazdy dowodu wniesienia opłaty 70 zł, to słusznie organ I instancji wydał decyzję odmawiającą wydania dokumentu - wymienionego prawa jazdy. Organ II instancji stwierdził, iż powołane wcześniej przepisy nie pozwalają na zwolnienie z opłaty za wymianę prawa jazdy, ani na wniesienie takiej opłaty po wymianie prawa jazdy, co oznacza, że decyzja w tym zakresie nie jest decyzją uznaniową i brak jest przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia wniosku i wymiany prawa jazdy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. R.M. złożył w dniu 6 sierpnia 2003 roku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi. W skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o odszkodowanie za straty jakie poniósł za stracony czas od 18 stycznia 2003 roku do czasu wydania wyroku – przyjmując za każdy miesiąc średnią miesięczną według GUS. Skarżący wskazał, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 267 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1271 z późń. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji właściwy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utworzony z dniem 1 stycznia 2004 roku dla obszaru województwa łódzkiego rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych/.../ (Dz. U. z 2003r. Nr 52 poz. 652). Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004 roku sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Mając na uwadze tak określają kognicję, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stosownie do art. 150 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2003r. nr 58, poz. 515), prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. Powyższy przepis, jak również wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. z 2002 r. Nr 69, poz. 640 z późn. zm.), określają warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę. W myśl § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia do wniosku o wymianę prawa jazdy należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty za wymianę dokumentu. Opłata ta, stosownie do § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 24 stycznia 2000 roku w sprawie wysokości opłat i wynagrodzeń za sprawdzenie kwalifikacji oraz za wydanie dokumentów, określonych przepisami Prawa o ruchu drogowym (Dz. U. z 2000 r. Nr 8, poz. 112 z późn. zm.), wynosi 70 zł. Ponieważ skarżący do wniosku o wydanie prawa jazdy nie dołączył dowodu uiszczenia opłaty za wymianę tego dokumentu, organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił jego wydania. Skarżący podstawę do zwolnienia z opłaty upatrywał w art. 267 Kodeksu postępowania administracyjnego. Trzeba jednak zauważyć, iż zwolnienie z opłat, kosztów i należności związanych z tokiem postępowania, przewidziane w tym przepisie, może nastąpić tylko w przypadkach uregulowanych – z reguły kazuistycznie – w odrębnych przepisach (tak m. in. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 872). Ponieważ powoływane już rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 roku w sprawie wymiany praw jazdy, nie zawiera takiego uregulowania, to zwolnienie skarżącego z opłaty było niemożliwe. Należy jednak podkreślić, że wydanie w takiej sytuacji przez organ I instancji decyzji odmawiającej wydania prawa jazdy, naruszyło art. 261 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do uregulowania zawartego w tym przepisie, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, które zgodnie z przepisami powinny być uiszczone z góry, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. W przypadku więc gdy strona nie uiści należności, muszą być podjęte czynności przewidziane w art. 261 § 1-3 Kodeksu postępowania administracyjnego, tzn. musi upłynąć bezskutecznie termin do ich wniesienia, następnie musi być wydane postanowienie o zwrocie podania, a czynności postępowania zostają zaniechane, czyli nie rozpoczyna się merytorycznego rozpoznania sprawy. Postanowienie w sprawie zwrotu podania powinno odpowiadać wymaganiom określonym w art. 124 – 125 Kodeksu postępowania administracyjnego co do jego formy i treści z uwagi na to, że służy na nie zażalenie. Co prawda art. 261 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje sytuacje, w których organ powinien załatwić podanie mimo nieuiszczenia należności, to jednak przypadki określone w tym przepisie mają charakter wyjątku i nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej, co w szczególności należy odnieść do pkt 1 wyliczenia. Względy społeczne lub ważny interes strony muszą podlegać skonkretyzowaniu (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, C.H. Beck, Warszawa 2003, s. 866). Podobne stanowisko, choć w nieco innym stanie faktycznym zajął, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 12 stycznia 1998 roku (IV SA 452/96), stwierdzając, iż brak uiszczenia opłaty uzasadnia zwrot wniosku lub zaniechanie czynności od niej uzależnionej. Nie ma więc podstaw prawnych do wydania decyzji odmawiającej wydania uprawnień ze względu na nieuiszczenie przez stronę opłaty. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji . Z uwagi na brak przymiotu wykonalności – orzekanie, w trybie art. 152 w/w ustawy, o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe.